جوان آنلاین: درحالی که دونالد ترامپ حمله به ونزوئلا را اقدامی بشردوستانه و با هدف حمایت از مردم این کشور توصیف میکرد و سرنگونی دولت مادورو و روی کار آوردن دولتی همسو را در دستورکار داشت، تحولات اخیر نشان داد این راهبرد با واقعیتهای میدانی فاصله زیادی دارد. با گذشت چند روز از ربوده شدن مادورو، به نظر میرسد مقامات کاخ سفید به این نتیجه رسیدهاند که تغییر حکومت در ونزوئلا به مراتب دشوارتر از برآوردهای اولیه است و تداوم سیاستهای ماجراجویانه هزینههای سنگینی به همراه دارد. عقبنشینی از گزینه نظامی و تمرکز بر شروط اقتصادی همچون توقف فروش نفت به دشمنان امریکا، در کنار تأکید مارکو روبیو بر عدم اداره مستقیم ونزوئلا از سوی امریکا و ارزیابی سازمان «سیا» درباره کارآمدی وفاداران مادورو برای ادامه حکومت در شرایط کنونی، همگی نشانههایی از تعدیل مواضع واشینگتن است؛ تصمیمی که علاوه بر ناتوانی امریکا در ورود به جنگی گسترده، حمایتهای مردمی از دولت کاراکاس و واکنشهای گسترده بینالمللی نیز در اتخاذ آن بیتأثیر نبوده است.
به گزارش «جوان»، دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، پس از حمله به ونزوئلا و برپایی دادگاه تشریفاتی برای محاکمه نیکلاس مادورو، گمان میکرد با این ضربه غافلگیرانه میتواند ظرف مدت کوتاهی ساختارهای سیاسی ونزوئلا را تغییر دهد و منافع خود را تضمین کند، اما مقاومت و ثبات حکومت این کشور امریکاییها را به عقبنشینی واداشت. ترامپ که تا دیروز از احتمال حمله دوم به ونزوئلا سخن میگفت، اکنون با واقعیتهای میدانی کنار آمده و لحن خود را تغییر داده تا دستکم از این ماجراجوییها منافع اقتصادی کسب کند.
در همین چارچوب، پالیتیکو روز سهشنبه گزارش داد که دولت ترامپ از دلسی رودریگز، جانشین مادورو خواسته است فروش نفت به دشمنان امریکا را متوقف کند. در این گزارش آمده است، دولت امریکا خواهان بیرون راندن عوامل وابسته به ایران، کوبا و شبکههای ضد واشینگتن از ونزوئلا است. همچنین گزارش شده که ترامپ از رودریگز خواسته برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر دست بهکار شود.
هرچند ترامپ مدعی شده که در صورت عدم اجرای شروط واشینگتن، رودریگز نیز با سرنوشت مادورو مواجه خواهد شد، ولی اولویتها و مواضع او نسبت به زمان پیش از حمله بهطور محسوسی تغییر کرده است.
علاوه بر این، با وجود پیشبینیها مبنی بر اینکه در صورت سرنگونی دولت مادورو، مخالفان با حمایت امریکا زمام امور را به دست میگرفتند، دولت ترامپ در این مورد نیز به پذیرش ادامه وضعیت موجود تن داده است. «رویترز» دیروز با استناد به منابع آگاه خود گزارش داد که سازمان اطلاعات مرکزی (سیا) طی یک ارزیابی محرمانه به این جمعبندی رسیده که وفاداران به مادورو از جمله دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا مناسبترین گزینه برای حکمرانی و حفظ ثبات در این کشور هستند. به گفته منابع رویترز، ترامپ در جریان این گزارش قرار گرفته و این گزارش با گروه کوچکی از اعضای ارشد تیم امنیت ملی او به اشتراک گذاشته شده است. این منابع همچنین گفتند که این ارزیابی یکی از دلایلی بود که ترامپ تصمیم گرفت از دلسی رودریگز به جای ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا حمایت کند.
ترامپ پیشتر اعلام کرده بود که ماچادو گزینه مناسبی برای رهبری ونزوئلا نیست، زیرا محبوبیت چندانی در میان مردم ندارد. با این حال، ماچادو که برای تصاحب قدرت در کاراکاس لحظهشماری میکند، مدعی شد بهزودی به ونزوئلا بازخواهد گشت، چرا که مورد حمایت ۹۰ درصد مردم است. او حتی دیروز برای جلب رضایت واشینگتن، آمادگی خود برای تقدیم جایزه صلح نوبل به ترامپ را نیز اعلام کرد.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید در پاسخ به گزارش رویترز گفت: «رئیسجمهور ترامپ به طور معمول در جریان تحولات سیاسی داخلی در سراسر جهان قرار میگیرد. رئیسجمهور و تیم امنیت ملی او در حال اتخاذ تصمیمات واقعبینانهای هستند تا در نهایت اطمینان حاصل شود که ونزوئلا با منافع ایالات متحده همسو است و به کشوری بهتر برای مردم ونزوئلا تبدیل میشود.»
با توجه به تغییر نگاه دولتمردان کاخ سفید، به نظر میرسد دولت ترامپ که آگاه است قادر به تحمیل خواستههای جاهطلبانه خود بر مردم و حکومت ونزوئلا نیست، ترجیح میدهد با تعدیل سیاستها، دستکم منافع اقتصادی خود را تا حدودی تأمین کند. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که تسلط بر منابع نفت ونزوئلا مهمترین انگیزه پشت حمله اخیر بوده و اگر واشینگتن بتواند از مقامات کاراکاس تضمین دریافت کند که منافعش تأمین خواهد شد، به حمایت از دولت موقت ادامه خواهد داد. اینکه ترامپ از کاراکاس خواسته نفت را به دشمنان امریکا از جمله روسیه و چین نفروشد نیز بر همین اساس انجام میشود.
نظارت واشینگتن به جای حکمرانی
درحالی که مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا از سوی دولت ترامپ به عنوان مسئول «اداره امور ونزوئلا» تعیین شده بود تا در غیاب مادورو وضعیت این کشور را مدیریت کند، گزارشها حاکی است که این سیاست اکنون از دستورکار کاخ سفید خارج شده است. روبیو بامداد سهشنبه در مصاحبهای تلویزیونی گفت: «این گفته ترامپ مبنی بر اینکه امریکا ونزوئلا را «اداره خواهد کرد» به معنای اعمال نفوذ بر رودریگز است. او در این مصاحبه در عین حال برگزاری انتخابات در ونزوئلا را مهم دانست، اما این پیام را داد که انتخابات به این زودی قرار نیست برگزار شود. به گفته یک مقام امریکایی، دیگر دستیاران ترامپ، مانند «ریچارد گرنل»، کسی که پیشتر دیپلماسی پشت پرده با کاراکاس را رهبری میکرد، از روی کار ماندن رودریگز در ونزوئلا تا اطلاع ثانوی حمایت کردهاند.
این در حالی است که ترامپ در نخستین سخنرانی پس از حمله به ونزوئلا، مدعی شد تا زمان بازگشت ثبات، مقامات ارشد واشینگتن اداره امور این کشور را برعهده خواهند گرفت. با این حال، حاکمان کاراکاس با انتخاب دلسی رودریگز به جای مادورو نشان دادند که با وجود حملات امریکا، دولت ونزوئلا همچنان پابرجاست و اجازه نمیدهند تا دیگران برایشان تصمیم بگیرند. همین اقدام فوری و قاطع حاکمان ونزوئلا همراه با حمایت گسترده مردمی از دولت، در کنار موج فزاینده واکنشهای بینالمللی، نقش مؤثری در تغییر راهبردهای کاخ سفید نسبت به ونزوئلا داشت.
اعلام وضعیت اضطراری در ونزوئلا
دولت موقت ونزوئلا برای اینکه نشان دهد حملات امریکا خللی در نظم و اداره کشور به وجود نیاورده است، با اعلام وضعیت اضطراری ملی دستور داد همه کسانی که در حمایت یا ترویج حمله نظامی امریکا به این کشور مشارکت داشتهاند، بازداشت شوند. به گزارش رویترز، دولت ونزوئلا اعلام کرده که این اقدامات در چارچوب تضمین امنیت داخلی و مقابله با پیامدهای حمله نظامی امریکا اتخاذ شده است، هرچند جزئیات بیشتری درباره معیارهای بازداشت و نحوه اجرای آن منتشر نشده است. از سوی دیگر، خوان رومرو، نماینده پارلمان ونزوئلا در گفتوگو با المیادین تأکید کرد: «مداخله امریکا در ونزوئلا یک تجاوز آشکار به شمار میرود و ملت این کشور آماده دفاع از حاکمیت ونزوئلا در برابر هر گونه تهدید خارجی هستند.» «نیکلاس مادورو گوئرا»، پسر مادورو نیز در سخنانی بر تعهد کامل خود، همراه با مردم ونزوئلا، برای دفاع از کشور در این دوره بحرانی تأکید کرد.
تداوم انتقادات از جنگطلبی ترامپ
دولت ترامپ گمان میکرد جامعه بینالمللی از ماجراجوییاش در ونزوئلا حمایت خواهد کرد، اما حتی نتوانست مقامات و افکار عمومی داخلی را با اقدام جنگطلبانه خود همراه کند و موج انتقادات علیه دولت در امریکا شدت گرفته است. برنی سندرز، سناتور ارشد امریکا دیروز در پیام توئیتری در واکنش به تصمیم ترامپ نوشت: «حمله امریکا علیه ونزوئلا کاملاً غیرقانونی و نامشروع است. کنگره اجازه انجام چنین حملهای را نداده بود یا حتی درباره این اقدام نظامی اطلاعی نداشت. سندرز همچنین نوشت: «این امپریالیسم آشکار است. کشورهای قدرتمند حق قانونی یا اخلاقی برای حمله به کشورهای کوچکتر برای سرقت منابع طبیعی آنها ندارند. نفت ونزوئلا متعلق به مردم ونزوئلا است، نه شرکتهای امریکایی.» به گزارش الجزیره، چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات در مجلس سنای امریکا نیز تأکید کرد: «باید انتخابات شفاف در ونزوئلا برگزار شود و ما از این روند حمایت میکنیم. عملیات نظامی که بدون موافقت کنگره انجام شده نمیتواند ادامه پیدا کند. آنچه دولت ترامپ در قبال ونزوئلا انجام داد خطرناک بوده و ما سؤالات زیادی در این خصوص داریم.» همزمان، نتایج نظرسنجی روزنامه واشینگتنپست نیز نشان میدهد که نیمی از مردم امریکا با اینکه کشورشان کنترل ونزوئلا را برعهده بگیرد مخالفند و ۹۴ درصد از آنها نیز معتقدند که مردم ونزوئلا خودشان باید درباره آینده رهبری کشورشان تصمیم بگیرند، نه امریکا.
