اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه برای اولین بار در کشور در قانون جهش تولید دانشبنیان آمده و مسئله تأمین مالی تحقیق و توسعه را به عنوان مهمترین چالش مسئله توسعه فناوری صنعتی حل کرده است؛ از همین رو اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه به عنوان یکی از اقدامات مهم دولت و مجلس در سال اخیر به تصویب رسیده و امسال اولین سال اجرای این مشوق هدفمند مالیاتی در ایران است. به کمک اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه، علاوه بر ترغیب صنایع برای سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه و بومیسازی فناوری، امکان بازارسازی برای شرکتهای توانمند دانشبنیان ایرانی در صنعت در جهت توسعه فناوری نیز وجود دارد.
یکی از ارکان کلیدی استراتژی تحول صنعتی ایران، تمرکز بر تحقیق و توسعه (R&D) و بومیسازی فناوری است. شرکتهای دانش بنیان نقش محوری در تحقیق و توسعه صنعتی و توسعه فناوری در کشور دارند. با این حال، چالش اصلی در این تلاش تأمین مالی است. دولت و مجلس برای رفع این چالش اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه را به عنوان اقدامی مهم تصویب کردهاند. در ادامه به بررسی اهمیت اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه در تشویق سرمایهگذاری صنعتی در تحقیق و توسعه و بومیسازی فناوری، ایجاد بازار برای شرکتهای دانشبنیان ایرانی، تکمیل زنجیره ارزش و ایجاد ارزش اقتصادی میپردازیم.
اهمیت اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه
۱- تحول صنعتی: تحقیق و توسعه، همراه با بومیسازی فناوری، محرکهای کلیدی تحول صنعتی ایران هستند. تأکید بر تحقیق و توسعه و توسعه فناوری به بهبود رقابت پذیری، بهرهوری و گسترش بازار صنایع در کشور کمک میکند.
۲ - چالش تأمین مالی: فقدان تأمین مالی کافی مانع بزرگی برای توسعه فناوری صنعتی است. اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه به عنوان ابزاری حیاتی در رسیدگی به این چالش با ارائه انگیزههای هدفمند برای صنایع جهت سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه و بومیسازی فناوری عمل میکند.
تشویق سرمایه گذاری صنعتی در تحقیق و توسعه و بومیسازی فناوری
۱- ایجاد بازار برای شرکتهای دانش بنیان: اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه نه تنها صنایع را برای سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه و بومیسازی فناوری تشویق میکند، بلکه بازاری برای شرکتهای دانش بنیان توانمند ایرانی ایجاد مینماید. این امر به این شرکتها امکان میدهد راهحلهای نوآورانه خود را به نمایش بگذارند و به توسعه فناوری در بخش صنعتی کمک کنند.
۲- تقویت زنجیره ارزش: اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه به عنوان یک مکانیسم حمایتی دولت برای تکمیل زنجیره ارزش عمل میکند. با تشویق سرمایهگذاری تحقیق و توسعه، مشارکت صنعتی و غیردولتی در توسعه فناوری را تقویت میکند و منجر به ایجاد ارزش بیشتر در اقتصاد میشود.
مشوقهای مالیاتی هوشمندتر و رقابت پذیری افزایشیافته
۱- سرمایهگذاری هدفمند برای بهرهوری و ارزش: اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه با ارائه حمایت از دولت در ازای سرمایهگذاری هدفمند در ایجاد بهرهوری و ارزش در اقتصاد، مشوقهای مالیاتی را هوشمندتر میکند. این رویکرد نه تنها سودآوری و رقابت پذیری صنایع را بهبود میبخشد، بلکه باعث ایجاد درآمد ارزی
برای کشور میشود.
۲ - مقابله با تحریمهای غرب: اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه نقش مهمی در خنثی کردن تحریمهای اعمال شده غرب علیه ایران دارد. ایران با تقویت بخش صنعت، افزایش رقابتپذیری و گسترش فرصتهای بازار، میتواند درآمد ارزی بیشتری تولید کند و اثرات نامطلوب تحریمها را کاهش دهد.
مزایا و پیامدهای اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه
۱ - مزایای اقتصادی: اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه صنایع را به سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه تشویق میکند که منجر به نوآوری، پیشرفتهای تکنولوژیکی و بهبود بهرهوری میشود. این امر به نوبه خود باعث رشد اقتصادی، ایجاد شغل و توسعه اقتصاد دانش بنیان میشود.
۲ - بومیسازی فناوری: با حمایت از تلاشهای بومیسازی فناوری، اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه وابستگی به فناوریهای خارجی را کاهش میدهد و توسعه قابلیتهای بومی را در بخشهای استراتژیک تقویت میکند. این امر امنیت ملی را تقویت میکند، خودکفایی را ارتقا میدهد و به توسعه پایدار بلندمدت کمک میکند.
۳- همکاری بینالمللی: اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه میتواند با جذب شرکتها و سرمایهگذاران خارجی برای مشارکت با صنایع ایران در پروژههای تحقیق و توسعه، همکاریهای بینالمللی را تسهیل کند. این امر انتقال دانش، تخصص و فناوری را ترویج و همکاری و یکپارچگی جهانی را تقویت میکند.
اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه ابزاری حیاتی در دستور کار تحول صنعتی ایران است که بر تحقیق و توسعه و بومیسازی فناوری تأکید دارد. با تشویق سرمایهگذاری صنعتی در تحقیق و توسعه و توسعه فناوری، فرصتهایی را برای شرکتهای دانش بنیان ایرانی ایجاد و زنجیره ارزش را در کشور تقویت میکند. اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه همچنین مشوقهای مالیاتی هوشمندانهتری را امکانپذیر میکند، جایی که در ازای سرمایهگذاری هدفمند در ایجاد بهرهوری و ارزش، حمایت ارائه میشود. علاوه بر این، با تقویت رقابت صنعتی، تولید درآمد ارزی خارجی و ارتقای رشد اقتصادی، نقش مهمی در مقابله با تحریمهای غرب ایفا میکند. اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه پتانسیل بسیار زیادی برای هدایت نوآوری، افزایش رقابت پذیری و ایجاد ایران به عنوان قطبی برای پیشرفتهای تکنولوژیکی دارد.
اهرم اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه برای تحول صنعتی
حسین نجف دولابی، کارشناس اقتصاد مالی نیز در رابطه با اهمیت تحقیق و توسعه به «جوان» میگوید: «از آنجایی که ایران در حال تحول صنعتی است، تمرکز اصلی بر تحقیق و توسعه (R&D) و بومیسازی فناوری قرار گرفته است. شرکتهای دانش بنیان نقشی محوری در این عرصه ایفا میکنند. با این حال، تأمین مالی همچنان یک چالش مهم برای توسعه فناوری صنعتی است. برای رفع این مشکل، دولت و مجلس سیستم اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه را تصویب کردهاند که گام مهمی در ترویج سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه و بومیسازی فناوری است. اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه یک مشوق مالیاتی هدفمند است که برای اولین بار در سال جاری در ایران اجرا شد. هدف این سیستم تحریک صنایع برای سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه و تقویت فناوری داخلی است. با این کار، فرصتهایی را برای شرکتهای دانش بنیان توانمند ایرانی برای ایجاد بازاری در صنعت برای توسعه فناوری فراهم میکند. دولت اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه را به عنوان یک مکانیسم حمایتی اساسی برای تکمیل زنجیره ارزش میداند. برای افزایش سرمایهگذاری صنعتی و غیردولتی در تحقیق و توسعه طراحی شده است. این اعتبار مالیاتی با هدایت منابع صنعت به سمت ایجاد ارزش بیشتر در اقتصاد، گامی مهم در جهت رشد اقتصادی و تحول صنعتی است.»
وی میافزاید: «سیستم اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه یک مشوق مالیاتی هوشمند است که در ازای سرمایهگذاری هدفمند در بهرهوری و ایجاد ارزش اقتصادی، حمایت دولت را ارائه میدهد. این رویکرد از نظر سودآوری، رقابت پذیری و گسترش بازار برای صنعت سودمند است. برای دولت، میتواند درآمد ارزی بیشتری ایجاد کند و در عین حال به عنوان یک اقدام متقابل اساسی در برابر تحریمهای غرب عمل کند. این ویژگی برای ایران اهمیت ویژهای دارد، زیرا در مقابل فشارهای اقتصادی، مزیتی استراتژیک ایجاد میکند.»
پرورش اکوسیستم دانشبنیان برای پاسخگویی به نیاز فناوری
این کارشناس اقتصادی در ادامه با اشاره به نیازمندی صنعت به توسعه فناوری و رفع این نیاز از سوی اکوسیستم اقتصاد دانش بنیان کشور از طریق اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه تصریح میکند: «با تسهیل سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه و بومیسازی فناوری، سیستم اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه یک اکوسیستم صنعتی پویا و پاسخگو ایجاد میکند. این صنعت را به نوآوری و انطباق تشویق و از قابلیتهای شرکتهای دانش بنیان محلی برای توسعه و اجرای فناوریهای پیشرفته استفاده میکند. این فرآیند نه تنها رقابتپذیری صنایع ایران را افزایش میدهد، بلکه به تاب آوری اقتصادی نیز کمک میکند. چرخهای از سرمایهگذاری، نوآوری و رشد ایجاد میکند که میتواند بخش صنعت را به رغم چالشهای خارجی حفظ کند. یکی از مزایای قابل توجه سیستم اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه این است که شکاف بین صنعت و شرکتهای دانش بنیان را پر میکند. با ایجاد بازاری برای این شرکتها در صنعت، همکاری و هم افزایی را تشویق میکند. این مشارکت میتواند منجر به توسعه فناوریهای پیشرفته شود که نیازهای صنعتی خاص را برآورده و رشد اقتصادی و پیشرفت صنعتی را تقویت میکند.»
جمعبندی
به نظر میرسد اجرای سیستم اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه یک اقدام راهبردی از سوی دولت است. این رویکرد نه تنها باعث افزایش رقابت پذیری و سودآوری صنایع ایران میشود، بلکه به تاب آوری و رشد اقتصادی نیز کمک میکند. به این ترتیب، گامی مهم در جهت تحول صنعتی کشور است. این سیستم با بهرهگیری از توانمندیهای شرکتهای دانشبنیان، پتانسیل ایجاد یک اکوسیستم صنعتی پویا و نوآور را دارد. این میتواند رشد اقتصادی را تحریک و تأثیر تحریمها را خنثی کند و ایران را به عنوان یک بازیگر جهانی در بخش صنعت قرار دهد. با اجرای این سیستم و جلب توجه، مشاهده تأثیر آن بر چشم انداز صنعتی ایران جالب خواهد بود.
