هر ساله خرید نسیه محصولات کشاورزی از سوی دولت بلای جان کشاورزان میشود، به طوری که دو تا سه ماه از زمان تحویل محصول میگذرد تا پول به حساب کشاورزان واریز شود. امسال نیز این اتفاق برای محصول گندم رخ داده است. به اعتقاد کارشناسان اعتماد عمومی مردم و گندمکاران به دولت یکی از عوامل مهم در افزایش خرید تضمینی گندم امسال بود که آخرین دانه خوشههای طلایی خود را به سیلوهای دولتی تحویل دادند. دولت باید به این اعتماد با پرداخت بموقع پول گندمکاران و نیز تعیین قیمت مناسب خرید تضمینی برای سال آینده پاسخ مناسب دهد و طلب گندمکاران تا پایان شهریور تسویه شود.
در رقابت دولت و دلالان برای خرید محصولات استراتژیک کشاورزی، همیشه دلالان و واسطهها برنده میدان هستند، زیرا در زمان خرید محصول کشاورز هم قیمت مشخص است و هم اینکه در مدت بسیار کوتاه پول محصول به حساب کشاورز واریز میشود، اما در خرید تضمینی که از سوی دولت انجام میشود، هم پرداخت مطالبات سه تا چهار ماه به تعویق میافتد و هم اینکه قیمت محصول مشخص نیست و کشاورز نمیتواند برای معیشت خود در ماههای آتی و آغاز کاشت برنامهریزی داشته باشد.
دولت در حالی حدود ۹میلیونو ۵۰۰هزار تن گندم از گندمکاران را تا ۲۶ مرداد ماه خریداری کرده که تنها نیمی از پول محصول را به آنها داده است و به همین دلیل کشاورزان در شرایط نامطلوب اقتصادی قرار گرفته و در پرداخت بدهیهای خود در بازار کود و بذر به مشکلات زیادی برخوردهاند. به گفته یک کشاورز خوزستانی، وی در اردیبهشت ماه گندم خود را به دولت فروخته و دولت قول داده بود در بازه زمانی ۲۴ ساعته پول را به حسابش واریز کند، اما اکنون حدود سه ماه از وعده دولت گذشته و هنوز پول این کشاورز پرداخت نشده است. طبق اظهارات وی، زمانی که کشاورزان گندم خود را به دولت تحویل دادند، دولت به آنها اعلام کرده است قیمت گندم دریافتی هنوز مشخص نشده و مقامات متولی استان به آنها گفتهاند که تهران هنوز قیمت گندم را به آنها اعلام نکرده، از طرف دیگر تنها بعد از چند روز دولت قیمت گندم را با نرخ ۱۱هزارو ۵۰۰ تومان با گندمکاران حساب کرده، این در حالی است که دولت نرخ خرید تضمینی گندم را ۱۵هزار تومان اعلام کرده بود. به عبارت دیگر با بلاتکلیف نگهداشتن کشاورز از سوی استانها نرخ قطعی اعلام نمیشود.
فقط ۴۸ درصد پرداختی
آخرین خبرها حاکی است دولت تا پایان مرداد بیش از ۹میلیونو ۵۰۰هزار تن گندم به صورت تضمینی از گندمکاران خریداری کرده، این در حالی است که طبق گفته رئیس بنیاد گندمکاران، دولت ۶۲هزار میلیارد تومان پول به گندمکاران پرداخت کرده یعنی معادل ۴۸ درصد میزان گندم خریداری شده. وی همچنین عنوان کرد: حدود یک ماه دیگر فصل کشت آغاز میشود، اما کشاورزان برای بذرهای امسال هیچ گونه وجهی دریافت نکردهاند. عدمپرداخت مطالبات گندمکارانی که دانههای گندم خود را ماههاست به سیلوهای دولت تحویل دادهاند، دغدغه کارشناسان و البته معضل تولیدکنندگان شده است، زیرا پیشبینی میشود انگیزه کشاورزان برای کشت این محصول استراتژیک در سال آینده کمتر شود، ضمن اینکه آنها برای سال زراعی جدیدی که از مهر آغاز میشود، جهت خرید بذر، کود و آمادهسازی زمین نیاز به نقدینگی دارند، اما هنوز مطالباتشان را تمام و کمال دریافت نکردهاند. پیش از این مسئولان وزارت جهاد کشاورزی در خوشبینانهترین حالت پیشبینی میکردند میزان خرید تضمینی امسال گندم به ۵/۸ میلیون تن برسد، اما اکنون این رقم به ۵/۱۰ میلیون تن رسیده است.
در این خصوص وزیر جهاد کشاورزی روز گذشته در بازدید از طرحهای کشاورزی جنوب تهران به مناسبت هفته دولت اعلام کرد با پرداخت ۵۰هزارمیلیارد تومان دیگر از مطالبات کشاورزان در روزهای آتی، پایان شهریورماه سال جاری زمان تسویه کامل مطالبات گندمکاران در خرید ۲میلیون تن گندم اضافه بر بودجه خواهد بود. وزیر جهاد کشاورزی گفت: در بحث مطالبات گندمکاران، رئیسجمهوراعلام کردند این مشکل «یون ممتازه» است و باید پول گندمکاران پرداخت شود و دستور تشکیل جلسهای را دادند که این جلسه روز دوشنبه برگزار شد و پرداخت ۵۰همت دیگر به کشاورزان آغاز شده است. به نظر میرسد بالا بودن خرید تضمینی امسال گندم خود دولتیها را شگفتزده کرده است چراکه میزان اعتباری که برای خرید تضمینی در نظر گرفته بودند، بسیار پایینتر بوده و حالا مجبورند به فکر تأمین اعتبار ۲ میلیون تنی که پیشبینی نکرده بودند، باشند. رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور هم گفته است: تعهد دولت ۱۴۰ الی ۱۴۵ هزارمیلیارد تومان است که منابع به اندازه کافی در بودجه تعیین نشده بود، اما از سایر منابع در اختیار دولت جابهجایی انجام دادیم و تا چند روز آینده ۵۰هزار میلیارد تومان پرداخت میکنیم. وی افزود: قبلاً هم ۷۲هزار میلیارد تومان پرداخت کردهایم و میکوشیم تا نیمه شهریور بخش عمده مطالبات گندمکاران را بپردازیم.
جمعبندی
به نظر میرسد دولت در پاسخ به اعتماد گندمکاران و برداشتن گام دوم خودکفایی در سال زراعی آینده نرخ منصفانهای برای خرید تضمینی گندم تعیین کند و این نرخ تا پیش از مهر ماه تصویب و اعلام عمومی شود تا اعتبار لازم برای خرید این محصول استراتژیک در بودجه سال آینده پیشبینی شود.
