معصومه رامهرمزی، نویسنده دفاع مقدس با بیان این مطلب در نشست تخصصی تحلیل و تبیین ادبیات اسارت که با تکیه بر خاطرات خودنوشت و دیگرنوشت برگزار شد، گفت: ادبیات اسارت با تکیه بر خاطرات آزادگان دفاع مقدس است و ادبیات شناختهشدهای در تمام جهان است و علتهایی هم دارد که یکی از آنها این است که وقتی مردم تبعات و اسارت را میبینند، حرکتهای مردمی جهت محکوم کردن جنگ بیشتر میشود.
رامهرمزی ادامه داد: شاید ادبیات اسارت بهترین پل برای ورود به ادبیات جهانی باشد. ادبیات اسارت بخش موازی با جنگ است، اما به نظر میرسد به صورت مستقل هم قابل بررسی است. ما اگر یک نگاه تاریخی داشتهباشیم، ادبیات اسارات و خاطرات آزادگان همیشه الهامبخش بودهاست.
معصومه رامهرمزی با تبیین ادبیات حبسیه مطرح کرد: ادبیاتی با عنوان حبسیه داریم که به بحث زندان میپردازد. یکی از مثالهای بارزش اشعار مسعودسلمان در زندان غزنوی است و نمونه معاصرش هم اخوان ثالث در ادبیات معاصر است. حبسیه ماهیت خود نوشت دارد. یعنی فرد در زندان یا در مورد وضعیتی که در زندان دارد، نوشته است یا شخص از این ادبیات برای مبارزه با زندانبان استفاده کردهاست.
او افزود: خیلی اوقات محرومیتها و فشارها منبع الهام است. بعضی از محققان خاطرات اسرا را جزو ادبیات حبسیه به شمار میآورند، اما خاطراتی که افراد بعد از آزادی نوشتند، متأثر از احوالات جدید بودهاست و به نظرم نمیتواند حبسیه باشد.
رامهرمزی شروع به ارائه تبیین ادبیات اسارت کرد و ملاکها و معیارهارا مطرح کرد و گفت: ادبیات اسارت ادبیاتی است که زبان گفتاری دارد که باید محکم و روان باشد و خواننده وقتی میخواند این را بداند که جز صداقت مطرح نشدهاست. زمانی که دیگری مینویسد مختار است هر طور خواست بنویسد، البته از حیطه وفاداری و صداقت خارج نشود. گاهی راوی در خودنوشت آنقدر زبان حرفهای استفاده کرده که بسیار سخت و پر از اصطلاحات است و دیگرنوشت سادهتر و برعکس هم میتواند باشد.
این نویسنده حوزه دفاع مقدس بیان کرد: اصالت را در محتوا ببینیم نه در ساختار نوشتاری. در ادبیات اسارت غمی وجود دارد. در کتابهایی که سعی کردند جذابتر بنویسند ما این اندوه عمیق را داریم. ادبیات اسارت سرشار از حسهای عمیق و متضاد مانند بیم و امید، زندگی و مرگ است.
