جایزه جهانی کتاب سال که چهلمین دوره خود را پشت سر گذاشت و برگزیدگانش را شناخت، یک فرصت فرهنگی برای جمهوری اسلامی در بعد بینالمللی است که همچنان نیاز به تقویت دارد. پروفسور نادر انتصار، پل پیلار و عادل پیغامی سه کارشناسی هستند که نظر آنها را درباره جایگاه جایزه کتاب سال ایران مرور میکنیم.
رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آلابامای امریکا بر ضرورت معرفی جایزه کتاب سال در رسانههای جهان تأکید میکند و معتقد است: عمده مراکز مطالعاتی و تحقیقاتی مرتبط با مطالعات ایران، ایرانستیزی را دنبال میکنند نه ایرانشناسی.
پروفسور نادر انتصار، رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آلابامای امریکاست. او درجه لیسانس خود را از دانشگاه کالیفرنیا، فوقلیسانسش را از دانشگاه میسوری و دکترای خود را از دانشگاه سنت لوئیس امریکا اخذ کرده است.
مطالعات دفاعی و سیاست خارجی، کشورهای در حال توسعه به ویژه کشورهای خاورمیانه، سیاست بینالملل و اقتصاد سیاسی، حقوق بینالملل و مدیریت منازعه از جمله حوزههای مطالعاتی وی است. انتصار از استادان مطرح مطالعات خاورمیانه در سطح بینالمللی است و کتاب «سیاست کردها در خاورمیانه» از وی منبعی قابل توجه در مطالعات کردی است.
او درباره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و جایزه جهانی کتاب سال بیان کرد: من آشنایی کمی با این جایزه دارم ولی آنچه میدانم این است که تمرکز این جایزه روی کتابهای فلسفی، دینی، تاریخی و ادبیات مربوط به ایران و اسلام است و کمتر به مطالعات خاورمیانه و علوم سیاسی میپردازد که جملگی این موضوعات خارج از محور مطالعات و تحقیقات من هستند.
وی افزود: همانگونه که اشاره کردم، اطلاعات من درباره این جوایز کم است، پس ضرورت دارد این جایزه در رسانههای جهان معرفی شود، اما اگر چارچوب یا معیار این جوایز در سطح عالی آکادمیک و مطابق استانداردهای جهانی باشند، میتواند در ارتقا یا غنای پژوهشهای اسلامشناسی و ایرانشناسی در رشتههایی که ذکر کردم مؤثر باشد.
انتصار در بخش دیگری از سخنان خود درباره مراکز ایرانشناسی و اسلامشناسی در امریکا و میزان تولیدات علمی سالانه آنها اظهار کرد: در امریکا مطالعات آکادمیکی که به آن ایرانشناسی میگویند در محدوده کمی در چند دانشگاه یا انجمنها انجام میشوند و تمرکز این مراکز روی رشتههای ادبیات، تاریخ، باستانشناسی، مذهب و فلسفه است و دایره بسیار محدودی را شامل میشوند و مخاطبان آنها نیز بسیار محدود هستند.
نادر انتصار در پایان سخنان خود گفت: نکته اصلی این است که متأسفانه اکثر مطالعات و انتشارات در خصوص سیاست، مسائل راهبردی، سیاست خارجی و اینگونه رشتهها درباره ایران توسط مراکز و «اتاقهای فکر» ضدایرانی که با کمک مالی کشورهای معاند تشکیل شده و اداره میشوند، انجام میگیرند و بر این اساس عمده هدف آنها ترویج ایرانستیزی است نه ایرانشناسی.
نظر پل پیلار درباره تأثیر جایزه جهانی کتاب بر دیپلماسی فرهنگی ایران
از سویی دیگر پل پیلار معتقد است: جایزه جهانی کتاب هر تأثیری که بر دیپلماسی فرهنگی ایران بگذارد، مثبت خواهد بود، اما باید در معرفی هر چه بیشتر و بهتر این جایزه به غربیها و مراکز آکادمیک غربی کوشید. پیلار یکی از سردبیران نشریه نشنال اینترست و عضو ارشد مرکز تحقیقات امنیتی دانشگاه جورج تاون و نیز مرکز سیاستهای امنیتی ژنو است. وی استاد میهمان در برنامه مطالعات امنیتی در دانشگاه جورج تاون است. وی درباره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران گفت: متأسفانه من با این جایزه آشنا نبودم. این جایزه به میزانی که کارها و مطالعات خوب و برجسته در مورد ایران یا اسلام را به صورت دقیق مورد شناسایی قرار دهد، میتواند نیروی مثبتی برای درک بیشتر این موضوعات باشد.
پیلار ادامه داد: جوایز کتابی که در ایالات متحده مستقر هستند و من با آنها آشنا هستم، به نظر میرسد حداقل در بین محققان توجهی را به خود جلب کردهاند. حدس میزنم حداقل برخی از موضوعات انتخابشده و شکلدهی به طرحهای پیشنهادی کتاب، جایزهای در ذهن دارند، بنابراین وجود جایزه به ترویج نوع پژوهشی که آن را به رسمیت میشناسد، کمک میکند.
عضو ارشد مرکز تحقیقات امنیتی دانشگاه جورج تاون درباره مراکز ایرانشناسی در امریکا گفت: اساساً ایرانشناسی در مراکزی که این حوزه مطالعاتی تمرکز اصلی آنهاست، انجام نمیشود. بهترین کارهای علمی در مورد ایران بیشتر توسط متخصصانی انجام میشود که اتفاقاً به این یا آن اتاق فکر یا دانشگاه وابسته هستند و به عنوان بخشی از یک گروه کار نمیکنند. پیلار همچنین درباره تأثیر جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران بر دیپلماسی فرهنگی ایران نیز اظهار کرد: در این شرایط تأثیر صرفاً محدود به تعداد کمی از محققان و دیگر متخصصان در این زمینه میشود. هر چند این جایزه دیپلماسی فرهنگی ایران را غنا میدهد و از این نظر مثبت است، اما مسئولان فرهنگی ایران نیز باید در معرفی هر چه بیشتر و بهتر این جایزه به غربیها و مراکز آکادمیک غربی هم بکوشند.
عادل پیغامی: مخاطبان جهانی را فراموش نکنیم.
اما عادل پیغامی با اشاره به اینکه جوایز معتبر ابزاری برای دیپلماسی عمومی و برقراری ارتباط با مخاطبان بیرون مرزهای کشور است، گفت: جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در چهلمین دوره خود به بلوغ رسیده و یکی از ابعاد بلوغ آن، نگاه کردن به فراتر از مرزهای جمهوری اسلامی ایران است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی عنوان کرد: اساساً جشنوارهها و جوایزی که در پی معرفی برترینها هستند یک فناوری اجتماعی محسوب میشوند، فناوری اجتماعیای که در پی الگوسازی است و با معرفی قلهها و مختصات و ویژگیهای آثار برتر سعی میکند به جامعه مخاطب یک سیگنال و نشانه بدهد تا آن مدل اعلی را در جامعه تکثیر کند.
وی ادامه داد: در جوایز عرصه کتاب هم وقتی داوران با در نظر داشتن یکسری ویژگیها، آثار برتر را معرفی میکنند، در واقع این پیام را به جامعه مخاطب میدهند که امروز فضای فرهنگی و فضای عمومی کشور به محصولات و آثاری نیاز دارد. کارکرد دیگر چنین رویدادهایی این است که نظام از طریق آنها به نوعی مختصات و صفات خود را به ثبت میرساند، در حقیقت این آثار یک خصیصه از نظام را به مخاطبان داخلی و بیرونی معرفی میکنند و در جامعهسازی و نظامسازی از آنها بهره گرفته میشود.
این عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع) گفت: جشنوارهها و رویدادهایی مانند جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران ثبتکننده صفات جامعه هستند. در حوزه کتاب، جایزه کتاب سال همیشه چنین کارکردهایی داشته و توانسته است تصویری از جامعه مطلوب و تصویری از خصیصههای آثار فرهنگی شاخص را به فضای عمومی و جامعه فرهنگی و نخبگانی ارائه دهد. پیغامی در ادامه با اشاره به وجهه بینالمللی جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران افزود: این جایزه در چهلمین دوره خود به نوعی به بلوغ رسیده و یکی از ابعاد بلوغ آن، نگاه کردن به فراتر از مرزهای جمهوری اسلامی ایران است. جوایز معتبر ابزاری برای دیپلماسی عمومی و برقراری ارتباط با مخاطبان بیرون مرزهای کشور است. این ابزارها یک زبان محسوب میشوند که میتوانند در یک ارتباط میان فرهنگی بین اذهان پل بزنند.
اهمیت جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی از نگاه ۳ کارشناس
مراکز مطالعاتی غرب
ایرانستیزی را دنبال میکنند نه ایرانشناسی را
جایزه جهانی کتاب سال که چهلمین دوره خود را پشت سر گذاشت و برگزیدگانش را شناخت، یک فرصت فرهنگی برای جمهوری اسلامی در بعد بینالمللی است که همچنان نیاز به تقویت دارد. پروفسور نادر انتصار، پل پیلار و عادل پیغامی سه کارشناسی هستند که نظر آنها را درباره جایگاه جایزه کتاب سال ایران مرور میکنیم.
رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آلابامای امریکا بر ضرورت معرفی جایزه کتاب سال در رسانههای جهان تأکید میکند و معتقد است: عمده مراکز مطالعاتی و تحقیقاتی مرتبط با مطالعات ایران، ایرانستیزی را دنبال میکنند نه ایرانشناسی.
پروفسور نادر انتصار، رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آلابامای امریکاست. او درجه لیسانس خود را از دانشگاه کالیفرنیا، فوقلیسانسش را از دانشگاه میسوری و دکترای خود را از دانشگاه سنت لوئیس امریکا اخذ کرده است.
مطالعات دفاعی و سیاست خارجی، کشورهای در حال توسعه به ویژه کشورهای خاورمیانه، سیاست بینالملل و اقتصاد سیاسی، حقوق بینالملل و مدیریت منازعه از جمله حوزههای مطالعاتی وی است. انتصار از استادان مطرح مطالعات خاورمیانه در سطح بینالمللی است و کتاب «سیاست کردها در خاورمیانه» از وی منبعی قابل توجه در مطالعات کردی است.
او درباره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و جایزه جهانی کتاب سال بیان کرد: من آشنایی کمی با این جایزه دارم ولی آنچه میدانم این است که تمرکز این جایزه روی کتابهای فلسفی، دینی، تاریخی و ادبیات مربوط به ایران و اسلام است و کمتر به مطالعات خاورمیانه و علوم سیاسی میپردازد که جملگی این موضوعات خارج از محور مطالعات و تحقیقات من هستند.
وی افزود: همانگونه که اشاره کردم، اطلاعات من درباره این جوایز کم است، پس ضرورت دارد این جایزه در رسانههای جهان معرفی شود، اما اگر چارچوب یا معیار این جوایز در سطح عالی آکادمیک و مطابق استانداردهای جهانی باشند، میتواند در ارتقا یا غنای پژوهشهای اسلامشناسی و ایرانشناسی در رشتههایی که ذکر کردم مؤثر باشد.
انتصار در بخش دیگری از سخنان خود درباره مراکز ایرانشناسی و اسلامشناسی در امریکا و میزان تولیدات علمی سالانه آنها اظهار کرد: در امریکا مطالعات آکادمیکی که به آن ایرانشناسی میگویند در محدوده کمی در چند دانشگاه یا انجمنها انجام میشوند و تمرکز این مراکز روی رشتههای ادبیات، تاریخ، باستانشناسی، مذهب و فلسفه است و دایره بسیار محدودی را شامل میشوند و مخاطبان آنها نیز بسیار محدود هستند.
نادر انتصار در پایان سخنان خود گفت: نکته اصلی این است که متأسفانه اکثر مطالعات و انتشارات در خصوص سیاست، مسائل راهبردی، سیاست خارجی و اینگونه رشتهها درباره ایران توسط مراکز و «اتاقهای فکر» ضدایرانی که با کمک مالی کشورهای معاند تشکیل شده و اداره میشوند، انجام میگیرند و بر این اساس عمده هدف آنها ترویج ایرانستیزی است نه ایرانشناسی.
نظر پل پیلار درباره تأثیر جایزه جهانی کتاب بر دیپلماسی فرهنگی ایران
از سویی دیگر پل پیلار معتقد است: جایزه جهانی کتاب هر تأثیری که بر دیپلماسی فرهنگی ایران بگذارد، مثبت خواهد بود، اما باید در معرفی هر چه بیشتر و بهتر این جایزه به غربیها و مراکز آکادمیک غربی کوشید. پیلار یکی از سردبیران نشریه نشنال اینترست و عضو ارشد مرکز تحقیقات امنیتی دانشگاه جورج تاون و نیز مرکز سیاستهای امنیتی ژنو است. وی استاد میهمان در برنامه مطالعات امنیتی در دانشگاه جورج تاون است. وی درباره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران گفت: متأسفانه من با این جایزه آشنا نبودم. این جایزه به میزانی که کارها و مطالعات خوب و برجسته در مورد ایران یا اسلام را به صورت دقیق مورد شناسایی قرار دهد، میتواند نیروی مثبتی برای درک بیشتر این موضوعات باشد.
پیلار ادامه داد: جوایز کتابی که در ایالات متحده مستقر هستند و من با آنها آشنا هستم، به نظر میرسد حداقل در بین محققان توجهی را به خود جلب کردهاند. حدس میزنم حداقل برخی از موضوعات انتخابشده و شکلدهی به طرحهای پیشنهادی کتاب، جایزهای در ذهن دارند، بنابراین وجود جایزه به ترویج نوع پژوهشی که آن را به رسمیت میشناسد، کمک میکند.
عضو ارشد مرکز تحقیقات امنیتی دانشگاه جورج تاون درباره مراکز ایرانشناسی در امریکا گفت: اساساً ایرانشناسی در مراکزی که این حوزه مطالعاتی تمرکز اصلی آنهاست، انجام نمیشود. بهترین کارهای علمی در مورد ایران بیشتر توسط متخصصانی انجام میشود که اتفاقاً به این یا آن اتاق فکر یا دانشگاه وابسته هستند و به عنوان بخشی از یک گروه کار نمیکنند. پیلار همچنین درباره تأثیر جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران بر دیپلماسی فرهنگی ایران نیز اظهار کرد: در این شرایط تأثیر صرفاً محدود به تعداد کمی از محققان و دیگر متخصصان در این زمینه میشود. هر چند این جایزه دیپلماسی فرهنگی ایران را غنا میدهد و از این نظر مثبت است، اما مسئولان فرهنگی ایران نیز باید در معرفی هر چه بیشتر و بهتر این جایزه به غربیها و مراکز آکادمیک غربی هم بکوشند.
عادل پیغامی: مخاطبان جهانی را فراموش نکنیم.
اما عادل پیغامی با اشاره به اینکه جوایز معتبر ابزاری برای دیپلماسی عمومی و برقراری ارتباط با مخاطبان بیرون مرزهای کشور است، گفت: جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در چهلمین دوره خود به بلوغ رسیده و یکی از ابعاد بلوغ آن، نگاه کردن به فراتر از مرزهای جمهوری اسلامی ایران است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی عنوان کرد: اساساً جشنوارهها و جوایزی که در پی معرفی برترینها هستند یک فناوری اجتماعی محسوب میشوند، فناوری اجتماعیای که در پی الگوسازی است و با معرفی قلهها و مختصات و ویژگیهای آثار برتر سعی میکند به جامعه مخاطب یک سیگنال و نشانه بدهد تا آن مدل اعلی را در جامعه تکثیر کند.
وی ادامه داد: در جوایز عرصه کتاب هم وقتی داوران با در نظر داشتن یکسری ویژگیها، آثار برتر را معرفی میکنند، در واقع این پیام را به جامعه مخاطب میدهند که امروز فضای فرهنگی و فضای عمومی کشور به محصولات و آثاری نیاز دارد. کارکرد دیگر چنین رویدادهایی این است که نظام از طریق آنها به نوعی مختصات و صفات خود را به ثبت میرساند، در حقیقت این آثار یک خصیصه از نظام را به مخاطبان داخلی و بیرونی معرفی میکنند و در جامعهسازی و نظامسازی از آنها بهره گرفته میشود.
این عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع) گفت: جشنوارهها و رویدادهایی مانند جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران ثبتکننده صفات جامعه هستند. در حوزه کتاب، جایزه کتاب سال همیشه چنین کارکردهایی داشته و توانسته است تصویری از جامعه مطلوب و تصویری از خصیصههای آثار فرهنگی شاخص را به فضای عمومی و جامعه فرهنگی و نخبگانی ارائه دهد. پیغامی در ادامه با اشاره به وجهه بینالمللی جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران افزود: این جایزه در چهلمین دوره خود به نوعی به بلوغ رسیده و یکی از ابعاد بلوغ آن، نگاه کردن به فراتر از مرزهای جمهوری اسلامی ایران است. جوایز معتبر ابزاری برای دیپلماسی عمومی و برقراری ارتباط با مخاطبان بیرون مرزهای کشور است. این ابزارها یک زبان محسوب میشوند که میتوانند در یک ارتباط میان فرهنگی بین اذهان پل بزنند.
