شعر آئینی بعد از انقلاب هویت پیدا کرد

در بسیاری از عرصه‌های فرهنگ و هنر، مانند نویسندگی، فیلمسازی، شعر و حتی ترجمه، زمانی شاهد تولید آثار فاخر هستیم که کلیت جامعه نسبت به آن موضوع متمایل باشد. فرهنگ و هنر متأثر از فضای حاکم بر جامعه است و جامعه با رویکرد ترغیبی به یک موضوع، فکر و اندیشه هنرمند را به سمت آن متمایل می‌کند و باعث تولید آثار فاخر فرهنگی و هنری می‌شود. در مورد شعر آئینی، پس از یک دوره فطرت و خاموشی، با وقوع انقلاب اسلامی، شاهد تولدی دوباره هستیم. انقلاب اسلامی، منشأ بسیاری از رویش‌ها در حوزه ادبیات است. ما در طول تاریخ ادبیات فارسی بحث اسطوره‌ها را داریم؛ اسطوره‌هایی مانند رستم و سهراب که نماد جوانمردی به شمار می‌روند. وقتی اسطوره و مفاهیم اساطیری، چون آزادگی در گذر زمان با مفاهیم دینی و اخلاقی پیوند می‌خورد، باعث زایش ادبیات آئینی می‌شود. بر این مبنا ادبیات فارسی هیچ وقت خالی از محتوای آئینی نبوده است، ولی در حجم پرداخت به آن در آثار شاعران به نحوی نیست که جریان ساز باشد. شاعران بسیاری را می‌بینیم که در آثارشان به طور غیر مستقیم مفاهیم آئینی را بازتاب داده‌اند، اما شناخت آن نیازمند پژوهش و کار تطبیقی است، ولی پس از انقلاب اسلامی، ادبیات آئینی دارای هویت می‌شود. این هویت بخشی را در دیگر عرصه‌ها از جمله ادبیات کودک و نوجوان، شعر، تئاتر و سینما نیز مشاهده می‌کنیم. در حوزه ادبیات می‌بینیم که پس از انقلاب اسلامی است که توجه به سیره عملی و اعتقادی ائمه (ع) در آثار ادبی بازتاب پیدا می‌کند، داستان زندگی ائمه برای کودکان و بزرگسالان نوشته می‌شود و شعر آئینی بر مبنای همین مضامین به یک موج سازنده تبدیل می‌شود. پس از انقلاب اسلامی است که به آثار شاعرانی، چون «عمان سامانی» توجه می‌شود، یا حسن حسینی به شعر و اندیشه‌های بیدل و جریان ادبی او می‌پردازد. اینگونه پژوهش‌ها ناشی از فضایی است که در جامعه برای توجه به شعر آئینی ایجاد شد. رویکردی که انقلاب اسلامی در حوزه شعر به وجود آورد، باعث شد تا شاعران بزرگی مانند علی معلم یا قیصر امین‌پور صدایشان در صدای انقلاب تکثیر شود. ما پیش از انقلاب شاعران نام آور کم نداشتیم، اما مضامین و در کل، مسئله تولید محتوا که انقلاب اسلامی به آن توجه کرد، پیش از انقلاب با بی‌توجهی روبه‌رو بود. نگاه انقلاب اسلامی به شعر و ادبیات آئینی یک نگاه هویتی است. به طور کلی پس از انقلاب اسلامی است که شاهد دیده شدن «فرهنگ» به عنوان عنصری فراگیر و تأثیرگذار در همه عرصه‌ها و شئون اجتماعی و زندگی مردم هستیم.
*شاعر، نویسنده و پژوهشگر شعر فارسی