عده معدودی از سینماگران که دست به تحریم جشنواره فجر زدهاند، بهطور عادی تا زمانی که جمهوری اسلامی برقرار است نباید در هیچ پروژه و فیلمی که مجوز از وزارت ارشاد دارد، حضور داشته باشند. باید دید آیا این افراد حاضرند دست از کار در سینما بکشند یا تحریم کردن آنها صرفاً جنبهای از روی تعارف با دیگران یا تحفظهای مقطعی دارد و احیاناً فکر میکنند حافظه بلندمدت جامعه آنقدر خوب کار نمیکند تا اگر در پروژهای دیده شدند حیثیتشان زیر سؤال برود. در میان تحریمکنندههای جشنواره فیلم فجر افرادی مثل مانی حقیقی به چشم میخورند که خیلی صاف و پوست کنده ویدئو بیرون دادند و عنوان کردند دیگر قرار نیست برای جمهوری اسلامی خوشرقصی کنند! (یعنی فیلم ساختن خود را نوعی خدمت به حاکمیت تلقی کردهاند) این افراد برای بازگشت دوباره به عرصه فعالیت هنری قاعدتاً به چند سال بیشتر نسبت به افرادی نیاز دارند که صرفاً یک استوری گذاشته یا رسماً اعلام نکردهاند که چیزی را تحریم میکنند. اینکه خیال برخی از سینماگران برای آینده فعالیت هنری خود در داخل کشور تا حدودی راحت است از چه چیزی ناشی میشود هم میتواند سؤال خوبی باشد. آیا غیر از این است که نگاهی به گذشته دارند و سابقه رفتارهای خود و انعطاف مسئولان را مرور میکنند و نفس راحتی میکشند؟! با این حال باید منتظر ماند و دید که تحریمکنندههای جشنواره فجر که انگشتشمار هم هستند و کاری هم از پیش نبردند پس از چه مدت خود را به فراموشی میزنند و سروکله شان برای کار در سینما پیدا میشود. هرچند ظاهراً همین حالا تعدادی از تحریمکنندهها در حال فعالیت رسمی در بخش نمایش خانگی هستند! طبیعی است که فعالیت سینمایی در ایران بدون مجوزهای رسمی از دستگاههای حاکمیتی امکان ندارد و دوستان تحریمکننده یا باید به سبک و سیاق دور از ذهن افرادی، چون جعفر پناهی در تولید زیرزمینی و یواشکی آثاری، چون تاکسی عمل کنند که نمیتواند جنبهای عملی داشته باشد یا برای ادامه فعالیت رحل اقامت به خارج از کشور ببندند که این هم باز مسئلهای نیست که کاندیدای زیادی در بین سینماگران داشته باشد، چه اینکه معدود افرادی مانند گلشیفته فراهانی و حمید فرخنژاد هم در قالب یک پروژه کاملاً سیاسی و امنیتی از کشور خارج شدند، نه یک تصمیم عادی و طبیعی.
روایت خزاعی از شکست پروژه تحریم
در این ارتباط رئیس سازمان سینمایی در واکنش به فضاسازیهای برخی علیه جشنواره فیلم فجر و حضور هنرمندان به این نکته اشاره کرده است که پیشبینیهای عدهای معدود اشتباه از آب درآمد و پروژه تحریم شکست خورد.
محمد خزاعی که در چهارمین روز از جشنواره فیلم فجر از خانه رسانه پردیس ملت بازدید کرد در یک گفتگو درباره تلاش رسانههای معاند و فضاسازیهایی برای به حاشیه راندن جشنواره فیلم فجر به این نکته اشاره کرد: جشنواره امسال جشنواره سختی بود، اما بحمدالله خیلی باشکوه برگزار میشود.
به گفته وی، برنامهریزی بسیار خوب مجتبی امینی بهعنوان دبیر جشنواره و دوستانش و البته همراهی خانواده سینما، اهالی رسانه و مردم، همه اینها در کنار هم باعث شد اتفاق خوبی بیفتد و تمام پیشبینیهایی که اندکی از بدخواهان انجام دادند با این فضا شکسته شد.
رئیس سازمان سینمایی عنوان کرد: این جشنواره باشکوه، نه در پردیس ملت، بلکه در سینماهای سراسر کشور مخصوصاً تهران در حال برگزاری است. درصد مخاطبین ما نسبت به سالهای گذشته با آماری که داریم افزایش پیدا کرده و روزبهروز گرمتر برگزار میشود؛ این اتفاقات جزو دستاوردهای این دوره از جشنواره است و اتفاقات بسیار خوبی هم در راه است.
خزاعی همچنین به عدم حضور برخی از هنرمندان خصوصاً برگزاری نشست بدون حضور کارگردان، واکنش نشان داد و گفت: همانطور که گفته شد طرف حساب جشنواره تهیهکننده است و همواره از او خواسته میشود که اسامی عوامل فیلم را برای حضور در نشست خبری اعلام کند برای همین این موضوع کاملاً در اختیار تهیهکننده است و در صورتی که برخی از عوامل به هر دلیلی مانند بیماری یا سفر نتوانند در نشست خبری حضور پیدا کنند، او برای پاسخگویی به سؤالات و کنترل فضای رسانهای فیلمش در جلسه پرسش و پاسخ خبرنگاران حاضر میشود.
تحریمکنندگان قاعده بازی را رعایت میکنند؟
در این ارتباط مدیرکل نظارت بر عرضه و نمایش سازمان سینمایی نیز با طرح این سؤال که آیا تحریمکنندگان جشنواره فجر، قاعده بازی را رعایت میکنند، نسبت به تحریمکنندگان جشنواره واکنش نشان داد.
روحالله سهرابی طی یادداشتی در خصوص تحریم چهل و یکمین جشنواره فیلم فجر نوشت: تحریم یعنی مبارزه نرم! گویا تعدادی اندک از سینماگران فرصت جشنواره را مغتنم شمرده و با بهرهجویی از آن وارد ژست تحریم و به عبارت بهتر، مبارزه نرم شدهاند! این رویکرد چنانچه انتخاب از روی اختیار باشد به خودی خود بلااشکال است، اما ناگزیر ملاحظات و قواعد بعدی را بهدنبال خواهد داشت. اصلیترین ملاحظه و قاعده این تحریم و مبارزه آن است، مادامی که جمهوری اسلامی برقرار و چراغ سینمایش روشن است و جشنواره فیلم فجر در دایره فرهنگی و هنریاش برگزار میشود، نه باید فیلمی بسازند یا بازی کنند و نه در جشنوارهای شرکت کنند.
وی در ادامه عنوان کرده که یکی از بارزترین وجوه رسانههای فراگیر امروز، تاریخنگاری آنهاست. رسانهها ثبت و ضبط میکنند و برای مردم به یادگار میگذارند. انگشتشمار اسمهایی که بهعنوان تحریمکنندگان سینما و جشنواره فیلم فجر اعلام موضع کردند به یاد داشته باشند که نامشان در حافظه جمعی و فردی مردم این سرزمین حک خواهد شد تا گذر زمان سنگمحکی باشد برای سنجش عیار ادعایشان.
به گفته سهرابی چنین مبارزانی چنانچه به راهی که در پیش گرفتهاند معتقد و به عهد خود پایبند باشند، لاجرم باید بر سر این تصمیم باقی بمانند و مادامی که نظام جمهوری اسلامی برقرار است از هرگونه حضور در شئون مختلف سینمای ایران اعم از پشت دوربین، جلوی دوربین، پستولید و ... خودداری کنند. مردم منتظر روزها، ماهها و سالهای پیشرو هستند تا این ادعای بزرگ را راستیآزمایی کنند!
بهرغم اینکه تحریم چهل و یکمین جشنواره فیلم فجر شکست سختی خورد، اما از این پس همه ما نظارهگر رفتار آنانی هستیم که بر طبل این مبارزه کوبیدند!