با وجودی که در فضای مجازی تلاشهایی صورت گرفت تا لوایح برنامه هفتم توسعه و بودجه سال ۱۴۰۲ را به عنوان موضوع محل اختلاف دولت و مجلس مطرح کنند، اما این شایعات با حضور روز گذشته رئیس دولت سیزدهم در مجلس شورای اسلامی برای ارائه بودجه سال آتی پایان یافت.
در فضای مجازی تلاش شد تا گفته شود که هیئت رئیسه در موعد قانونی ارائه بودجه، یعنی همان آذرماه سالجاری بودجه سال آتی را دریافت کردهاست، اما از اعلام وصول آن خودداری میکند و این پیام را به دولت ارسال کردهاست که در ابتدا باید برنامه هفتم توسعه ارائه شود تا مجلس پس از بررسی برنامه، لایحه بودجه سال آتی را با برنامه هفتم تطبیق دهد، این رویه عملاً امکان داشت سرنوشت بودجه سال آتی را به بودجه چند دوازدهم بکشاند، در این میان هر چند فضاسازان در حال بزرگنمایی این موضوع به جهت اختلافنظر بین دولت و مجلس بودند، اما حضور روز گذشته رئیسجمهور در مجلس شورای اسلامی برای ارائه بودجه سال آتی فضای مذکور را به طور کل شکست و به شایعات پایان داد.
نگاهی به ارقام کلان
بر اساس لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ مجموع منابع و مصارف حدود ۵ هزار هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شدهاست. در این بین مجموع منابع عمومی دولت هزار و ۹۸۴ هزار میلیارد تومان، درآمدهای اختصاصی دولت، ۱۸۰ هزار میلیارد تومان و منابع شرکتهای دولتی مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت و بانکها ۳ هزار و ۹۷ هزار میلیارد تومان تعیین شدهاست. در بخش مصارف نیز جمع مصارف عمومی هزار و ۹۸۴ هزار میلیارد تومان و مصارف شرکتهای دولتی نیز ۳ هزار و ۹۷ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شدهاست.
براساس لایحه بودجه سال ۱۴۰۲، در بخش خلاصه واگذاری و تملک داراییهای سرمایهای در سال ۱۴۰۲ و در حوزه واگذاری داراییهای سرمایهای، منابع حاصل از فروش نفت و فرآوردههای نفتی ۶۰۳ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شدهاست. همچنین منابع حاصل از فروش واگذاری اموال منقول و غیرمنقول ۱۰۷ هزار و ۹۹۹ میلیارد تومان تعیین شدهاست. در بخش هزینههای مربوط به تملک داراییهای سرمایهای، در فصل ساختمان ۲۰۶ هزار میلیارد تومان، ماشینآلات و تجهیزات ۶/۶۳ هزار میلیارد تومان، سایر داراییهای ثابت ۳۱۶ میلیارد تومان، زمین ۹ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان و در بخش سایر داراییهای تولیدنشده نیز ۴/۴۷ هزار میلیارد تومان برای تملک داراییهای سرمایهای تعیین شدهاست.
در متن لایحه بودجه ۱۴۰۲ آمدهاست: ضریب حقوق گروههای مختلف حقوقبگیر بهمیزان متوسط ۲۰ درصد براساس آخرین حکم کارگزینی بهگونهای افزایش یابد که مجموع حکم کارگزینی برای کارکنان رسمی و پیمانی و مبلغ قرارداد منعقده ماهانه برای کارکنان قرارداد کار معین (مشخص) و کارکنان طرح خدمت پزشکان و پیراپزشکان در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به نسبت مدت کارکرد از ۷۰ میلیون ریال (۷ میلیون تومان) کمتر نباشد.
بر اساس بند ۲ تبصره ۱۲ لایحه بودجه ۱۴۰۲ حقوق بازنشستگان، وظیفهبگیران و مشترکان صندوقهای بازنشستگی کشوری و لشکری و سایر صندوقهای بازنشستگی وابسته به دستگاههای اجرایی، به میزان متوسط ۲۰ درصد افزایش مییابد به نحوی که پس از اعمال این افزایش، حکم حقوق بازنشستگان، وظیفهبگیران و مشترکان صندوقهای بازنشستگی مذکور، متناسب با سنوات خدمت قابل قبول، از ۶۳ میلیون ریال کمتر نباشد.
نرخ سوخت هم زیاد شد
بر اساس بند الف تبصره ۱۴ هدفمندی یارانه، تمامی دریافتیهای (منابع) قانون هدفمندی یارانهها به استثنای عوارض شهرداریها و دهیاریها، حق بیمه مشترکین گاز طبیعی و عوارض گازرسانی (به ترتیب موضوع مواد (١٢) و (٦٥) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (٢) و حق بیمه منازل مسکونی در اجرای مواد (٢) و (٤) قانون تأسیس صندوق بیمه همگانی حوادث طبیعی، به میزان ۶ میلیون و ۵۹۸ هزار و ۴۲۰ میلیارد ریال توسط شرکتهای تابعه وزارت نفت بابت دریافتی حاصل از فروش داخلی فرآوردههای نفتی، دریافتی حاصل از فروش صادراتی فرآوردههای نفتی، دریافتی حاصل از فروش داخلی گاز طبیعی با احتساب عوارض و مالیات ارزش افزوده و دریافتی حاصل از اصلاح نرخ خوراک پتروشیمیها (درسقف ۷۰ هزار ریال به ازای هر متر مکعب) و اضافه شدن ۱۰ واحد درصد بر نسبت نرخ سوخت صنایع به خوراک پتروشیمیها، به حساب سازمان هدفمندسازی یارانهها نزد خزانهداری کل کشور واریز میشود.
لازم به ذکر است که سقف نرخ خوراک پتروشیمیها نسبت به سال گذشته شاهد رشد ۴۰ درصدی بوده و از ۵ هزار تومان به ۷ هزار تومان رسیدهاست.
کاهش مالیات از مردم و تولید
با وجود افزایش درآمدهای مالیاتی، نرخ مالیاتی تولید نسبت به قوانین پایه ۷ درصد کاهش پیدا کردهاست. به عبارت دیگر قرار نیست از تولیدکننده و مردم مالیات بیشتری گرفته شود، بلکه قرار است با شناسایی فرار مالیاتی و استفاده از پایههای جدید سهم درآمدهای پایدار در بودجه افزایش پیدا کند. در بخش حقوق و دستمزد، دولت هم ضریب حقوق را به طور متوسط ۲۰ درصد افزایش دادهاست و هم براساس قانون جمعیت، حق اولاد را صددرصد و حق عائله را ۵۰ درصد بیشتر کردهاست با این حساب حداقل حقوق سال آینده ۷ میلیون تومان است و حقوقها تا این سقف هم از مالیات معاف هستند.
دولت برای تولید و اشتغال هم ۳۱ هزار میلیارد تومان منابع دیدهاست که این مبالغ از طریق صندوقهای عدالت و پیشرفت در استانها تخصیص داده میشود تا امکانات و حمایتها فقط مختص چند شهر بزرگ نباشند. در بودجه سال آینده، دولت سنگینترین رقمهای سالهای گذشته را به حمایت از معیشت و کاهش هزینههای مردم اختصاص دادهاست. ۱۰۴ هزار میلیارد تومان برای یارانه نان و ۶۹ هزار میلیارد تومان هم برای کاهش هزینههای دارویی کنار گذاشته شده که این رقمها به غیر از حمایتهای مستقیم یارانهای و دیگر حمایتها در بخش بیمه و سلامت است.
عوارض خروج از کشور
براساس جزئیات لایحه بودجه سال ۱۴۰۲، در مجموع ۳ هزار و ۴۳۱ میلیارد تومان منابع از محل درآمدهای خروج از کشور در نظر گرفته شدهاست، در همین رابطه عوارض خروج برای هر نفر ۴۰۰ هزار تومان تعیین شدهاست.
یارانه نقدی ۱۴۰۲ تغییر نمیکند
طبق بند یک تبصره ۱۴ لایحه بودجه، تمام منابع قانون هدفمندی یارانهها به استثنای عوارض شهرداریها، دهیاریها، حق بیمه مشترکین گاز طبیعی و عوارض گازرسانی و حق بیمه منازل مسکونی به میزان ۶ میلیون و ۵۹۸ هزار و ۴۲۰ میلیارد ریال توسط شرکتهای تابعه وزارت نفت بابت دریافتی حاضر از فروش داخلی فرآوردههای نفتی، دریافتی حاصل از فروش صادراتی فرآوردههای نفتی، دریافتی حاصل از فروش داخلی گاز طبیعی با احتساب عوارض و مالیات ارزش افزوده و دریافتی حاصل از اصلاح نرخ خوراک پتروشیمیها (در سقف ۷۰ هزار ریال به ازای هر مترمکعب) و اضافه شدن ۱۰ واحد درصد به نسبت نرخ سوخت صنایع به خوراک پتروشیمیها به حساب سازمان هدفمندسازی یارانهها نزد خزانهداری کل کشور واریز میشود.
بر اساس تبصره ۱۴ سازمان هدفمندی موظف شده ۶۹۰ هزار میلیارد ریال از این منابع را بابت یارانه دارو، ۳ میلیون و ۱۵۰ هزار میلیارد ریال را برای یارانه نقدی و معیشتی، ۴۵۰ هزار میلیارد ریال بابت مستمری خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی، ۵۶۰ هزار میلیارد ریال بابت یارانه نان، یک میلیون و ۲۶۳ هزار و ۱۳۰ میلیارد ریال بابت هزینه تولید، انتقال، توزیع و فروش و بازپرداخت تعهدات و ۴۸۵ هزار و ۲۹۰ میلیارد ریال بابت عوارض و مالیات بر ارزش افزوده فرآوردههای نفتی و گاز طبیعی و تعهدات استفاده کند.
درآمد صادراتی مواد معدنی و پتروشیمی مشمول مالیات
در بند «ن» تبصره ۶ لایحه بودجه ۱۴۰۲ آمدهاست، به منظور اجرای سیاستهای کلی ابلاغی مقام معظم رهبری در جهت تحقق جهش تولید دانشبنیان و توسعه زنجیره ارزش تولید و عبور از خامفروشی، درآمد حاصل از صادرات مواد و محصولات معدنی و صنایع معدنی فلزی و غیرفلزی از جمله، ۱- بیلت، ۲- بلوم و ۳- اسلپ، ۴- محصولات نفتی، ۵- گازی و پتروشیمی از جمله۶- قیر ۷- متانول، ۸- اوره ۹- پلیاتیلن به صورت خام و نیمهخام در تمام نقاط کشور، مشمول مالیات و عوارض صادراتی میشود.
سهم ۷۲ درصدی مالیات از درآمدهای عمومی دولت
بر اساس لایحه بودجه سال ۱۴۰۲، سهم مالیات ۸۳۸ هزار و ۶۰۹ میلیارد تومان، در بخش درآمدهای حاصل از مالکیت دولت ۶/۹۶ هزار میلیارد تومان و درآمدهای حاصل از فروش کالاها و خدمات ۱۳۷ هزار میلیارد تومان منابع در نظر گرفته شدهاست. بر اساس جزئیات بودجه سال ۱۴۰۲ درآمدهای عمومی دولت هزار و ۱۵۷ هزار میلیارد تومان و در این بین سهم مالیات ۸۳۸ هزار و ۶۰۹ میلیارد تومان در نظر گرفته شدهاست. با توجه به این موضوع سهم مالیات در بودجه عمومی دولت برابر ۷۲ درصد خواهد بود.
در حوزه درآمدهای ناشی از کمکهای اجتماعی ۸ هزار میلیارد تومان، در بخش درآمدهای حاصل از مالکیت دولت ۶/۹۶ هزار میلیارد تومان، درآمدهای حاصل از فروش کالاها و خدمات ۱۳۷ هزار میلیارد تومان، درآمدهای حاصل از جرایم و خسارات ۷/۱۵ هزار میلیارد تومان و درآمدهای متفرقه ۶/۶۰ هزار میلیارد تومان منابع در نظر گرفته شدهاست.
خودروهای بالای ۵/۱ میلیارد تومان باید مالیات بدهند
بر اساس لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور، انواع خودروی سواری و وانت دو اتاق (کابین) دارای شماره انتظامی در اختیار مالکین اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی که قیمت روز خودروی آنها بیش از ۱۵ میلیارد ریال (یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان) است نسبت به مازاد بر این مبلغ مشمول مالیات سالانه خودرو به نرخ یک درصد میشوند.
سازمان هدفمندی یارانهها مشمول تنخواه ۲۰ هزار میلیارد تومانی شد
بر اساس تبصره ۱۴ بودجه لایحه بودجه ۱۴۰۲ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است برای پرداخت به موقع مصارف هدفمندی و براساس درخواست سازمان برنامه و بودجه کشور معادل یک درصد جمع مصارف را به صورت تنخواه در اختیار سازمان هدفمندسازی یارانهها قرار دهد.
تنخواه مذکور باید حداکثر تا دوماه پس از دریافت از محل منابع مذکور تسویه گردد. شرط استفاده مجدد از این تنخواه، تسویه تنخواه قبلی است. این حکم مشمول تنخواه خزانهداری کل کشور نمیشود. سازمان برنامه و بودجه کشور مکلف است در صورت کسری منابع یارانه نقدی منابع را از سایر محلها تأمین و به حساب سازمان هدفمندسازی یارانهها نزد خزانهداری کل کشور واریز نماید و حداکثر تا دو ماه پس از آن تسویه کند. شرط استفاده مجدد از این محل تسویه منابع قبلی است.
مسدودسازی حسابهای شرکتهای وزارت نفت در بانکهای تجاری
بر اساس تبصره ۱۴ لایحه بودجه بانک مرکزی مکلف است تا پایان اردیبهشت ماه سال آتی نسبت به مسدود کردن حسابهای شرکتهای تابعه وزارت نفت نزد بانکهای تجاری مربوط به منابع ناشی از فروش داخلی فرآورده آنها اقدام کند. وجوه این حسابها، به حسابهای خزانهداری کل کشور نزد بانک مرکزی منتقل خواهد شد.
سازمان هدفمندی یارانهها موظف است منابع حاصل از حذف یارانه خانوادههای غیرمشمول حمایت دولت و عوارض و مالیات بر ارزش افزوده موضوع جزء ١- ٦ این بند را با تخصیص سازمان صرفاً برای تأمین یارانه نان هزینه نماید.
یارانه نان در لایحه بودجه ۵۶ هزار میلیارد تومان تعیین شد
بر اساس لایحه بودجه ۱۴۰۲، مبلغ ۵۶ هزار میلیارد تومان بابت یارانه نان در بودجه پیشبینی شدهاست و سازمان هدفمندسازی یارانهها نیز موظف است با ابلاغ و تخصیص سازمان برنامه و بودجه کشور نسبت به پرداخت آن اقدام کند.
علاوه بر این در لایحه بودجه ۱۴۰۲ یارانه ۴۵ هزار میلیارد تومانی هم برای مستمری خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) وسازمان بهزیستی کشور تعیین شدهاست.
افزایش اختیاری سن بازنشستگی
با توجه به متن بند «د» تبصره ۲۰ لایحه بودجه سال آینده، سنوات خدمت مورد قبول برای بازنشستگی تمام مستخدمان مرد و زن دارای حداقل مدرک کارشناسی معتبر در مشاغل اختصاصی در تمام صندوقهای بازنشستگی اعم از لشکری و کشوری که در سال ۱۴۰۲ بازنشسته میشوند، در صورت اعلام نیاز دستگاه و رضایت مستخدم بدون رعایت شرط سنی به مدت دو سال افزایش مییابد.
توضیحات رئیسجمهور در مورد بودجه ۱۴۰۲
آیتالله سیدابراهیم رئیسی، رئیسجمهور روز (چهارشنبه ۲۱ دی) برای تقدیم لایحه بودجه ۱۴۰۲ کل کشور در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی که به ریاست محمدباقر قالیباف رئیس مجلس برگزار شدهاست، حضور یافت.
رئیسی ضمن ارائه لایحه بودجه ۱۴۰۲ کشور به رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به نکات مورد توجه در بودجه ۱۴۰۲ تأکید کرد: جدا کردن احکام دائمی از احکام یک ساله در بودجه ۱۴۰۲ مورد تأکید بودهاست. تلاش در سال ۱۴۰۱ این بود که در سال جاری با کسری بودجه مواجه نباشیم و لازم است از کمیسیون برنامه و بودجه و سازمان برنامه و بودجه برای این مسئله تشکر کنم که سعی کردند تا جایی که میشود ما گرفتار کسری بودجه نشویم. تلاش دولت و مجلس بر این بوده که تورم مهار شود؛ دولت سیزدهم دولت را با ۳/۵۹ درصد تورم دولت را تحویل گرفت و اکنون شاهد کاهش ۱۹درصدی آن هستیم و باید تصمیمات ما منجر به کاهش بیشتر تورم شود. رئیسجمهور انضباط مالی در دولت را مورد تأکید قرار داد و گفت: کاهش نرخ بیکاری ما به گونهای است که به ۹/۸ درصد رسیدهاست و نشان میدهد دولت در این زمینه و افزایش اشتغال اهتمام دارد. در نیمه دوم پارسال و نیمه نخست امسال در زمینه اشتغال از وعده داده شده به مردم عقب نیستم و حتماً به دنبال سالی یک میلیون ایجاد اشتغال هستیم.
قالیباف: ابتدای بهمنماه دولت برای دفاع از کلیات به مجلس بیاید
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی روز چهارشنبه ۲۱ دی پس از اظهارات رئیسجمهور درباره بودجه ۱۴۰۲ گفت: از رئیسجمهور بابت تقدیم لایحه بودجه ۱۴۰۲ به مجلس تقدیر و تشکر میکنم. وی افزود: مجلس کمیسیون تلفیق را با استناد به ماده ۱۸۲ آییننامه داخلی تشکیل خواهد داد. همین جا خدمت ریاست محترم جمهور عرض میکنم که انشاءالله روز یکشنبه ۲ بهمن ماه مجدداً به مجلس شورای اسلامی برای دفاع از کلیات لایحه بودجه ۱۴۰۲ بیایند و به فضل الهی کلیات آن به تصویب برسد.
اعضای کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۲ مشخص شدند
کمیسیونهای تخصصی مجلس شورای اسلامی پس از نشست علنی روز چهارشنبه ۲۱ دی اعضای منتخب خود را برای عضویت در کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۲ مشخص کردند.
