در دهه ۸۰ بود که بحث اجرای طرح تفکیک زباله از مبدأ در استان گلستان مطرح و این کار از سال ۱۳۸۷ در شهر گرگان شروع شد، اما انگار جمع کردن زبالهها آنقدر کار سختی بود که بعد از گذشت نزدیک به ۱۵ سال هنوز این طرح به سرانجام نرسیده و نتوانسته است بر مافیای زباله چیره شود. مرور این طرح نشان میدهد سال ۱۳۸۷ طرح تفکیک زباله از مبدأ در گلستان با انتخاب پیمانکار از سوی شهرداری وقت گرگان آغاز شد، اما در یک دوره کوتاهمدت یکساله با شکست مواجه شد تا پرونده اجرای آن در دهه ۸۰ برای همیشه بسته شود. سپس یکبار دیگر گلستان در سال ۱۳۹۲ برای اجرای این طرح کمر همت بست تا ۳۰ درصد از زبالههای خشک استان را مدیریت کرده و در یک دوره پنجساله تمام شهرها و روستاهای آن به این حوزه ورود کنند.
کاری که در فاصله نه چندان کوتاه از اجرای آن نشان داد دوباره بوی شکست میدهد و این در حالی است که شهروندان گلستانی که روزانه نزدیک به یک کیلو زباله تولید میکنند در اجرای طرح تفکیک زباله از مبدأ از مسئولان و متولیان پیشی گرفته بودند. اما آنطور که مشخص است، مسئولان و متولیان اجرای طرح نتوانسته بودند بر مافیای زباله خشک چیره شوند و اجرای ناموفق طرح ثابت کرد زورشان به این مافیای کثیف نمیرسد.
چند سازمان، ناتوان در یک جانمایی
مشکل زبالههای گلستان در تمام شهرهای آن به چشم میخورد و مسئولان بدون هیچ طرح و برنامهای فقط درباره مشکلات و معضلات ناشی از تولید زباله حرف میزنند.
به عنوان مثال در آزادشهر با وجود همه تلاشها برای حل مشکلات سایت بازیافت زباله این شهر، گویی جانمایی مکان جدید بیش از یک سال زمان خواهد برد. عمر راهاندازی سایت بازیافت آزادشهر هم به همان زمان آغاز اجرای طرح تفکیک زباله در گرگان باز میگردد. سال ۸۷ و با هدف دفن بهداشتی و بازیافت طلای کثیف مناطق شهری و روستایی هفت شهرستان شرق گلستان، با جمعیت تقریبی ۹۰۰ هزار نفر در فاصله ۹۰۰ متری از شهر آزادشهر سایت بازیافت زباله از سوی سازمان پسماند گلستان و همراهی نهادهای نظارتی از جمله محیط زیست راهاندازی شد. اما این سایت به دلیل جانمایی نامناسب، مشکلات عدیدهای را در آلودگی زیستمحیطی به همراه داشت و نفوذ شیرابهها به اراضی زراعی و سفرههای آب و انتشار بوی نامطبوع باعث شد تا زندگی برای کسانی که در فاصلهای از این سایت ساکن بودند تنگ شود.
مقصران بازخواست نمیشوند
سالهاست سایت بازیافت زباله آزادشهر کار میکند و حالا معلوم شده معضلات و مشکلات آن بیش از خدماتش است. نکته این است که هیچکس کارشناسان آن زمان را توبیخ نمیکند که چرا در جانمایی اشتباه کرده و با هدر دادن بیت المال، ضربات جبران ناپذیری به محیط زیست وارد کردهاند.
حالا رئیس گروه مطالعاتی برای جانمایی مکان جدید سایت پسماند آزادشهر با بیان اینکه طرح مکان یابی پهنههای جدید برای دفن پسماند شرق گلستان با استفاده از ۵۰ لایه و شاخص و با در نظر گرفتن ۴۲محدودیت اعلامی سازمان حفاظت محیط زیست آغاز شده، گفته است رعایت فاصله استاندارد از مناطق مسکونی و بناهای تجاری یا خدماتی، بررسی شیب منطقه و میزان نفوذپذیری شیرابه زبالهها در خاک، رعایت فاصله با رودخانهها، سیلخیز نبودن و دسترسی آسان به محورهای ارتباطی از جمله برخی الزامات و ضوابط قانونی در تعیین مکان جدید دفن بهداشتی زبالهها در شرق استان است.
عبدالرسول سلمان ماهینی ادامه داد: «تاکنون ۱۴ لکه برای دفن بهداشتی زباله در این منطقه مشخص شده که نواحی شمالی و غربی شهرستان گنبدکاووس از بهترین مکانهاست.» با توجه به اینکه هرگز مسئول یا مدیری به دلیل اشتباهاتش بازخواست نمیشود، الان هم معلوم نیست طرحهای روی میز آیا واقعاً نتیجه خواهند داد یا چند سال یعد اینها هم به سرنوشت قبلیها دچار میشوند و با هدر دادن وقت و بودجههای کلان معلوم میشود ناکارآمد هستند.
وعدههای سر خرمن
شرایط کنونی طوری است که نمیتوان وضعیت سایت زباله آزادشهر و مشکلات آن را پنهان کرد، اما درد به همین جا ختم نمیشود و تخلیه روزانه چند هزار لیتر فضولات انسانی در حاشیه جادهها و عرصههای جنگلی در مناطق پیرامونی آزادشهر از جمله معضلات زیست محیطی منطقه است. موضوعی که موجب شده است مردم درخواست عاجل داشته باشند، کارشناسان و محیط زیست در جانمایی واحدهای مرغداری و کشتارگاههای دام و طیور دقت نظر بیشتری به خرج دهند.
چند روز پیش که مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند گلستان در یک نشست خبری با اصحاب رسانه حاضر شد، با بیان اینکه این استان در زمره استانهای پیشرو در مدیریت پسماند است و سایتهای پسماند استان در دو زون شرقی که آزادشهر است و زون غربی که آق قلا میباشد متمرکز شده است، گفت: «تمام مشکلات موجود به گردن جانمایی غلط این سایت در سالهای گذشته است.» وی تصریح کرد: «به روزرسانی و اورهال کردن تجهیزات و خط پردازش احداث عملیات تصفیه خانه در سایت آزادشهر و آغاز مطالعات مکانیابی و ارزیابی اثرات توسعه برای جانمایی سایت چهارم در استان از جمله برنامههای در دست اجراست.»
ملک شاهکوهی ادامه داد: «به دنبال سایت شماره چهار و مکان جدید برای بازیافت زبالههای شرق گلستان هستیم و به احتمال زیاد، در اراضی کم بازده مناطق شمالی گنبدکاووس و مکانی که هیچ گونه مشکل زیست محیطی یا مزاحمتی برای مردم، اراضی زارعی و منابع آبی زیرزمینی نداشته باشد، آن را احداث میکنیم که بر اساس برآوردهای اولیه برای پیشنهاد عرصه و تأیید آن حداقل بیش از یک سال زمان نیاز است.» این حرفها نشان میدهد هیچ ارادهای برای راهاندازی سایت جدید وجود ندارد و همه چیز مثل یک بازی بینتیجه پیش میرود. چون اگر برای جانمایی یک سایت بیش از یک سال زمان نیاز است، برای احداث و شروع به کار آن چقدر باید منتظر ماند. آن هم در شرایطی که سایت موجود زندگی ساکنان اطراف آن را به چالش کشیده و در حال نابودی محیط زیست است!
با سلام، این ها فقط حرف روی کاغذ است 
