چند روز پیش مرکز کنترل آب تهران خبر داد، تهرانیها با مصرف ۴۶ هزار لیتر بر ثانیه رکورد مصرف آب را شکستند. مصرفی بسیار زیاد و تأسف بار. همین موضوع باعث شد با مهدی مختاری، مدیریت دفتر بهرهبرداری از تأسیسات آبفای منطقه ۴ تهران گفتگو کنیم.
با توجه به پراکندگی بارشهای اخیر در سطح تهران، آیا این بارندگیها میتواند تأثیری در تقویت منابع آبی داشته باشد؟
با هر بارشی باید شاکر خداوند مهربان بود، اما از دیدگاه ما اینکه آیا این بارشها در منابع ذخایر آبی تأثیرگذار است یا نه، باید گفت متأسفانه خیر. چون این گونه بارشها آنقدر زیاد نیست که بخواهیم دل خوش باشیم که ذخایر آبیمان تقویت شدهاست.
یعنی آمدن و نیامدن باران اصلاً فایدهای ندارد؟
من از منظر یک کارشناس این دیدگاه را بیان میکنم. یعنی اینکه نگاهمان فرق میکند. بر اساس آمار و اطلاعاتی که همکاران بنده در تهران ارائه کردهاند، از ابتدای سال آبی جاری تاکنون ما فقط ۳۱ میلیمتر بارندگی در تهران داشتیم که در مقایسه با مدت مشابه سال آبی گذشته ۵۸ درصد کاهش دارد؛ یعنی بارش امسال بسیار پایینتر از سال قبل بودهاست. منظور اینکه این نوع بارشها نمیتوانند در ذخایر ما تأثیرگذار باشد.
وضعیت ذخایر آبی سدهای پایتخت به چه شکل است؟
ما در تهران پنج سد آبی داریم که اینها تأمینکننده آب تهران هستند. طبق آمار در حال حاضر ۲۷۹ میلیون متر مکعب آب داریم که این مقدار نسبت به سال گذشته و قیاس با آن متأسفانه ۷۵ میلیون متر مکعب آب کمتر ذخیره داریم؛ یعنی سال گذشته همین ایام ما ۳۵۴ میلیون متر مکعب آب داشتیم که الان نداریم.
وضعیت مصرف آب تهرانیها چگونه است؟
فقط مصرف روزانه آب تهران بالغ بر ۴۰ هزار لیتر بر ثانیه است. عددی که بسیار زیاد و تأسفبار است.
چرا این عدد ۴۰ هزار لیتر پایین نمیآید، آن هم در این فصل؟ چند وقت پیش ما رکورد ۴۶ هزار لیتر بر ثانیه را هم شکستیم.
این همه اطلاعرسانی و تبلیغاتی که همکاران ما همواره ارائه میکنند، برای تبیین اهمیت این موضوع است که چرا ما همواره روی بحث مدیریت مصرف تأکید داریم. در همین تهران اگر بخواهیم مصرف را تبدیل به اعداد کنیم، مصرف سرانه تهران میشود ۲ هزارو ۴۰۰ لیتر در دقیقه، ۱۴۴ میلیون لیتر در ساعت و در یک روز به ۳ میلیارد و ۴۵۶ میلیون لیتر مکعب میرسد؛ یعنی معادل آب دریاچه چیتگر.
یعنی مصرف بد تهرانیها باعث کمشدن ذخایر آبی شدهاست؟
بله، البته فقط مصرف بد منظورم نیست. کاهش بارندگی در سه سال متوالی باعثشده ما به این حد بحرانی از ذخایر منابع آبی برسیم؛ آن هم در شهری مثل تهران با جمعیت ۱۲ میلیون نفر. در حال حاضر وضعیت تهران از نظر ذخایر آبی برابر است با سیستان و بلوچستان. شاید تصورش سخت باشد، اما واقعیت دارد. از نظر ما امروزه تهران و سیستان دو شهر خشک آبی محسوب میشوند.
استاندارد مصرف آبی هر شخص چقدر است؟
همانطور که گفتم در حال حاضر مصرف تهرانیها طی یک روزمعادل ۳ میلیارد و ۴۵۶ میلیون متر مکعب است. اگر ما این عدد را ۳ میلیارد مکعب در نظر بگیریم و جمعیت تهران را ۱۲ میلیون نفر، پس مصرف الگو برای هر یک نفر ۱۳۰ لیتر در شبانهروز میشود. این در حالی است که طبق آمار در حال حاضر متأسفانه مصرف تهرانیها ۲۵۰ لیتر در شبانه روز است، یعنی دوبرابر استاندارد ملی و بینالمللی مصرف داریم یا به اصطلاح دیگر آب را دو برابر هدر میدهیم.
با توجه به تبلیغات صرفهجویی آیا فرهنگسازی لازم انجام شدهاست؟
صرفهجویی به معنای درست مصرف کردن است، به معنای پیادهسازی فرهنگ مدیریت مصرف است، اما چرا حرف از فرهنگ میزنیم. تجربه نشان داده فرهنگ چیزی است که اگر درست پیاده شود، عادی میشود و بین تمام افراد جامعه تسری پیدا میکند. امروزه ما زباله را مدیریت میکنیم، مصرف دارو را مدیریت میکنیم، اما متأسفانه آب را که هیچ جایگزینی ندارد و مدیریتش بر همه چیز ارجح است، مدیریت نمیکنیم.
الگوی مصرف طبقهبندی دارد؟
خوش مصرف، پرمصرف و بد مصرف. این طبقهبندی الگوی مصرف است. هر فرد در جامعه باید به تراز خوشمصرفی برسد. هر وقت این موضوع را درک کردیم، اسراف نخواهیم کرد.
سه طبقه خوش مصرف، پرمصرف و بد مصرف را اگر با اعداد قیاس کنیم برای شهر تهران چگونه محاسبه میشود؟
ما در ادبیات شرکت آب و فاضلاب به هر سه نفر و نیم یک خانواده میگوییم که این خانواده در ماه ۱۴ هزار لیتر آب مصرف میکند که میشود نفری ۱۳۳ لیتر در روز. متأسفانه امروز فقط ۳۱ درصد تهرانیها خوشمصرف هستند، اما پرمصرفها کسانی هستند که تا ۲۸ هزار لیتر در ماه مصرف دارند، اینها ۵۹ درصد تهرانیها هستند. ۱۰ درصد دیگر هم متأسفانه از شهروندان تهرانی بیشتر آب مصرف دارند که بد مصرف نامیده میشوند.
چکار کنیم که کم مصرف شویم؟
نصب یک کاهنده در شیرآلات منازل باعث میشود ۵۰ درصد آب کاهش پیدا کند. ضمن اینکه مدیریت زمان هم اگر داشته باشیم، بسیار میتواند تأثیرگذار باشد. مثلاً اگر هر ۱۰ ثانیه کاهش زمان شست و شو را لحاظ کنیم، باعث میشود ۳ لیتر آب ذخیره شود. مورد بعدی تعمیرات است. هر چکه قطره ساده از نظر ما یعنی هدررفت ۷ لیتر آب طی یک شبانه روز. نشتی توالتهای فرنگی ۸۰ هزار لیتر آب ندیده را در طول سال هدر میدهد. از همه مهمتر که بارها آن را دیده یا تجربه کردهایم، شستوشوی ماشین با شیلنگ است. با هر دقیقه استفاده از شیلنگ بیش از ۲۰ لیتر آب هدر میرود؛ یعنی اگر برای یک ماشین زمان ۲۰ دقیقهای در نظر بگیریم چیزی حدود ۴۵۰ لیتر آب هدر میرود، معادل حق مصرف چهار نفر در این شرایط بحرانی.
