هم زمان با موفقیت شی در شکستن سنت رهبری ۲ دورهای بر حزب کمونیست که از نظر کسب قدرت از دوره مائو زدونگ (که از ۱۹۴۹ تا هنگام مرگ در ۱۹۷۹ رهبری را در اختیار داشت)، تاکنون بی سابقه بوده، ایالات متحده راهبردهای دفاعی و امنیت ملی خود را به روز کرده تا نشان دهد که اکنون چین نیرومندترین دشمن نظامی و اقتصادی آمریکا به شمار میرود.
بایدن که با شی، برای نخستین بار در بیش از ۱۰ سال پیش، هنگامی که معاون رئیسان جمهوری کشورهایشان بوده اند، دیدار کرده، اکنون با شی به عنوان همتای خود، همراه با قدرت تقویت شده و مصمم به تحکیم موقعیت ابرقدرتی چین حتی با وجود موانع نیرومند اقتصادی و دیپلماتیک، روبروست.
به گفته جود بلانشت رئیس بخش مطالعات چین در مرکز بررسیهای راهبردی و بین المللی؛ هر چند ما به دوره مائو بازنمی گردیم، اما قطعا در دوره تازه و غیرقابل پیش بینی از نظر ثبات و پیش بینی پذیری ساختار سیاسی این کشور، قرار گرفته ایم.
پیش بینی میشود که بایدن و شی پس از سپری کردن نزدیک به ۲ سال روابط دشوار در حاشیه نشست ماه آینده (نوامبر) گروه ۲۰ در اندونزی دیدار کنند، در حالی که هر دو به شدت برای دستیابی به موقعیت برتر در رقابتی تلاش میکنند که بر این باورند که مشخص کننده نیروی پیشرو و برجسته اقتصادی و سیاسی جهان در سالهای منتهی به قرن بعدی خواهد بود.
افزون بر اینکه بایدن و شی در سالهای ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ در کشورهای یکدیگر دیدارهای حضوری و از هنگام دستیابی بایدن به ریاست جمهوی در ژانویه ۲۰۲۱ پنج تماس تلفنی یا تصویری داشته اند، اما روابط دوجانبه بسیار پیچیدهتر از مسائلی شده که در سالیان پیش با مذاکرات رسمی حل و فصل میشده است.
بایدن در مقام کنونی، بارها پکن را برای نقض حقوق بشر علیه شهروندان اویغور و دیگر اقلیتهای قومی، سرکوب کنشگران هوادار مردمسالاری در هنگ کنگ، فعالیتهای بازرگانی همراه با زور، تحریکهای نظامی علیه تایوان و اختلافات بر سر مجازات روسیه برسر جنگ اوکراین، محکوم کرده است.
دولت شی نیز از موضع دولت بایدن نسبت به تایوان (که پکن امیدوار است در نهایت به خاک کشور اصلی، بپیوندد) به عنوان تضعیف یکپارچگی حاکمیتی و سرزمینی چین، انتقاد کرده و شی گفته است که واشنگتن خواهان تضعیف نفوذ فزاینده پکن هم زمان با تلاش آن برای پیشی گرفتن از ایالات متحده به عنوان بزرگترین اقتصاد جهان است.
مقامهای کاخ سفید امیدواری اندکی دارند که دوره پنج ساله تازه رهبری شی در حزب کمونیست به او امکان بیشتری برای تعامل کاملتر با آمریکا در موضوعاتی بدهد که نوعی هم پوشانی با منافع ایالات متحده دارند.
بایدن در نشست روز چهارشنبه با مقامهای وزارت دفاع کشورش تاکید کرد که واشنگتن خواستار درگیری با چین نیست و تلویزیون دولتی چین چند ساعت بعد گزارش داد که شی به اعضای کمیته ملی روابط ایالات متحده و چین گفته است که پکن باید راههایی برای همکاری با واشنگتن در باره موضوعاتی بیابد که مورد علاقه دوجانبه است.
اما این لحظه کوتاه مدت آرامش و مصالحه در روزهای بعد به لفاظیهای مقامهای دو کشور در باره اقدام آمریکا در اکتبر برای گسترش نظارتهای صادراتی بر فروش تراشههای نیمه هادی پیشرفته به چین، تبدیل شد.
به گفته ونگ هونگشیا مشاور سفارتخانه چین در واشنگتن، ایالات متحده مفهوم امنیت ملی خود را بیش از حد، گسترش داده و توسعه چین را محدود کرده است و همکاریهای عادی بازرگانی عادی، رنگ سیاسی گرفته و به ابزار جنگ تبدیل شده است.
کندی رشد اقتصادی چین به میزان سه درصد در ۹ ماهه نخست سال جاری، این کشور را در مسیر دستیابی به رشدی بسیار کمتر از هدف رسمی ۵.۵ درصدی سالانه، قرار داده است. اقتصاد این کشور هم زمان با اسیب دیدن از اجرای سرسختانه سیاست کووید صفر، با کاهش صادرات و بهای مسکن روبروست که در سپتامبر به پائینترین سطح در هفت ساله گذشته سقوط کرده است.
همچنین رویارویی چین با رقابت فزاینده ایالات متحده و اتحادیه اروپا با سرمایه گذاری دهها میلیارد دلاری در حوزه نیمه هادیها ودیگر فناوریها همراه با دیگر نشانه ها، از ناتوانی چین برای پیشی گرفتن از تولید ناخالص داخلی آمریکا تا ۲۰۳۰ بر اساس پیش بینی بسیاری از کارشناسان اقتصادی است.
آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه آمریکا و آدمیرال مایک گیلدی فرمانده ارشد عملیات نیروی دریایی این کشور، اخیرا در باره تصمیم احتمالی پکن برای تسریع برنامه خود برای تصرف تایوان ابراز نگرانی کرده اند. بلینکن گفته است که چین تصمیم بنیادین گرفته که وضع کنونی دیگر قابل پذیرش نیست.
چین تاکنون از انتقاد از جنگ روسیه در اوکراین خودداری کرده، اما از عرضه جنگ افزار به مسکو نیز خودداری کرده است. اما این درگیری، نگرانیهایی در تایوان ایجادکرده که شاید پکن را برای اقدام برای دستیبابی به هدف دیرباز خود برای محلق کردن تایوان به سرزمین اصلی، بیشتر تشجیع شود.
روابط دوجانبه با سفر ماه اوت نانسی پلوسی رئیس مجلس نمایندگان آمریکا به تایوان و سخنان ماه مه بایدن در باره دفاع ارتش آمریکا از تایوان در صورت حمله چین، آتشینتر شد، هر چند کاخ سفید بعدا از اهمیت این سخنان کاست.
به گفته کیث کراچ معاون پیشین وزارت امور خارجه آمریکا در دوره دولت دونالد ترامپ؛ اکنون نگرانی در باره احتمال بهره برداری شی با قدرت و جاه طلبانیهای نامحدود، از تایوان برای انحراف توجه از مشکلات داخلی است، هر چند امیدوارم که به شجاعت شهروندان اوکراین توجه کرده و دریافته باشد که مردم تایوان نیز به همین اندازه و حتی شاید بیشتر، شجاع هستند.
