فدراسیون فوتبال مدعی شده است آهنگ رسمی حضور ایران در جام جهانی ۲۰۲۲ با هماهنگی دفتر موسیقی ارشاد تولید شده و به زودی رونمایی میشود، ولی وزارت ارشاد میگوید اصلاً در جریان تولید چنین آهنگی نیست! با این حال فدراسیون فوتبال فعلاً سه آهنگ از جمله «طبل شادی» (بر طبل شادانه بکوب) را به قطر فرستاده است.
آهنگ رسمی، قطعه موسیقی است که تیمهای حاضر در مرحله نهایی جام جهانی فوتبال به فیفا معرفی میکنند و در مراسم افتتاحیه جام جهانی اجرا میشود، اما در کنار این آهنگهای رسمی، چندین قطعه دیگر از سوی خوانندهها در حال و هوای جام جهانی خوانده و بعضاً حتی از آهنگهای رسمی که از سوی ایران به جام جهانی معرفی شده، مشهورتر میشوند.
ارسال ۳ آهنگ به فیفا
هنوز خبری از رونمایی از آهنگ رسمی ایران در جام جهانی نیست. البته فیفا در طول دورههای قبلی هم چندان به آهنگهایی که فدراسیون فوتبال ایران به جام جهانی فرستاده توجهی نداشته است. در سالهای ۱۹۹۸ و ۲۰۰۶، فدراسیون جهانی فوتبال، دو آهنگ از خوانندههای ایرانی خارجنشین را به جای آهنگهای ارسالی از ایران استفاده کرد. فیفا استدلال کرده بود که آهنگهای ارسالی از ایران به اندازه کافی هیجان و انرژی ندارند! برای همین نمیتوان چندان مطمئن بود که امسال هم ماجرای آن دو دوره تکرار نشود و در مقابل همه رقابتهای داخلی، در نهایت یک آهنگ از آن سوی مرزها انتخاب نشود!
با این حال امسال فدراسیون فوتبال به درخواست فیفا، سه آهنگ مجزا از آهنگ اصلی برای جام جهانی ارسال کرده است. احسان محمدی، رئیس دپارتمان مسئولیت اجتماعی و بازی جوانمردانه فدراسیون فوتبال در گفتگو با «مهر»، میگوید: «براساس تازهترین برنامهریزیهایی که صورت گرفته طی روزهای اخیر نامهای رسمی از سوی فدراسیون فوتبال کشورمان به فیفا و کمیته برگزاری مسابقات جام جهانی فوتبال در قطر ارسال و بر اساس آن چهار قطعه موسیقایی مجزا برای تیم ملی فوتبال حین تمرینات قبل از بازی اصلی، «شادی پس از گل» و «خروج از زمین بازی» در نیمه اول و پایان بازی انتخاب شد.»
وی با بیان اینکه چنین اقدامی برای اولین بار در مسابقات جام جهانی فوتبال صورت میگیرد، میافزاید: «بر طبل شادانه بکوب» به خوانندگی مرحوم امید جعفری از آثار بسیار خاطرهساز موسیقایی پس از موفقیتهای تیم ملی فوتبال کشورمان در رویدادهای بینالمللی، «تیم قهرمان ایران» به خوانندگی امیر تاجیک و «مژده باران» به خوانندگی محمد معتمدی سه قطعهای هستند که به صورت مجزا تنظیم و به فیفا ارسال شده است.
قطریهای پرکار
در کنار این سه آهنگ که کارکردهای آنها را فیفا مشخص کرده است، هر کشوری یک آهنگ رسمی برای جام جهانی تولید میکند. این آهنگ در مراسم افتتاحیه پخش میشود و معرف حضور تیم ملی کشور در این مسابقات است. بر این اساس هر کشوری در تلاش است آهنگی را که معرفی میکند نماینده فرهنگ و باورهای مردمش باشد و خوانندههای سرشناس آن کشور اجرای این آهنگها را برعهده میگیرند. میزبان جام جهانی هم یک آهنگ رسمی برای هر دوره از جام جهانی تولید میکند. امسال قطریها، چند آهنگ تولید کردهاند که شامل قطعاتی به زبانهای انگلیسی (دو آهنگ)، فرانسوی و اسپانیولی (یک آهنگ دوزبانه)، عربی و یک آهنگ چندزبانه است. البته در کنار آن برگزارکنندگان جام جهانی از چند گروه موسیقی از جمله گروه کرهای «BTS» برای اجرای برنامه و خواندن آهنگ ویژه این مسابقات دعوت کردهاند. مقایسه عملکرد قطریها با میزبانهای دورههای قبلی جام جهانی نشان میدهد از نظر تعداد آهنگها و تنوع دعوتها، جام جهانی ۲۰۲۲ بسیار قویتر از دورههای قبلی است.
اظهارات ضد و نقیض درباره یک آهنگ.
اما در ایران هم قرار است امسال یک آهنگ رسمی برای جام جهانی ساخته شود. اغلب فوتبالدوستان به یاد دارند که در جام جهانی ۱۹۹۸، شهرام ناظری قطعهای به نام «سواران صبح امید» را برای تیم ملی خواند که موزیک ویدئوی آن آهنگ هم در تخت جمشید ضبط شده بود و عملاً محتوای آهنگ ربطی هم به فوتبال نداشت. رئیس دپارتمان مسئولیت اجتماعی و بازی جوانمردانه فدراسیون فوتبال، درباره ساخت آهنگ ایران برای جام جهانی ۲۰۲۲ میگوید: «تقریباً تمامی مراحل مربوط به انتخاب این قطعه با همکاری دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر مجموعههای مرتبط انجام گرفته و طی روزهای آینده به صورت رسمی اعلام میشود.».
اما این اظهارات خیلی سریع از سوی وزارت ارشاد رد شد. محمد اللهیاری، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به «ایرنا» میگوید: «مسئولیت فعالیتهای هنری و تولید آثار موسیقایی تیم ملی برای جام جهانی به دفتر موسیقی محول نشده است. برنامههای جام جهانی در کارگروههای مختلفی دنبال میشود که یکی از این کارگروهها، کارگروه فعالیتهای فرهنگی، هنری و رسانهای است که نمایندگانی از دستگاههای مختلف مانند وزارت میراث فرهنگی، وزارت ورزش، فدراسیون فوتبال، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و صدا و سیما عضو آن هستند.» اللهیاری میافزاید: «با توجه به اینکه بخشهای مختلف دولتی و خصوصی در زمینه تولیدات موسیقایی اقدام به تولید سرود، قطعه موسیقی یا نماهنگ کردهاند، قرار شد در کارگروه فوق به منظور بررسی و انتخاب بهترینها، دفتر موسیقی به کمک کارشناسان و نمایندگان دستگاهها در امر بهگزینی کمک کند.»
با یک جستوجوی ساده در میان خبرهای موسیقی، میتوان به انبوهی از نامهای ریز و درشت خوانندگان پاپ رسید که اعلام آمادگی کردهاند برای جام جهانی قطعهای ویژه بخوانند. جذابیت خوانندگی برای جام جهانی گویا از تیتراژخوانی سریالهای پربیننده تلویزیونی هم داغتر است، چون تجربه نشان داده که بر سر خواندن یک آهنگ برای لحظات غرورآفرین تیم ملی فوتبال، خوانندهها حاضرند دعوا هم کنند، اما با وجود ساخت چندین اثر موسیقی برای لحظات پیروزی تیمهای ورزشی ایرانی، هنوز هم قطعه «طبل شادی» (بر طبل شادانه بکوب) پرکاربردترین اثر داخلی است که در پیروزی ورزشکاران ایرانی در رشتههای مختلف پخش میشود و این آهنگ به بخشی از فرهنگ عامه تبدیل شده است.
