سیستان و بلوچستان از جمله استانهایی است که در کنار خشکسالی و محرومیتهایش در بخشهای مختلف کشاورزی و به ویژه صنایع تبدیلی و مشاغل خانگی، دارای ظرفیتهای بیبدیلی است که با بهرهگیری از آنها میتواند علاوه بر توسعه اقتصادی و ایجاد اشتغال، برای کشور هم ارزآوری داشته باشد. صنعت کشاورزی و تولید انواع میوههایی که بعضاً منحصربهفرد هستند، همچنین وجود بنادر شیلاتی در کنار صید انواع ماهیان شرایطی را ایجاد کردهاند تا سیستان وبلوچستان به یکی از گذرگاههای اقتصادی با کشورهای همسایه تبدیل کند.
این سخن اکثر کارشناسان است که سیستان و بلوچستان فرصتی بینظیر برای سرمایهگذاری بوده و گسترش شیوههای کشاورزی پایدار مؤثرترین روش در پیشبرد اهداف توسعه این بخش است. حتی چندی پیش رئیس سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان اعلام کرده بود که این آمادگی وجود دارد به منظور بهرهگیری از ظرفیتهای بخش کشاورزی استان مجوز دهکده نوآوری کشاورزی داده شود تا پژوهشگران استان با در اختیار داشتن تمام ظرفیتها از این فرصت برای توسعه بهترین بهره را ببرند. سیدمحمدرضا سیدحسینی با بیان اینکه سیمای کشاورزی سیستان و بلوچستان بسیار توانمند و دارای ظرفیتهای زیادی است، گفت: «باغبانی، زراعت، شیلات، دامداری، منابع طبیعی و استفاده از صنایع تبدیلی مهمترین پتانسیلهای توسعه و رشد کشاورزی و جذب سرمایهگذار در استان است.» وی با تأکید بر اینکه شرایط خاص جغرافیایی و اقلیمی این استان را به یکی از مستعدترین نقاط کشاورزی کشور تبدیل کرده است به طوری که در تمامی فصول سال امکان کشت و تولید انواع محصولات در آن وجود دارد، افزود: «این استان به دلیل دسترسی به بازارهای افغانستان و پاکستان و حوزه خلیج فارس فرصت بینظیری را برای صادرات محصولات کشاورزی و در نتیجه ارزآوری و فرصتهای شغلی جدیدی را برای استان و کشور داراست. همچنین در زمینه تولید محصولات باغی به ویژه گرمسیری و استوایی بینظیر است به طوری که تنها نقطه در کشور است که میتواند با تولید محصولاتی نظیر موز و تأمین نیاز داخلی به حذف خروج ارز و واردات محصولات کشاورزی که به کشور تحمیل میشود کمک کند.» به گفته این مسئول، هم اینک طرحهای بزرگ بخش کشاورزی با حضور سرمایهگذاران کلان کشور در سیستان و بلوچستان آغاز شده و آمادگی در مراکز تحقیقاتی و آموزش و ترویج جهاد کشاورزی استان وجود دارد تا در کنار سرمایهگذاران به تولید هر چه بهتر محصولات کشاورزی کمک کنند و اثرگذار باشند.
تولید ۱۰۰ هزار تن خرما
در توانمندیهای سیستان و بلوچستان همین بس که در سالجاری حدود ۱۰۰ هزار تن خرما از نخلستانهای آن برداشت شد. موضوعی که معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان آن را تکمیل کرده و با بیان اینکه تاکنون حدود ۱۰۰ هزار تن خرما فقط از سطح نخلستانهای مناطق جنوبی این استان برداشت شده، میگوید: «برداشت خرما از تیرماه در سیستان و بلوچستان با ارقام زودرس «کتومی، نگال و آشوبه» شروع شده و با ارقام دیررس مایکلی و هلیله در اواخر آبان به پایان میرسد.» امانالله طوقی با اشاره به اینکه خرمای مضافتی با سطح زیر کشت ۲۸ هزارو ۴۰۰ هکتار و خرمای ربی با سطح زیرکشت ۲۲ هزارو ۵۰۰ هکتار بیشترین نخلستانهای سیستان و بلوچستان را به خود اختصاص دادهاند، ادامه میدهد: ۴۱درصد سطح محصولات باغی استان به کشت خرما اختصاص دارد. از ۶۲ هزارو ۹۱۴ هکتار نخلستان در سیستان و بلوچستان ۴۹ هزارو ۷۱۸ هکتار بارور بوده و سالیانه بیش از ۲۸۷ هزار تن انواع خرما در این استان تولید و روانه بازار مصرف میشود که امسال به دلیل خسارت وارده ناشی از سیلاب مونسون و در نتیجه ترشیدگی خرما شاهد از بین رفتن هزارو ۴۰۰ تن از این محصول هستیم.» به گفته این مسئول، خرمای تولید شده در این منطقه علاوه بر استانهای داخلی به کشورهای حوزه خلیج فارس، اروپایی و روسیه صادر میشود. وی با بیان اینکه بیشترین نخلستانهای سیستان و بلوچستان در شهرستانهای سراوان، ایرانشهر، نیکشهر و سیب و سوران واقع شده تأکید میکند: «کشت خرما در استان زمینه اشتغال افزونبر ۴۰ هزار نفر را فراهم کرده است.»
صید ۲۳۰ هزار تن انواع ماهی
نمیتوان از سیستان و بلوچستان صحبت کرد و ظرفیتهای آن در حوزه دریایی و پرورش آبزیان را نادیده گرفت. آمارها میگویند، سالانه بیش از ۲۳۰ هزار تن صید انواع ماهی صورت گرفته و به سواحل این استان میرسد. در همین رابطه معاون صید و بنادر ماهیگیری ادارهکل شیلات سیستان وبلوچستان با بیان اینکه در طول ۱۲ ماه از مجموع ۲۳۰ هزار تن صید آبهای ساحلی استان بیش از ۱۴۰ هزار تن توسط صیادان کنارک انجام میشود، میگوید: «این شهرستان یک بندر مهم شیلاتی در کشور محسوب میشود و علاوه بر صیادی، بندری زیبا و توریستی با دسترسی به آبهای اقیانوس و داشتن سواحل منحصربهفرد است.» عطالله رئیسی ادامه میدهد: «افزایش ظرفیت گسترش صیادی و صید در راستای توسعه آن با توجه به پتانسیل منحصربهفرد اسکله کنارک در جنوب استان بعد از چابهار آن هم تا سه برابر ظرفیت، علاوه بر تحول در صنعت شیلات باعث ثمر بخشی قابل توجهی در توسعه سواحل مکران میشود.» وی با اشاره به اینکه در سفر سال گذشته رئیسجمهور مصوبات خوبی برای بندر کنارک داشتیم، میافزاید: «پیشبینی میشود با برنامه تحولی وزارت جهاد کشاورزی و سازمان شیلات ایران، در این فصل بیش از ۲۷۰ هزار تن صید داشته باشیم.» به گفته رئیسی، یکی از بزرگترین شهرکهای صنعتی سیستان وبلوچستان در شهرستان کنارک قرار دارد و با بیشاز ۳۰ واحد تولیدی سالانه با تولید ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون قوطی کنسرو نیاز کشور را تأمین میکند.
ارتباط اقتصادی با همسایگان
سیستان و بلوچستان میتواند به دروازهای برای تجارت با کشورهای همسایه تبدیل شود. اتفاقی که حتماً به کاهش مشکلات و رفع محرومیت از اقصی نقاط آن منتهی میشود. در همین راستا نماینده مردم سیستان در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه باید بستر را برای افزایش روابط تجاری با کشورهای همسایه فراهم کنیم تا بخشی از مشکلات مردم مرتفع شود، میگوید: «با توجه به ویژگیهای مناطق مرزی و همچنین جایگاه و نقش منطقه سیستان، یکی از دغدغههای اصلی مسئولان رفع محرومیت و توزیع امکانات و فرصتها در این خطه است.» حبیبالله دهمرده با اشاره به اینکه، نبود شغل مناسب و بیکاری از جمله مشکلات مردم منطقه سیستان است، ادامه میدهد: «انتظار میرود دولت تمام تلاش خود را برای ایجاد اشتغال به کار گیرد. همچنین تقویت مهارت آموزی، تربیت تکنسینهای متخصص در زمینههای مختلف، حرفه آموزی و ایجاد اشتغال پایدار از جمله نیازهای استان است.» وی با تأکید بر فعالسازی بازارچههای مرزی، تصریح میکند: «ایجاد گذرهای مرزی برای رونق تجارت در منطقه، تکمیل کارخانه لاستیک و آرد و راهاندازی منطقه آزاد سیستان باید در منطقه عملیاتی شود.» به گفته دهمرده، لازم است تا مسئولان مربوطه با رایزنیهایی که با دولت افغانستان انجام میدهند شرایط تسهیل تردد مردم سیستان جهت داد و ستد و تجارت بین ایران و افغانستان، را فراهم کنند و برای تردد روزانه کشاورزان دارای زمین بین دیوار امنیتی و مرز ایران و افغانستان، مساعدت شود.
