طرف اوکراینی بار دیگر برای تصرف بزرگترین نیروگاه هستهای اروپا که از آغاز جنگ اوکراین در اختیار نیروهای روسیه قرار دارد، خیز برداشته است. درگیری در اطراف این نیروگاه، خطر بحران هستهای را بیش از پیش جدی کرده و این در حالی است که موضوع کمبود تسلیحات برای طرف اوکراینی، زمزمهها را برای ترغیب اوکراین به پایان دادن جنگ تشدید کرده است.
درگیریهای روسیه و اوکراین بر سر نیروگاه اتمی زاپروژیا که از مدتها پیش در کنترل نیروهای روس است، وارد مرحله شدید شده است و مسکو از خنثیسازی تلاش برای تصرف این نیروگاه خبر داد. وزارت دفاع روسیه روز شنبه با اشاره به تلاش ناموفق ۶۰ نفر از مزدوران اوکراینی برای خرابکاری در نیروگاه اتمی زاپروژیا، گفته بود وضعیت در این منطقه تحت کنترل است. در بیانیهای که این وزارت روز شنبه منتشر کرده است با اشاره به تلاش بیش از ۲۵۰ خدمه نیروی دریایی اوکراین برای تصرف نیروگاه اتمی زاپروژیا آمده است که روسیه این عملیات را با حملات بالگردهای تهاجمی و جنگنده دفع کرده است. این وزارتخانه گفت که بیش از ۲۵۰ خدمه نیروی دریایی اوکراین در بامداد شنبه تلاش کردند خود را به ساحل دریاچهای نزدیک این نیروگاه در جنوب شرقی اوکراین برسانند. در بخش دیگری از این بیانیه آمده است: «بهرغم حضور نمایندگان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در نیروگاه اتمی زاپروژیا، رژیم کییف بار دیگر سعی در تصرف این تأسیسات داشت.»
احتمال تکرار فاجعهای مشابه فوکوشیما
در بحبوحه این کشمکشها آنچه بیش از پیش به نگرانیها دامن زده است خروج مجدد نیروگاه زاپروژیای اوکراین از شبکه اصلی برق این کشور بود. شرایط به گونهای است که بزرگترین نیروگاه هستهای اروپا، آخرین خط ارتباطی اصلی خود را با شبکه برق این کشور از دست داده و اکنون تنها به یک مدار ذخیره متکی است و طبق آنچه سازمان بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده است، تنها یکی از شش رآکتور این نیروگاه عملیاتی است. این نیروگاه هنوز توسط کارکنان اوکراینی اداره شده و به شبکه برق اوکراین متصل است، اما سربازان روسی بر فعالیت آن نظارت دارند. نیروگاههای اتمی برای تأمین برق مورد نیاز سیستمهای خنککننده خود، به برق خارجی نیاز دارند. اگر این برق خارجی به هر دلیلی قطع شود، نیروگاهها از ژنراتورهای اضطراری و سپس از باتریهای خود استفاده میکنند. این تمهیدات اضطراری میتواند چندین ساعت سیستمهای خنککننده رآکتورها را روشن نگه دارد، اما اگر در این فاصله جریان برق برقرار نشود، از کار افتادن سیستمهای خنککننده میتواند موجب افزایش بیش از حد دمای رآکتورها شده و به فاجعهای هستهای مانند فاجعه فوکوشیما در ژاپن منجر شود؛ رآکتورها منفجر خواهند شد. هفته گذشته نیروگاه زاپروژیا برای نخستین بار در تاریخ فعالیت خود، از شبکه ملی برق اوکراین قطع شد، زیرا خطوط انتقال قدرت قطع شدند. این اتفاق خاموشیهای گستردهای را در سراسر اوکراین در پی داشت، اما ژنراتورهای اضطراری توانستند برق مورد نیاز سیستمهای خنککننده را تأمین کنند.
کییف مذاکرات را آغاز کند
سامانهها و تسلیحاتی که اخیراً به اوکراین داده شده، قدیمی است و نشان از آن دارد که میانگین استفاده از تسلیحات در میدان نبرد از حجم تولید آن فراتر رفته است و بر این اساس، ناتو باید چارهای برای کاهش تعداد سامانههای پیشرفته خود بیندیشد. مارک کیمیت، معاون سابق فرماندهی ارتش امریکا در گفتگو با روزنامه والاستریت با اشاره به احتمال کاهش کمکهای نظامی، گفت که ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین بهتر است که همین الان و نه بعداً، مذاکرات با روسیه را آغاز کند. این ژنرال امریکایی هشدار داد که شرایط کنونی باعث وارد شدن فشار زیاد به کشورهای حامی اوکراین و ادامه تورم و کاهش حمایت مردم از دولتهایشان خواهد شد و تأکید کرد: «زلنسکی باید درک کند که کاهش حمایتهای تسلیحاتی تأثیر فاجعهباری بر ارتش وی خواهد گذاشت که این موضوع نه تنها در میدان نبرد عیان خواهد بود بلکه نشانههایی را نیز به ملت اوکراین درباره کاهش حمایتهای خارجی ارسال خواهد کرد.»وی گفت: «آغاز روند راهحل دیپلماتیک دردسرساز بوده و چهبسا حاکی از شکست باشد، اما شانس کمی برای خروج از باتلاق کنونی وجود دارد و بهتر است که مذاکرات را هم اکنون و نه بعداً آغاز کنیم.»
نگرانی از موج اعتراضات
شبکه خبری سیانان با اعلام اینکه دیپلماتهای ناتو میگویند که جنگ اوکراین برای کشورهای اروپایی، فرسایشی و خستهکننده شده و گسترش اعتراض شهروندان را درباره نادرست بودن حمایت از اوکراین به همراه داشته است، به نقل از یکی از تحلیلگران ارشد مؤسسه تحقیقاتی چتمهاوس نوشت: «چالشی که اوکراین با آن روبهروســـت، همان چالشی است که روز اول جنگ وجود داشـت، یعنی جلب حمایت غرب همزمان با افزایش هزینه این حمایتها برای کشورهای غربی. احتمالاً به همین دلیل است که زلنسکی گفته که مایل است جنگ قبل از کریسمس پایان یابد. با گذشت زمان، عمل به وعدهها، یعنی حمایت از اوکراین، برای اروپا دشوارتر خواهد شد.» بحران سوخت در زمستان، موضوعی است که مقامات اروپایی هر روز به آن فکر میکنند.
