درحالىكه شهر مدينه داغدار شهادت امام و رهبرى چون حضرت صادق آلمحمد(ع) بود و غم و اندوه قلب شيعيان و امامشان حضرت موسى بن جعفر(ع) را فرا گرفته بود، در يازدهمين روز ذىالقعده سال 148 هـ.ق خورشيد فروزان ديگرى از تبار آل محمد(ص) در شهر رسول خدا(ص) و در بيت نور و هدايت حضرت كاظم(ع) طلوع كرد كه گرماى وجودش نه تنها قلب شيعيان آن زمان مدينه، بلكه تمامى محبان حضرتش را در اقصی نقاط گیتی و برای ابدیت زمان گرما بخشيد.
نام مبارک جد بزرگوارش على(ع) را بر او نهادند تا زندهکننده سیره علمی و عملی علوی آن امام همام در یکی از حساسترین دورههای تاریخ حیات شيعيان باشد؛ مولودى كه ولادت با بركتش را اجداد بزرگوارش همچون حضرت امام صادق(ع) بشارت داده بودند. آن حضرت در بشارت خود به مردى از اهالى طوس فرمودند: «بهزودى از صلب فرزندم موسى، مردى به دنيا مىآيد كه مورد خشنودى خداوند سبحان در آسمان و خرسندى بندگانش در زمين خواهد بود. در سرزمين شما از روى ستم و دشمنى مسموم و كشته مىگردد و در همانجا غريبانه به خاك سپرده مىشود. آگاه باش! هركسى وى را در غربتش زيارت كند و بداند كه او امام و پيشواى شيعيان پس از پدرش بوده و از جانب خداوند متعال مفترض الطاعه مىباشد، همانند كسى است كه رسول خدا(ص) را زيارت كرده باشد.» (اثبات الهداه،
ج 3، ص 233)
ولادت در بيت نور و عصمت و دامان نجابت و طهارت
امام رضا(ع) همچون بقيه امامان و اجداد طاهرين و معصوم(ع) خويش، از عالىترين تبار و نسب برخوردار هستند. پدر آن حضرت امام موسى كاظم(ع) و مادر ايشان «نجمه» بود كه با فضيلتترين بانوان زمان خويش بود كه شايستگى همسرى و مادرى امام عصر خود را يافت.(زندگى چهارده معصوم، ص927)
آن بانوى بزرگوار كنيزى بود كه حميده(س) مادر بزرگوار حضرت موسى بن جعفر(ع) او را به خانه خود آورد. حميده در این باره مىگويد: «حضرت رسولالله(ص) را در خواب ديدم كه به من فرمود: اى حميده، اين نجمه براى فرزند تو موسى است كه به زودى بهترين اهل زمين از او به دنيا خواهد آمد،پس من نجمه را به موسى بن جعفر(ع) بخشيدم، وقتى رضا به دنيا آمد نجمه را طاهره نام نهاد.» (بحارالانوار، ج49، ص7)
حضرت نجمه خاتون(س) شرح احوال خود در زمان باردارى حضرت رضا(ع) را اينگونه نقل مىكند: «وقتى به فرزندم على باردار شدم سنگينى حمل را احساس نمىكردم و وقتى در خواب بودم از داخل شكم خود صداى تسبيح و تهليل و تمجيد خداوند را مىشنيدم و اين باعث خوف و هراس من شده بود، وقتى بيدار میشدم صدايى نمىشنيدم، زمانى كه رضا به دنيا آمد دست خود را بر زمين گذاشت و سر به آسمان بلند كرد و لبهاى مبارك خود را حركت مىداد، گويا حرف مىزد، در اين هنگام پدر او موسى بن جعفر(ع) بر من وارد شد و فرمود: مبارك باد بر تو اى نجمه لطف و كرامت پروردگارت و سپس فرزندم على را در پارچهاى سفيد پوشاند و در گوش راست او اذان و در گوش چپ او اقامه گفت پس از آن آب فرات خواست و كام او را با آب فرات باز كرد و بعد او را به من برگرداند و فرمود: او را بگير كه او بقّيةالله در زمين خداست.» (بحارالانوار، ص7)
القاب نورانى امام هشتم(ع)
امام هشتم حضرت على بن موسى(ع) به القاب شريفى همچون «سراج الله، نور الهدى، قرّة عين المؤمنين، رضا، رضىّ، فاضل، صابر، وفىّ، صديق و عالم آل محمد(ص)» ملقب هستند كه هر يك گوياى وجود صفت و خصيصهاى خاص در آن حضرتند. از ميان اين القاب، لقب «رضا» شهرت بيشترى میان شیعیان دارد. آن حضرت را از اين جهت «رضا» ناميدند كه پسنديده خدا در آسمان و مورد خرسندى رسول خدا(ص) و ائمه اطهار(ع) در زمين بود و دوستان و دشمنان به اتفاق از وى خشنود و راضى بودند.(علامه مجلسى، زندگى چهارده معصوم، صص 929 - 928)
فضیلت زیارت حضرت رضا(ع)
درباره زیارت حضرت رضا(ع) در روایات اسلامی فضائل بسیاری ذکر شده است. در روایتی رسول خدا(ص) میفرمایند: «پاره تن من در خراسان دفن خواهد شد، هیچ گرفتار و گنهكارى او را زیارت نكند جز این كه خداوند گرفتارى او را برطرف سازد و گناهانش را ببخشاید.» (عیون اخبار الرضا، ج2، ص257)
امام هادى(ع) نیز میفرمایند: «هر کس حاجتى دارد، باید به زیارت قبر جدم، على بن موسى الرضا – علیهالسلام - در طوس بشتابد. او باید با غسل به زیارت رود و دو رکعت نماز نزد سر آن حضرت (بالاى سر) بخواند و در قنوت حاجت خود را بخواهد. همانا دعایش مستجاب خواهد شد، اگر خواسته او گناه یا قطع رحم نباشد.» (وسائل الشیعه، ج ۱۴، ص ۵۶۹) و نيز فرمود: «بارگاه ملكوتى حضرت رضا(ع) بقعهاى از بقعههاى بهشت است كه هيچ مؤمنى آن را زيارت نكند، مگر اينكه خداوند او را از آتش آزاد و وارد بهشتش نمايد.»
محمد بن سليمان نقل میکند به حضرت جواد(ع) عرض کردم شخصى حج واجب خود را بجا آورده پس از آن به حج عمره رفته و در مراجعت به زيارت رسول اكرم(ص) نائل شده است؛ بعداً به نجف رفته، على(ع) و امام موسى كاظم(ع) را زيارت كرده است؛ باز در همين ايام وضعش از نظر مالى به گونهاى است كه نمى تواند عازم حج شود؛ حال بفرمایيد به حج برود، افضل و برتر است يا به طوس رفته، حضرت رضا(ع) را زيارت كند، فرمود: «در صورتى كه در ماه رجب باشد به خراسان رفته، پدرم حضرت رضا(ع) را زيارت كند بهتر است.»(بحارالانوار، ج 101، ص 33)
همچنین امام جواد(ع) بهشت را برای زائران پدر بزرگوارشان ضمانت فرمودهاند: «من ضامن بهشت برای کسی هستم که قبر پدرم را در طوس زیارت کند وحق او را بشناسد.»(عیون اخبارالرضا، ج 2، ص 256) و برای ما مشتاقان و محبان زیارت آن حضرت این روایت امیدبخش از وجود مقدسش بسیار تأثیرگذار است که فرموده است: «هر که مرا در دیار غربت زیارت کند، روز قیامت سه جا به داد او مىرسم و از هراسها و سختیهاى آنها نجاتش مىدهم: وقتى نامههاى اعمال از راست و چپ پراکنده شوند و هنگام گذشتن از صراط و موقع سنجیدن میزان [اعمال].»(عیون اخبار الرضا: ۲/۲۵۵/۲)
