وقتی قرار شد در عملیات والفجر ۸ رزمندگان از رودخانه اروند عبور کنند چهره جبهه خودی تا حد زیادی تغییر کرد. حالا باید نیروهای آبی- خاکی که از زمان عملیات خیبر به یگانهای خودی اضافه شده بودند، آموزشهای غواصی را هم به دانستههای خود اضافه میکردند. بیستم بهمن ۱۳۶۴ در جنوبیترین نقطه جبهههای جنگ، والفجر ۸ آغاز شد. نگاهی به ویژگیهای این عملیات بزرگ میاندازیم.
حساسیت زمانی
عملیات والفجر ۸ در مقطع زمانی خود از حساسیت فوقالعادهای برخوردار بود. از زمان اتخاذ استراتژی تعقیب و تنبیه متجاوز، تمام عملیات انجامشده در خاک دشمن به اهداف مورد نظر نرسیده بودند. از سوی دیگر در سال ۶۴ سپاه و ارتش انجام عملیات مشترک را کنار گذاشتند و ابتدا ارتش عملیات قادر و سپس سپاه والفجر ۸ را انجام داد. اگر والفجر ۸ نیز به موفقیت نمیرسید، ادامه جنگ در هالهای از ابهام قرار میگرفت.
منطقه بکر
عبور از رودخانه عظیم اروندرود، چیزی نبود که تا آن زمان حتی به مخیله ارتش مجهز بعث عراق خطور کرده باشد. آنها حتی وقتی که آبادان را در محاصره گرفتند، جرئت نکردند از اروند عبور کنند. به همین خاطر حفاظت کمتری از خطوط ساحلی آن سوی اروند در نواحی، چون امالرصاص و فاو صورت میگرفت. «حفاظت کمتر» به نسبت نقاط دیگری، چون فکه یا شلمچه که مملو از سیم خاردارها و میادین مین و کانالهای عمیق و آبراهههای مصنوعی بودند وگرنه که در خطوط ساحلی آن سوی اروند نیز ارتش بعث از بشکههای فوگاز و سیم خاردارهای حلقوی و خورشیدی بهره میگرفت.
تغییر جبهه خودی
وقتی قرار شد برنامه اصلی عملیات بزرگ بعدی ایران عبور از اروندرود باشد، چهره جبهه خودی تا حد زیادی تغییر کرد. حالا باید نیروهای آبی- خاکی که از عملیات خیبر تشکیل شده بودند، آموزشهای غواصی را هم به دانستههای خود میافزودند. عبور از یک رودخانه وحشی به غیر از مهارتهای غواصی، نیاز به توانمندیهای دیگری هم داشت. سنجیدن میزان جزر و مد و مطالعات هواشناسی و... تنها بخشی از مسائل را شامل میشد. والفجر ۸ یک چالش بزرگ برای تخصصیتر شدن یگانهای پیادهای بود که پیشتر صرفاً با موانع و خطوط دشمن درگیر بودند، اما حالا سانت به سانت بالا و پایین شدن آب شط در ثانیه به ثانیه شبانهروز، اهمیت فوقالعادهای پیدا کرده بود. اینجا بود که یگانهای خودی گام مهمی به سوی مهارتهای تخصصی برداشتند.
هماهنگی یگانها
عبور از اروند و رسیدن به سواحل آن سوی رودخانه تنها نگرانی فرماندهی جبهه خودی نبود. مشکل اصلی حفظ خطوطی بود که احتمالاً در شب اول عملیات به دست خطشکنها فتح میشدند. تجربه عبور از چنین رودخانه عظیمی نه تنها در تاریخ دفاع مقدس که در جنگهای منطقه و شاید در سطح جهانی بسیار نادر بود چراکه نیروی غواص یا موج بعد از آنها پس از تصرف خطوط ساحلی دشمن، نیاز به پشتیبانی سنگین اعم از توپخانه، ادوات زرهی، هلیبرن نیروها، پوشش هوایی و پدافند هوایی داشتند؛ لذا هماهنگی نیروهای خودی از واحدها و تخصصهای مختلف امر پیچیدهای بود که والفجر ۸ را خاص میکرد و این مورد نیز باعث نگرانی فرماندهان ایرانی میشد.
اصل غافلگیری
بهرغم موانع بزرگی که پیش روی رزمندهها در والفجر ۸ قرار داشت، یکی از بزرگترین دلایلی که باعث شد این عملیات موفقیت آمیز باشد، رعایت اصول حفاظتی و غافلگیری طرف مقابل بود که باعث شد نیروهای خودی بتوانند جای پایی را در ساحل دشمن ایجاد کنند و سپس موجهای بعدی رزمندهها به آن طرف اروند بروند و با هماهنگی یگانهای مختلف، مناطق تصرف شده تثبیت شدند. به این ترتیب پس از چند سال ناکامی، ایران توانست در یکی از بکرترین مناطق جبههها، یکی از محیرالعقولترین عملیات نظامی خود را با موفقیت به انجام برساند و با تصرف شبهجزیره فاو، ارتباط عراق با خلیج فارس را قطع کند.
