«گلستان» استانی با ظرفیتهای بینظیر در کشاورزی و دام و طیور با بهرهمندی از ۶۶۷ هزار هکتار زمین زراعی، ۳۰ هزار هکتار باغ، ۳ میلیون واحد دامی، ۹۷۰ واحد مرغداری و ۱۱۰ کیلومتر ساحل دریا بخشی از آن است که به عنوان یکی از مناطق محروم با آمار بالای بیکاری و فقر معرفی شده است. استانی که به خاطر حاکم بودن شیوههای سنتی در صنعت کشاورزیاش هنوز نتوانسته از حدود یکصد محصول زراعی و باغی خودش استفاده درستی کرده و حداقل اقتصادش را سامان دهد.
شاید فکر کنیم مهمترین و بزرگترین مشکل کشاورزان در هنگام برداشت محصولاتشان بروز میکند. زمانیکه میخواهند حاصل یک سال دست رنجشان را بردارند، به یکباره با اوضاع خراب بازار و هجوم دلالان و عدم حمایت دولتیها مواجه میشوند و بقیه ماجرا که همیشه به ضرر و زیان آنها تمام میشود. اما نباید فراموش کرد تغییر نوع کشتها و از آن مهمتر ادامهدار شدن روشهای سنتی برای تولید محصولات بیش از هر چیز دیگری کشاورزی ایران را عقب نگهداشته است.
عدم ورود ماشینآلات و تجهیزات کشاورزی
گلستان از جمله استانهایی به شمار میآید که به خاطر شرایط جغرافیایی و آب و هوایی توانایی تولید محصولات زیادی را دارد.
براساس گزارش وزارتخانه جهاد کشاورزی در گلستان نزدیک به یکصد محصول زراعی و باغی قابل کشت و برداشت است که به خاطر همین توانایی به عنوان یکی از قطبهای مهم کشاورزی ایران مطرح است. اما در کنار این همه ظرفیت و در کمال تأسف باید گفت هنوز هم روشهای سنتی برای کاشت و داشت و برداشت محصولات مورد استفاده قرار میگیرد و به همین خاطر اگر بگوییم کشاورزی گلستان نتوانسته اهرمی برای شکوفایی اقتصاد استان خود باشد، حرفی به گزاف نگفتهایم. عدم ورود ماشینآلات و تجهیزات کشاورزی روز دنیا باعث شده تا هزاران هکتار از زمینهای گلستان هنوز به روشهایی زیر کشت و آبیاری بروند که میزان هدر رفت انرژی و وقت و آب، بیش از ثمرات و عایدی آنها باشد.
بهرهبردارن کم سواد و پیر هستند
با مروری بر میزان داشتهها و ظرفیتهای گلستان، یعنی ۶۶۷ هزار هکتار زمین زراعی، ۳۰ هزار هکتار باغ، ۳ میلیون واحد دامی، ۹۷۰ واحد مرغداری، ۴۸۲ هزار هکتار جنگل، ۸۶۲ هزار هکتار مرتع و دسترسی به ۱۱۰ کیلومتر ساحل دریا باید پرسید پس اشکال کجاست که این استان را باید در لیست محرومها با آمار بالای بیکاری و فقر ببینیم. برای یافتن پاسخ نیاز نیست راه دوری برویم. چون شیوه سنتی کشاورزی و بهرهبرداران پا به سن گذاشته که با تکنولوژیهای نو آشنا نیستند، منابع و ثروت زیادی که جلوی چشم همه قرار دارند را از بین برده و هیچ سازمان و نهاد و ارگانی هم خود را مسئول تغییر شرایط موجود نمیداند.
ظرفیتی برای تولید ۲ برابری محصولات
در گلستان، سالانه حدود ۵ میلیون تن انواع محصولات اعم از زراعی، باغی، شیلات و دامی به ارزش تقریبی ۱۰ هزار میلیارد تومان تولید میشود. از این میزان تولیدات بخش کشاورزی، نزدیک به ۵/۱ میلیون تن فقط گندم وجو است. حال اگر تولیدات بخش کشاورزی گلستان به ویژه در زراعت گندم، جو و دانه روغنی سویا از دانش فنی و توصیههای کارشناسان و نیز بذرهای اصلاح شده بهره ببرد به آسانی قابلیت افزایش تا دو برابر در هر هکتار را دارد. آمار افزایش و تولید دوبرابری محصولات براساس آمار معدود کشاورزانی که در این منطقه از علوم و دانش فنی و همچنین تجهیزات نوین و بذرهای اصلاح شده و نظرات متخصصان استفاده کردهاند به دست آمده است. ولی چرا کسی به فکر سامان دادن به صنعتی که حدود ۸۰ درصد بهرهبردارانش سوادکافی ندارند و سن آنها بالای ۵۰ سال است، نیست.
ناگفته نماند در بسیاری از استانها از جمله گلستان، اگر هم قرار باشد از تکنولوژی و سیستمهای نوین آبیاری استفاده شود، این کار امکانپذیر نیست. چون زمینها در طول زمان و به خاطر بحث ارث به قطعات کوچکتری تبدیل شدهاند و نمیتوان برای یک زمین چند صدمتری یا حتی چند هکتاری هزینه بالایی متقبل شد. البته این کار هم چاره دارد و با کمک تحقیقات دانشگاهیان و تدابیر مسئولان باید به سمت یکپارچهسازی اراضی در قالب شرکتها و تعاونیها رفت تا زمینه استفاده از سیستمها و تجهیزات پیشرفته در تمام مراحل کشاورزی ایجاد شود. وی با بیان اینکه گلستان در تولید گندم رتبه دوم و در تولید دانه روغنی سویا رتبه اول کشور را دارد، اضافه کرد: تنها در این دو محصول که استان در تولید بذرهای اصلاح شده و ارقام سازگار با شرایط اقلیمی خودکفا است، میتوان میانگین تولید را در یک برنامه پنج ساله تا دو برابر افزایش داد.
