انرژی خورشیدی از جمله انرژیهای پاک و تجدیدپذیری است که در همه جای جهان قابل بهرهبرداری است. این انرژی به لحاظ قدرت بازدهی و اقتصادی از جایگاه ویژهای برخوردار است. بسیاری از نقاط ایران برای بهرهبرداری از انرژی خورشیدی و تولید انرژی پاک دارای ظرفیت منحصربهفردی است. با توجه به اینکه محل قرار گرفتن نیروگاه خورشیدی تأثیر بسزایی در میزان تولید و بازدهی آن دارد، تعیین مناطق مناسب برای احداث این نیروگاه نیز اهمیت ویژهای دارد. شهرستانهای سیستان وبلوچستان از جمله مناطقی به شمار میآیند که به منظور احداث نیروگاههای خورشیدی بسیار مناسب هستند، اما با این تفاسیر و طی سالهای اخیر اقدامی برای بهرهبرداری از این موهبت الهی انجام نشده است.
استفاده از نور خورشید در حد صفر
وقتی در مورد ظرفیتهای موجود در استانهای مختلف صحبت میشود و کارشناسان و مسئولان از میزان سود و بهرهای که در دل آنها خوابیده حرف میزنند و در آخر کاری صورت نمیگیرد، به یکباره تمام امیدها به ناامیدی تبدیل میشود. به عنوان نمونه سیستان وبلوچستان جزو استانهایی به شمار میآید که ظرفیت بسیار خوبی برای تولید برق از انرژی تجدیدپذیر خورشید دارد. استانی که در کمال تأسف هنوز درگیر رفع مشکلات عملیاتی کردن این کار بوده و در پیچ وخم جذب سرمایههای داخلی و خارجی برای ایجاد نیروگاههای بادی و خورشیدی مانده است. هر چند امروز در مناطق محروم و کمبرخوردار سیستان و بلوچستان برخی از ساکنان از آبگرمکنهای خورشیدی بر روی بامهای خود استفاده میکنند یا تعدادی از عشایر توانستهاند کمی از این نعمت الهی بهرهمند شوند، اما قابلیتهای این استان آنقدر زیاد است که در آمارها و گزارشها، میزان استفاده سیستان و بلوچستان از انرژی خورشیدی را صفر اعلام میکنند.
اشتغالزایی با نور خورشید
در گزارشی که چندی پیش منتشر شد، معلوم شد تابش خورشید از زاهدان تا شمال چابهار بهترین وضعیت را برای استقرار و راهاندازی نیروگاههای خورشیدی دارد. بر همین اساس در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان تا شمال چابهار، تابش خورشید بیش از ۳ هزار ساعت در سال برآورد میشود. ولی نکته حائز اهمیت در راهاندازی نیروگاههای انرژینو، اشتغالزاییهای آنهاست که در بسیاری از استانها میتواند آمار بیکاری را پایین بیاورد. یعنی احداث نیروگاههای بادی و خورشیدی در مناطقی که بادهای پرقدرت و تابش مطلوب خورشید را دارد، زمینه را برای ایجاد مشاغل گسترده به صورت مستقیم و غیرمستقیم برای جوانان فراهم میکند. به گفته کارشناسان، سرمایهگذاری در زمینه احداث نیروگاههای انرژی نو به خصوص اینکه به همت بخش خصوصی باشد میتواند به ازای تولید هر مگاوات برق پاک ۱۸ تا ۳۰ نفر را مشغول به کار کند. با این تفاسیر و با اینکه پتانسیل ویژه سیستان و بلوچستان محروم، جهت تولید برق از انرژی تجدیدپذیر خورشید برای بسیاری از مسئولان و کارشناسان و سرمایهگذاران ثابت شده است، اما هنوز پای آنها در مسیر سرمایهگذاری در جنوب شرق لرزان است.
۳۰۰ روز آفتابی در یک سال
سیستان وبلوچستان به خاطر وضعیت اقلیمی و قرار گرفتن در موقعیتی که حدود ۳۰۰ روز آفتابی در طول سال را تجربه میکند ظرفیتهای فراوانی در زمینه تولید انرژی پاک دارد. اگر روزی ۱۰ ساعت آفتاب بتابد سالانه ۳ هزار ساعت میشود. در همین رابطه نماینده مردم خاش، میرجاوه، تفتان و بخشهای کورین و نصرتآباد با تأکید بر اینکه این استان توانمندی و موهبت الهی بزرگی در زمینه تولید انرژیهای پاک از جمله انرژی خورشیدی دارد که بلااستفاده مانده است، میگوید: «این ظرفیت عظیم در حالی نادیده گرفته میشود که توسعه انرژیهای تجدیدپذیر به دلیل آلایندگی بالای انرژیهای فسیلی نه یک کار مهم بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر است.» اسماعیل حسینزهی با اشاره به اینکه در عصر حاضر چارهای جز حرکت به سمت توسعه انرژیهای پاک و تجدیدپذیر نداریم، ادامه میدهد: «هم اکنون برخی واحدهای تولیدی به دلیل عدم دسترسی به شبکه برق از تولید بازماندهاند که میتوان از طریق پنلهای خورشیدی مشکل آنها را حل کرد. یکی از این واحدهای تولیدی تنها کارخانه سیمان موجود در شهرستان خاش است که چگونگی تأمین برق این واحد تولیدی بزرگ بسیار مهم است.» به گفته این نماینده، ایجاد پنلهای خورشیدی میتواند مشکل بسیاری از واحدهای تولیدی را مرتفع کند، زیرا در صورت قطعی برق تولید متوقف نخواهد شد و حتی میتوان از برق تولید شده، نیاز شهرستان و استان را تأمین کرد.
استانی با یک دنیا انرژیهای تجدیدپذیر
طی سالهای اخیر تحقیقاتی بر روی مناطق مختلف سیستان وبلوچستان انجام شده تا نشان دهد کدام نقاط از ظرفیت بهتری برای احداث نیروگاه خورشیدی برخوردار است. با در نظر گرفتن ساعتهای آفتابی، درجه حرارت منطقه، ابرناکی، بارندگی، گرد وغبار و ارتفاع که در میزان بهرهمندی از نور خورشید و انرژی آن بسیار مهم است، مشخص شده شهرهای سراوان و نیک شهر برای احداث نیروگاه خورشیدی کاملاً مناسب و خاش و قسمتهایی از شهرستان ایرانشهر بهعنوان مناطق مناسب و نسبتاً مناسب هستند. همچنین زابل، زاهدان، چابهار، کنارک و قسمتی از شهرستان ایرانشهر هم میتوانند برای استقرار دستگاههای نیروگاه پاسخگو باشند.
