۱۳ آبان روز تسخیر لانه جاسوسی به روز دانشآموز نیز موسوم است. در تاریخ انقلاب و دفاع مقدس دانشآموزان همواره در صف اول مبارزه با دشمنان قرار داشتند. در ۱۳ آبان سال ۱۳۵۷، در حالی که هنوز انقلاب به پیروزی نرسیده بود، دانشآموزان مدارس را تعطیل کرده بودند و به سمت دانشگاه تهران حرکت کردند تا صدای اعتراض خود را به گوش
همگان برسانند. در این روز ۵۶ تن شهید و صدها نفر مجروح شدند.
آبان ۵۷ نقطه عطف
حادثه ۱۳ آبان سال ۵۷ اگرچه نقطه شروعی برای حضور پرشور دانشآموزان در صحنه انقلاب نبود، اما نقطه عطفی بود که نشان داد از این پس باید شاهد حماسهآفرینیهای بسیاری از سوی این قشر باشیم. دانشآموزان در مقطع انقلاب در کنار دانشجویان یکی از تأثیرگذارترین اقشار در به پیروزی رساندن نهضت اسلامی حضرت امام بودند. دو سال پس از پیروزی انقلاب، در حالی که هنوز شجره طیبه نظام اسلامی به خوبی بسط نیافته بود، صدام به ایران حمله کرد. در پی این تجاوز وسیع و گسترده، باز این دانشآموزان بودند که حضور دور از انتظاری در جبهههای دفاع مقدس داشتند.
۳۶ هزار شهید دانشآموز
بعد از شروع جنگ تحمیلی، دانشآموزان آنچنان حضوری در جبهههای جنگ داشتند که یکی از پر شهیدترین اقشار کشورمان لقب گرفتند. آمار ۳۶ هزارنفری شهدای دانشآموز به خوبی نشان میدهد که این قشر به رغم سن و سال کمی که داشتند، تا چه میزان در قالب نیروی بسیج در جبههها حاضر میشدند. در دوران دفاع مقدس به فراخور نیاز، سن اعزام به جبههها تغییر میکرد. معمولاً از ۱۶ سال به بعد، نوجوانان میتوانستند به جبهههای جنگ اعزام شوند. اما بسیار پیش میآمد که دانشآموزان با دستکاری شناسنامههایشان، در سنین ۱۵ سالگی و حتی کمتر به جبهه میرفتند. چنانچه شهید مدافع حرم اسماعیل زاهدپور که در همین صفحه یادکردی از او داشتیم، از سن ۱۳ سالگی به جبهه رفته بود.
فهمیدههای زمان
شهید حسین فهمیده که روز هشتم آبان ماه ۱۳۵۹ در خرمشهر به شهادت رسید، یکی از شهدای شهیر دانشآموز است که در سن ۱۳ سالگی به جبهه رفت و حدود یک ماه پس از شروع جنگ به شهادت رسید. اگرچه فهمیده بنا به سخنانی که حضرت امام در خصوص او داشتند بیشتر شناخته شد، اما سراسر تاریخ دفاع مقدس مملو از فهمیدههایی است که از سنین کم و از پشت نیمکتهای مدارس خودشان را به جبهه میرساندند. شهید بهنام محمدی (۱۳ ساله)، شهید سبیل اخلاقی (۱۱ ساله)، شهید سیدباقر حسنی (۱۴ ساله) و... تعدادی از شهدای کم سن و سال دانشآموز هستند که داوطلبانه به جبهههای جنگ رفتند و هرچند سن کمی داشتند، اما مردانه جنگیدند و با شهادت در صفحه تاریخ ماندگار شدند.
مهرداد عزیزالهی
اکنون که یادکردی از شهدای دانش آموز میشود، نمیتوان نامی از شهید مهرداد عزیزالهی به میان نیاورد. او یکی دیگر از شهدای دانشآموز است که از ۱۳ سالگی به جبهه رفت و شش سال در جبههها حضور داشت. وی عاقبت در عملیات کربلای ۴ به شهادت رسید. از مهرداد به عنوان یکی از بصیرترین شهدای دانشآموز یاد میشود. شهیدی که در همان سن نوجوانی و با لباس بسیجی به دیدار حضرت امام رفت و نقل است که امام خمینی (ره) بر بازوی این رزمنده نوجوان بوسه زد. شهید عزیزالهی وقتی برای اولین بار به جبهه میرود و برای اعزام دوم با مخالفت پدر همراه میشود، به او میگوید: «پدر اگر میدانستی عراقیها چه بلایی به سر هموطنهای ما میآورند، این را نمیگفتی. من باید حتماً بروم.» او رفت و عاقبت در دی ماه ۱۳۶۵ در ام الرصاص آسمانی شد.
