اخبار عزاداری سیدالشهداء (ع) در روزنامه‌های ۱۸۰ ساله
کد خبر: 1018274
لینک کوتاه: https://www.Javann.ir/004Gtm
تاریخ انتشار: ۱۷ شهريور ۱۳۹۹ - ۱۲:۵۵
درنگی در روزنامه‌های محرمی بزرگترین آرشیو مطبوعاتی شرق کشور؛
چون در ایام محرم، قرار تعزیه‌داریست، لهذا اعلیحضرت پادشاهی از اول محرم تا دَه روز، امنا و اعیان دولت را مرخص فرمودند که در تکایا مشغول تعزیه‌داری جناب سیدالشهداء علیه‌آلاف‌التحیه‌و‌الثنا باشند.

اخبار عزاداری حسینی در نخستین روزنامه‌های رسمی ایران

رئیس ادارۀ مطبوعات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی یک‌به‌یک به معرفی نشریات محرمی پرداخت و گفت که آرشیو مطبوعات آستان قدس رضوی به‌عنوان بزرگ‌ترین آرشیو مطبوعاتی شرق کشور، با در اختیارداشتن مجموعه‌ای گسترده از نخستین و قدیمی‌ترین مطبوعات چاپ‌شده در ایران، منعکس‌کنندۀ روزنگاری از عزاداری‌های محرم و صفر در طول تاریخ مطبوعاتی ایران است و نخستین روزنامه‌های رسمی ایران را که اخبار عزاداری‌های حسینی در سال 1267 قمری در آن‌ها انعکاس یافته، در خود جای داده است.

ابراهیم حافظی توضیح داد که جمله چون در ایام محرم، قرار تعزیه‌داریست، لهذا اعلیحضرت پادشاهی از اول محرم تا دَه روز، امنا و اعیان دولت را مرخص فرمودند که در تکایا مشغول تعزیه‌داری جناب سیدالشهداء علیه‌آلاف‌التحیه‌و‌الثنا باشند،در شمارۀ 38 سال اول اولین روزنامۀ رسمی ایران یعنی «وقایع اتفاقیه» چاپ شده است و این خبر اولین متنی است که دربارۀ عزاداری امام‌حسین(ع) در روزنامه‌های فارسی‌زبان دیده شده است و ادامه داد:آرشیو مطبوعات آستان قدس رضوی تنها مرکزی است که دورۀ کامل «وقایع اتفاقیه» و حتی نسخۀ دست‌نویس 35 شمارۀ اول این روزنامه را که در سال 1334 قمری توسط اشرف‌السلطنه، همسر اعتمادالسلطنه، وقف کتابخانۀ آستان قدس رضوی شده است، در اختیار دارد.

به گفتۀ رئیس ادارۀ مطبوعات، علاوه بر این روزنامه‌، اخبار و وقایع مربوط به عزاداری محرم در برخی از مطبوعات دورۀ قاجار تا نشریه‌های در حال انتشار به چاپ رسیده است که مفاهیم و مضامینی همچون امام حسین(ع)، محرم و صفر، عزاداری سیدالشهداء، عاشورا و کربلا را انعکاس داده‌اند. او توضیح داد که در آرشیو مطبوعات بیش از 20 عنوان روزنامه از دورۀ قاجار موجود است که شروع انتشار آن‌ها به محرم الحرام بر‌می‌گردد و براساس بررسی انجام‌شده معدودی از آن‌ها به مراسم عاشورا اشاره کرده‌اند:از دیگر روزنامه‌های مهم دورۀ قاجار که اخبار و مقاله‌هایی را دربارۀ قیام امام‌حسین(ع) به چاپ رسانده، روزنامۀ «حبل‌المتین» کلکته است که در بسیاری از سال‌های انتشار خود، پس از دهۀ محرم اتفاقات این دهه و آداب و رسوم عزاداری در شهر کلکتۀ هندوستان را به چاپ رسانده و همچنین در برخی از شماره‌های خود خبرهایی از عزاداری مردم در شهرهای مختلف ایران را منتشر کرده است.

اولین‌، قدیمی‌ترین‌ و خاص‌ترین‌ نشریات محرمی

از اولین‌ها، قدیمی‌ترین‌ها و خاص‌ترین‌های نشریات محرمی که پرسیدم، حافظی ابتدا به اولین روزنامۀ چاپ مشهد اشاره کرد.

وی گفت: که روزنامۀ ادب به‌عنوان اولین روزنامۀ چاپ مشهد، در سال 1318 قمری به چاپ رسیده و در یکی از شماره‌هایش نوشته است در این اوقات که ایام محرم‌الحرام و تعزیه‌داری جناب سید‌الشهداء است عموم علما و سادات و اعیان و اشراف و رعایا و برایا در تکایا بمراسم تعزیه‌داری قیام و بدعاگویی دوام دولت جاوید مدت علّیه اقدام دارند....

سپس از روزنامۀ خورشید سخن گفت که یکی از مهم‌ترین روزنامه‌های عصر مشروطه در مشهد محسوب می‌شود؛ روزنامه‌ای که وقایع شهری را به بهترین شیوه منتشر می‌کرده و در اولین شماره‌اش که محرم 1325 قمری چاپ شده است، به شرح تعزیه‌داری در شهر مشهد پرداخته و ضمن نکوهش زمانۀ امام حسین(ع) آورده است: ایام این ماه غم‌افزا، یعنی دهۀ عاشورا، همان روزهایی است که در یک‌هزار و دویست‌و‌شصت‌و‌چهار سال قبل، فخر عالم انسانیت و زبدۀ کاینات، حضرت سیدالشهداء حسین‌بن علی‌بن ابیطالب... در صحرای کربلا و در مقابل لشکر کفر و استبداد، جان و مال و اهل و عیال خود را فدای آزادی ملت اسلام کرده.... و دربارۀ عزاداری مردم مشهد نوشته است:در مشهد مقدس که مرکز حقیقی اسلام و مجمع اهل ایمان است، از غره ماه قاطبه مردم در مساجد و تکایا و خانه‌ها فرش عزا گسترده و همه‌روزه دسته‌های متعدده با علم‌های سیاه و دل‌های پر آه با حالتی مؤثر و سوزناک در کوچه و بازار در گردش بودند؛ خاصه دستۀ تبریزیان‌ که در همه جای عالم مقدمه‌الجیش عزاداران این بزرگوارند. از روز اول ماه تا دوازدهم با جمعیت و ازدحام از کسبه و تجار والامقام در نهایت متانت و انتظام، سینه‌زنان و گریه‌کنان رسم عزاداری برپا می‌دارند. سایر دسته‌ها هم از طهرانی و بروجردی و هروی و غیره عموم مردم را بفیض می‌رساندند....

حافظی روزنامۀ دیگری را که چند بیت شعر روی آن به چشم می‌خورد، مقابلم گذاشت و گفت: «تنها روزنامه‌ای که در اولین شماره‌اش از ادبیات و شعر در وصف عاشورا و کربلا استفاده کرده روزنامۀ «فارس» چاپ شیراز مربوط به محرم 1335 قمری است که در اولین شماره‌اش ضمن عرض تسلیت ایام، این ابیات را به چاپ رسانده است: عرصۀ شطرنج حق است کربلا/ پس شهیدان بلا را زد صلا/ پیلپا(گرز) و تیغ اعدا آختند/ شهسواران رخ بخون تر ساختند/ هم سواره هم پیاده هم وزیر/ رفت و تنها ماند شاه بی‌نظیر...».

حافظی درپایان توضیح خطاب به پژوهشگران به پایان برد: تالار محققان ادارۀ مطبوعات آستان قدس رضوی با اشتراک پایگاه‌های مختلف اطلاعاتی مانند نورمگز، مگیران، ایران‌نمایه، سیویلیکا و... و همچنین فراهم‌آوری نسخه‌های چاپیِ قدیمی‌ترین تا جدیدترین نشریات چاپ‌شده در ایران، مرجع کاملی برای بازیابی مقالات و اخبار مرتبط با وقایع ماه محرم است و در حال حاضر، از طریق پایگاه‌های اطلاعاتی بیش از 60 هزار عنوان مقاله و ده‌ها هزار خبر و گفتگو در این موضوع، در محل تالار محققان مطبوعات در دسترس پژوهشگران قرار دارد».

نظر شما
جوان آنلاين از انتشار هر گونه پيام حاوي تهمت، افترا، اظهارات غير مرتبط ، فحش، ناسزا و... معذور است
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربازدید ها
عناوین پیشنهادی
آخرین اخبار