دهه 60 را مي توان دوران اوج سينماي دفاع مقدس قلمداد کرد در اين دهه 42 اثر سينمايي دفاع مقدس خلق شد که البته برخي از اين فيلم ها هيچگاه روي پرده اکران را به خود نديدند. به گزارش ايرنا، سينماي دفاع مقدس همزمان با آغاز جنگ تحميلي بنا نهاده شد. با آغاز جنگ تحميلي در 31 شهريور ماه سال 1359 بسياري از خبرنگاران و مستندسازان راهي جبهه هاي جنگ شدند تا وقايع مربوط به ان زمان را به تصوير بشکند.
شايد نخستين آثاري که در اين زمينه خلق شد مستند بود اما رفته رفته آثار سينمايي و داستاني که برگرفته از اتفاقات جنگ بود به عرصه سينما وارد شد.
دهه 60 را مي توان آغازي بر سينماي دفاع مقدس دانست. در اين دهه آثار سينمايي خلق شده در يک ويژگي با يکديگر مشترک بودند و آن پرداختن به اتفاقات و رويدادهايي بود که در جبهه هاي جنگ اتفاق مي افتاد. در اين ميان اغلب اين آثار به رشادت هاي رزمندگان در جنگ و ترغيب مردم به ايستادگي دربرابر دشمن مي پرداختند. همچنين ساخت اين نوع آثار با استقبال گسترده مردم مواجه شد به گونه اي که بسياري از آثاري که در اين دهه با موضوع دفاع مقدس ساخته شدند به عنوان پرفروش ترين آثار سينمايي دهه 60 معرفي شدند که از جمله انها مي توان به عقابها» اثر ساموئل خاچکيان، کاني مانگا به کارگرداني مرحوم سيف الله داد، مهاجر به کارگرداني ابراهيم حاتمي کيا و افق به کارگرداني مرحوم رسول ملاقلي پور اشاره کرد.
در سال 1360 نخستين فيلم سينمايي با موضوع دفاع مقدس در کشور ساخته شد. در اين سال بدليل اغاز جنگ تحميلي آمار ساخت آثار سينمايي نسبت به سال 59 که 24 اثر سينمايي در کشور ساخته شده بود به 19 اثر تنزل يافت. در اين سال آثاري همچون آفتاب نشين ها، برنج خونين، پاييزان و... در سينماي ايران ساخته شد؛تنها و نخستين اثر سينمايي با موضوع دفاع مقدس در اين سال ها ساخته شد فيلمي بنام "مرز"بود که کارگرداني آنرا جمشيد حيدري برعهده داشت و داستان آنرا سيروس الوند روايت کرده بود.
داستان اين اثر سينمايي از اين قرار است: اهالي يک روستاي مرزي با خطر حمله ي نظامي ارتش دشمن مواجه مي شوند. ريش سفيد روستا اهالي را به مقاومت دعوت مي کنند. يک استوار اخراجي ارتش به نام مختار، که تا آن لحظه از مردم کناره مي گرفته، روستاييان را آموزش نظامي مي دهد . اهالي روستا مسلحانه، زير رهبري مختار، به سوي مرز حرکت مي کنند و در نبرد با ارتش متجاوز پيروزي را نصيب خود مي سازند. سعيد راد، آهو خردمند، داوود رشيدي، علي ثابت و تورج مهرزاد از جمله بازيگران اين اثر سينمايي هستند.
در سال 1361 نيز شاهد کاهش مجدد تعداد اثار سينمايي هستيم به طوري که در اين سال تنها 16 اثر سينمايي در کشور ساخته مي شود که سهم سينماي دفاع مقدس يک فيلم بنام "جانبازان" بود. اين اثر سينمايي بر اثر داستاني از حسين عمراني با کارگرداني ناصر محمدي ساخته شد. داستان اين اثر سينمايي از اين قرار است ارتش دشمن حمله اي وسيع تدارک ديده است و مهمات و وسايل زرهي خود را در نقطه اي کور استتار کرده است. خبر به نيروهاي اطلاعاتي ارتش و سپاه مي رسد و فرماندهان دو نيرو گروهي را براي اعزام به منطقه تشکيل مي دهند. دو دوست ديرين، که سال ها ازاحوال يکديگر بي خبر بوده اند، به عضويت اين گروه برگزيده مي شوند: يکي از آن دو افسر ارتش است، که در لحظه احتضار در بيمارستان منتظر شنيدن خبر تولد نخستين فرزندش است و ديگري پاسدار است که از پاي سفره ي عقد فرا خوانده مي شود. گروه عمليات را با موفقيت انجام مي دهد، اما قبل از بازگشت همگي محاصره و کشته مي شوند.
ناصر واثق، اصغر جلاليان،منصور برادران و علي امجدي از جمله بازيگران اين اثر سينمايي هستند. 2 فيلم با نگاه جنگي
در سال 62، در مجموع 33 فيلم سينمايي در ژانرهاي گوناگون ساخته شد که سهم فيلم هاي دفاع مقدس 2 اثر بنام عبور از ميدان مين و نينوا بود.
فيلم سينمايي ميدان مين براساس داستاني از نادر قويدل ساخته شد و کارگرداني آن را جواد طاهري برعهده داشت. داستان اين اثر سينمايي از اين قرار است: گروهاني از نظاميان موفق مي شوند در يکي از قلعه هاي مهم دشمن مستقر شوند. دشمن قلعه را محاصره و اطراف آن را مين گذاري مي کند. افراد درون قلعه با کمبود مهمات و آذوقه روبه رو مي شوند. يک افسر ارتش، که تخصص اش خنثي کردن مين است، با دو تن ديگر، براي رساندن ملزومات به افراد درون قلعه، عازم منطقه مي شوند و پس از خنثي کردن مين هاي کار گذاشته شده کاميون حامل مهمات و آذوقه را به نيروهاي محاصره شده مي رسانند.
سعيد راد، مجيد مظفري، فرهنگ حيدري، رسول توکلي ، سعيد نيوندي، ايرج ريسه اي، نادر دلاوري ، نعمت افشاريان از جمله بازيگران اين فيلم سينمايي هستند.
فيلم سينمايي نينوا نيز نخستين اثر سينمايي بلند مرحوم رسول ملاقلي پور بود. وي که پيش از اين بصورت تجربي در جبهه هاي جنگ به ساخت آثار مستند مي پرداخت اين بار به ساخت فيلمي بلند روي آورد. داستان اين اثر سينمايي از اين قرار است: رزمنده نوجواني به نام ابوالفضل مأمور مي شود تا مجروحي را به پشت جبهه برساند. او در مسير خود با غلام حسين، که راننده لودر بوده و در جبهه بر اثر ترکش انفجار نابينا شده است، آشنا مي شود. غلام حسين همسر و فرزندش را در روزهاي انقلاب از دست داده است. آن ها در بين راه با عده اي سرباز عراقي درگير مي شوند. ابوالفضل از ناحيه پا به شدت مجروح مي شود و غلام حسين او را به دوش مي کشد. آن ها مجدداً با گروهي ديگر از نيروهاي دشمن، که قصد پيشروي دارند، درگير مي شوند و تا رسيدن نيروهاي خودي دشمن را از پيشروي باز مي دارند.
ابوالفضل دهقانيان ،- محمود ترکالکي ، داوود رحمتي، حسن کريمي ،احمد عيسي فر و جلال دلير از جمله بازيگران اين اثر سينمايي هستند. *افزايش تعداد آثار سينمايي
سال 1363 را مي توان ورود سينماي دفاع مقدس به عرصه نويني دانست. 4 اثر ساخته شده از ميان 45 فيلم را آثار دفاع مقدس تشکيل مي دادند.
پايگاه جهنمي به کارگرداني و نويسندگي اکبر صادقي از جمله آثاري بود که با استقبال مخاطبان روبرو شد. داستان اين اثر سينمايي از اين قرار است: دشمن در خاک خود پايگاهي قدرتمند ساخته است. خبر به ستاد عملياتي نيروي دريايي مي رسد و يک تيم چهار نفري از گردان تکاوران نيروي دريايي به فرماندهي ستوان «باي» انتخاب مي شوند تا با نفوذ به خاک دشمن «پايگاه جهمني» را منهدم کنند. در آغاز مأموريت يکي از افراد گروه، که در گذشته فاسد و«طاغوتي» بوده، دستگير و پس از شکنجه اعدام مي شود. يکي از آن ها به ضرب چاقو کشته مي شود و دو نفر ديگر مي گريزند. گشتي هاي دشمن آن دو را تعقيب مي کنند، اما ناوچه ي خودي به کمک ستوان باي و گروهبان همراهش مي شتابد و آن ها را نجات مي دهد. فرامرز قريبيان ،جمشيد هاشم پور ، کاظم افرندنيا ، حسين ملاقاسمي ، علي محزون، زکريا هاشمي ، بهزاد رحيم خاني از جمله بازيگران اين اثر سينمايي بودند.
حماسه مهران به کارگرداني و نويسندگي حميد طاهري نيز از ديگر آثار سينمايي دفاع مقدس در سال 1363 محسوب مي شود. داستان اين فيلم درباره شهر مهران است که زير آتش توپخانه ي دوربرد ارتش دشمن قرار دارد. يک رفتگر شهرداري، که مي خواهد مراسم ازدواج پسرش را برگزار کند، بدون توجه به بمباران به کار نظافت شهر و جمع آوري زباله ها مشغول است. مردم گروه گروه شهر را ترک مي کنند. رفتگر حاضر به ترک زادگاه خود نيست. ارتش دشمن به شهر هجوم مي آورد و گروهي را به اسارت مي گيرد. تعدادي از آنها پس از ماجراهايي از چنگ دشمن مي گريزند.
حسين ملکي، مرضيه لشگري ،روح انگيز مهتدي ، حسين شهاب، مجتبي طاهريان و پريدخت اقبالپور از جمله بازيگران اين اثر سينمايي هستند.
سرباز کوچک به نويسندگي سيدعليرضا سجادپور و کارگرداني سعيد بخشعليان از ديگر فيلم هاي دفاع مقدس به شمار مي رود. اين فيلم روايت محاصره رزمندگان در جنگ است. سه کاميون مهمات براي نجات آن ها فرستاده مي شود ،دو کاميون از بين مي رود و رانندة کاميون سوم راه خود را گم مي کند .راننده در طول راه با عده اي از عشاير منطقه رو به رو مي شود از ميان آنان کودکي داوطلب مي شود تا راه رسيدن به رزمندگان محاصره شده را نشان بدهد .آن ها موفق مي شوند به موقع مهمات را به رزمندگان برسانند و آن ها را در عملياتشان ياري دهند.
علي عيني، هادي زرين کمر، اسماعيل رسولي .،حميد صفايي، محسن علي و حسين ياري از جمله بازيگران اين اثر سينمايي هستند.
فيلم سينمايي عقاب ها به کارگرداني ساموئل خاچيکيان را مي توان يکي از موفق ترين آثار سينمايي ايران در سال 63 قلمداد کرد. اين فيلم که براسا داستاني از محمدرضا يوسفي نوشته شد روايتگرنبرد هوايي در دوران دفاع مقدس است. در جنگ ايران و عراق يک هواپيماي ارتش ايران، پس از انجام مأموريتي درخاک عراق، مورد حمله عراقي ها قرار مي گيرد و در کردستان عراق سقوط مي کند. خلبان با چتر نجات فرود مي آيد. گروهي از نظاميان در پي دستگيري او هستند. خلبان به کمک يک تکاور ايراني که براي انجام مأموريتي با لباس مبدل وارد کردستان عراق شده، نجات مي يابد. هر دو پس از درگيري با نظاميان دشمن به همراه گروهي از مبارزان کرد عراقي به روستايي پناه مي برند. نظاميان آنان را تعقيب مي کنند خلبان و تکاور با موتور سيکلت مي گريزند. يک هلي کوپتر عراقي آن دو را تعقيب مي کند. در نزديکي مرز نيروهاي ايراني هلي کوپتر را سرنگون مي کنند. خلبان و تکاور، سوار بر موتور سيکلت، درنزديکي مرز به سرعت به ميدان مين نزديک مي شوند. اشاره سربازان ايراني که مي کوشند آن دو را متوجه خطر کنند مؤثر نمي افتد و در برخورد موتور سيکلت با مين تکاور کشته مي شود و خلبان نجات مي يابد.
سعيد راد ، جمشيد هاشم پور ، زري برومند ، رضا رويگري ، شهاب عسگري ، علي اکبر ايلخاني و مرتضي نيکخواه از جمله بازيگران اين اثر سينمايي بودند. برفراز فاو
در سال 1364 از مجموع 43 فيلم ساخته شده 3 اثر سينمايي با موضوع دفاع مقدس ساخته شد.
فيلم سينمايي بر فراز فاو به نويسندگي و کارگرداني وحيد اسلامگر از جمله آثاري بود که در اين سال ساخته شد. اين فيلم در موردآزاد سازي شهر فاو، طي عمليات رزمندگان اسلام است.
بلمي به سوي ساحل دومين اثر سينمايي رسول ملاقلي پور بود که در اين سال ساخته شد. اين فيلم درباره سقوط خرمشهر ساخته شده است. داستان اين فيلم از اين قرار است: در اواخر مهر ماه 1359، هنگامي که خرمشهر در خطر سقوط قرار دارد، يک گردان از پاسداران به فرماندهي مرتضي براي کمک به رزمندگان اين شهر از تهران حرکت مي کند و چون جاده هاي آن حوالي در دست عراقي هاست، آنان بايستي از بندر ماهشهر به وسيله هليکوپتر خود را به خرمشهر برسانند اما کوشش او براي در اختيار گرفتن هليکوپتر ناکام مي ماند و مرتضي گردانش را با يک لنج از طريق خليج فارس به خرمشهر مي رساند. او و گردانش يک روز پس از سقوط خرمشهر به آنجا مي رسند. طي نقشه اي، مرتضي همراه دو تن از بازماندگان رزمنده در خرمشهر شبانه به کمک يک بلم از کارون مي گذرد و به مواضع دشمن نفوذ مي کنند تا با تهيه نقشه از استحکامات دشمن در خرمشهر آمادگي اطلاعاتي لازم جهت ضربه زدن به عراقي ها بدست آيد. آن ها از کارون مي گذرند و طي چند روز اقامت در خرمشهر، با لباس عراقي ها اطلاعات لازم را بدست مي آورند. اما چون عراقي ها از وجود آن ها باخبر مي شوند ناچار بازمي گردند و شب هنگام، بر اثر درگيري با عراقي ها همراهان مرتضي به شهادت مي رسند و مرتضي آنان را به وسيله همان بلم به آن سوي کارون مي رساند
خسرو ضيايي، عطاءاله سلمانيان، بهزاد بهزادپور ، جعفر دهقان ، فريد کشن فلاح، اکبر منصور فلاح، سيدسعيد سيدزاده ، عباس زارع و صابر جهش از جمله بايزگيران اين اثر سينمايي هستند.
در اين سال اتفاقي ديگر افتاد و ابراهيم حاتمي کيا با ساخت فيلم سينمايي هويت وارد عرصه سينماي دفاع مقدس شد. هويت داستان فردي بنام ناصر پويان است که همراه گروهي از دوستانش با موتور سيکلت به شمال کشور مي روند، بر اثر سهل انگاري با پسر بچه اي برخورد مي کند. درد و عذاب وجدان سبب مي شود که او از جمع دوستانش جدا شود و به تهران باز گردد. در راه با يک تريلي تصادف مي کند و به شدت آسيب مي بيند. آمبولانسي که او را به بيمارستان منتقل مي کند به دليل نقص فني در راه مي ماند و ناصر با آمبولانس مجروحان جنگي به بيمارستان منتقل مي شود. او که هويت خود را به خاطر نمي آورد عکس العمل هاي مختلفي از خود نشان مي دهد. پرستاران، دکتر و بيماران با او رفتاري عادي دارند و به او کمک مي کنند تا هويت خود را بازيابد.
جليل فرجاد، رضا اسدي ، علي غلامي ، ابوالقاسم مبارکي، احمد ناطقي، محسن عظيمي نيا از جمله بازيگران اين اثر سينمايي هستند. باشو غريبه اي کوچک
در سال 1365 از مجموع 47 اثر سينمايي ساخته شده 5 اثر با موضوع دفاع مقدس ساخته شد. بهرام بيضايي با فيلم باشو غريبه اي کوچک فصلي ديگر را در آثار سينمايي دفاع مقدس رقم زد. باشو غريبه اي کوچک به رويدادهاي پس از جنگ مي پردازد. اين فيلم داستان پسربچه اي بنام باشو است که به دنبال بمباران هوايي و کشته شدن پدر و مادرش به درون کاميوني مي پرد و از زادگاهش، جنوب، مي گريزد. وقتي چادر بار کاميون را کنار مي زند خود را در شمال مي بيند. باشو به مزرعه زني به نام «نايي» پناه مي برد. نايي در غيبت شوهر، که به جنگ رفته است، مزرعه را اداره مي کند. زن به زبان غليظ گيلکي تکلم مي کند و باشو به زبان عربي. عليرغم آنکه آنها حرف يکديگر را نمي فهمند رفته رفته رابطه عاطفي ميان آن دو برقرار مي شود. نايي نامه هايي به شوهر مي نويسد و برخلاف نظر او باشو را به عنوان فرزند خانواده مي پذيرد. پسرک در کارهاي خانه و مزرعه به زن کمک مي کند. مدتي بعد مرد که دست راستش قطع شده، بازمي گردد و حضور باشو را در جمع خانواده مي پذيرد.
سوسن تسليمي، پرويز پورحسيني، اکبر دودکار، عدنان غفراويان، فرخ لقا هوشمند، رضا هوشمند، محمد فرخواه و معزز بني دخت از جمله بازيگران اين اثر سينمايي هستند.
پرواز در شب سومين اثر سينمايي رسول ملاقلي پور بود که در سال 1365 توانست نگاه مخاطبان را بخود جلب کند. داستان اين فيلم از اين قرار است: يک گردان نيروهاي ايران در محاصرة ارتش دشمن قرار مي گيرد و ارتباط آن با قرارگاه مرکزي قطع مي شود چهارنفر از رزمندگان گردان انتخاب مي شوند تا براي درخواست کمک خود را به قرارگاه برسانند از آن ميان سه تن کشته مي شوند و يکي خود را به قرارگاه مي رساند. فرمانده گردان نيز براي تهية آب آشاميدني سربازان زخمي محاصرة دشمن را مي شکند، اما کشته مي شود. قواي کمکي سر مي رسد و پس از مقابله با دشمن بقيه افراد گردان را نجات مي دهد.
فرج اله سلحشور، علي يعقوب زاده، تاجبخش فناييان، جعفر دهقان، مصطفي لاجوردي، کامران نوروز
، اکبر نيکرو ، عليرضا حائري ، سيدجواد هاشمي از جمله بازيگران اين فيلم سينمايي هستند.
حماسه دره شيلر نيز از ديگر آثاري بود که در اين سال با موضوع دفاع مقدس ساخته شد. اين اثر سينمايي که نخستين کار فرامرز قريبيان در سمت کارگردان محسوب مي شود داستان فردي بنام رحيم است که از سپاه پاسداران اخراج مي شود و ميني بوسي را سرقت مي کند و به کردستان مي رود و به شاخه اي از حزب دموکرات کردستان ايران به رياست حسام خان مي پيوندد. دموکرات ها در تدارک وارد کردن اسلحه و مهمات از عراق هستند. سپاه مرکز از موضوع باخبر مي شود و فردي را با نام مستعار ناصر براي کسب اطلاعات بيشتر به محل مي فرستد. ناصر شناسايي و کشته مي شود. حسام خان رئيس شاخه ي حزب نيز به دست يک روستايي به قتل مي رسد. هويت واقعي رحيم، که براي آوردن مهمات به عراق رفته آشکار مي شود. او براي اثبات بي گناهي خود به سپاه مرکز مي خواسته به عمل فداکارانه بزند. درگيري با دموکرات ها آغاز مي شود و نيروهاي سپاه جنگ را به سود خود خاتمه مي دهند.
عبدالرضا اکبري، مصطفي طاري ، مرتضي حاج سيد احمدي ، کاظم افرندنيا ، ثريا حکمت از جمله بازيگران اين اثر سينمايي محسوب مي شوند.
گذرگاه اثري ديگر با موضوع دفاع مقدس در سال 65 است که به نويسندگي و کارگرداني شهريار بحراني ساخته شد. داستان اينن اثر سينمايي از اين قرار است: يک رزمنده به نام ناصر به همراه سه تن از همرزمانش (احمد- قاسم و محمد) براي عمليات گشت و شناسايي به جبهه اعزام مي شود. ناصر حلقه ي ازدواجش را به عاطفه که تازه به عقد او در آمده مي دهد و عازم مي شود. در جبهه براي انجام مأموريت ناصر و همرزمانش به وسيله ي يک راهنماي محلي از راه مخفي ادامه مسير مي دهند اما راهنماي محلي توسط عراقي ها کشته مي شود و گروه مجبور مي شود از راه اصلي به شناسايي برود. مأموريت که انهدام يک پل تدارکاتي در مسير يک گذرگاه است، به خوبي انجام مي گيرد، اما قاسم و محمد که از لباس مبدل عراقي ها استفاده کرده بودند به عنوان نظاميان خاطي به جوخه ي اعدام سپرده مي شوند، ناصر بعد از شکنجه شدن توسط دو عراقي ناراضي موفق به فرار شده و احمد نيز فرار مي کند اما بعد از نجات ناصر به دليل بيماري، جانباز مجهول الهويه شناخته مي شود، اما احمد او را شناسايي مي کند و ناصر بهبود مي يابد و عاطفه حلقه ي ازدواج را به ناصر هديه مي دهد.
خسرو ضيايي ، عطاءاله سلمانيان ، اردلان شجاع کاوه، مهرداد خوشبخت ، علي شاه حاتمي ، مژگان بني هاشمي از جمله بازيگراني هستند که در اين اثر سينمايي به ايفاي نقش پرداختند.
فيلم سينمايي مقاومت به کارگرداني عبدالله باکيده و مجتبي متولي پنجمين اثري است که با موضوع دفاع مقدس در سال 65 ساخته شد. داستان اين فيلم روايت گروهي از بسيجيان است که با آغاز جنگ، قصد رفتن به آبادان را دارند، تا در شکستن محاصره شهر سهيم باشند. جاده هاي اصلي منتهي به شهر، در دست عراقي هاست و هواپيماهاي شکاري شان، شهرها و ديگر مواضع اطراف آبادان را براي جلوگيري از نيرورساني زير بمباران گرفته است. افسر فرمانده، انتقال داوطلبان به آبادان را ناممکن مي داند، و آنها را به صبر و انتظار در نوبت دعوت مي کند. گروه، پس از پنج روز انتظار درصدد رساندن خود به آبادان به هر قيمت مي شود و بنا به پيشنهاد يکي از داوطلبان، تصميم به سفر از راه دريا مي گيرند. ناخدا زبير تنها فردي است که براي کمک هاي پشت جبهه از راه دريا راهي آبادان است، ولي لنج او گنجايش بيست داوطلب جنگي با آذوقه و مهمات را ندارد. به پيشنهاد اکبر، سرگروه داوطلبان، يک جهاز لکنتي به عنوان وسيله سفر به لنج يدک مي شود، اما هفت سرنشين يدک با بريده شدن طناب از لنج جدا مي افتند و در دريا ناپديد مي شوند. از سويي ديگر با از کارافتادن موتور لنج، آنها نيز قادر به يافتن گمشدگان نمي شوند. وجود کوسه ها، توفان دريايي، تشنگي و حضور در منطقه جنگي با دشمن همگي را تهديد مي کند، تا اينکه با جانفشاني جاشوي لنج موفق به راه اندازي آن و يافتن گمشدگان مي شوند، در حاليکه با مرگ يکي از سرنشينان يدک، برادر او سخت تحت تأثير قرار گرفته است.
هادي اسلامي، ايرج طهماسب ، احمد عباسقلي، محمد امين، محسن شايان فر، محمود جعفري، حسين ايري از جمله بازيگران اين اثر سينمايي هستند. کاني مانگا اثري متفاوت
در سال 1366 کاني مانگا و گذرگاه تنها فيلم هاي بود که با موضوع دفاع مقدس ساخته شدند. در اين سال 52 اثر سينمايي ساخته شد که 2 اثر به موضوع دفاع مقدس اختصاص يافت. کاني مانگا بعنوان يکي از موفق ترين آثار سينماييايران در دهه 60 محسوب مي شود. اين فيلم بدليل استفاده از جلوه هاي ويژه مطلوب در به تصوير کشيده شدن سقوط هلي کوپترها و انفجارها و داستان و کارگرداني خوب بعنوان يکي از آثار برتر سينماي ايران محسوب مي شود. داستان اين اثر سينمايي از اين قرار است: يک هواپيماي عراقي در منطقه کاني مانگا ـ واقع در کردستان ايران ـ سقوط مي کند و خلبان آن که جان سالم بدر برده مي گريزد. گروهي تکاور زير نظر سروان ياوري مأمور مي شوند تا خلبان را به اسارت درآورند. يکي از گروه هاي مسلح مخالف جمهوري اسلامي به سرکردگي «کاک هوشنگ» وارد کارزار مي شود تا خلبان را نجات بدهد. تکاوران با اعضاي گروه مسلح درگير مي شوند و خلبان عراقي را دستگير مي کنند. هلي کوپترهاي عراقي براي مقابله به منطقه اعزام مي شوند و با هلي کوپترهاي ايراني نبرد هوايي را آغاز مي کنند. درگيري به سود نيروهاي ايراني خاتمه مي يابد و هوشنگ قبل از مرگ اعتراف مي کند که برادر ياوري، دوست ديرينش، را به دليل خودداري از همکاري با گروهش کشته است.
فرامرز قريبيان، علي ثابت، عبدالرضا اکبري، رضا رويگري، کاظم افرندنيا، عزيز حاتمي از جمله بازيگراني هستند که در اين اثر سينمايي به ايفاي نقش پرداختند.
گذرگاه نيز دومين فيلمي بود که با موضوع دفاع مقدس در اين سال به کارگرداني و نويسندگي سيروس تسليمي ساخته شد. داستان ان فيلم از اين قرار است: سروان ترابي در يک عمليات ارتش در گذرگاه آبي جنوب مجروح مي شود و در بيمارستان فوت مي کند. دو گلوله ي ژ.3 او را از پا در آورده است. دکتر مراتب شک خود را گزارش مي کند. سرگرد جلاير از سوي رکن دو ارتش وظيفه مي يابد تا پرونده را دنبال کند. تحقيقات سرگرد روشن مي سازد که سروان ترابي با تفنگ ژ. 3 استوار سهرابي ، که مدتي قبل مفقود شده ، به قتل رسيده است. استوار سهرابي در مظان اتهام قرار مي گيرد ، تا اين که معلوم مي شود يک غواص عراقي . که تفنگ استوار را به دست آورده ، سروان ترابي را هدف گلوله قرار داده است
فرامرز قريبيان ، محمد بانکي، حسين ملاقاسمي، کاظم افرندنيا ، علي برجسته ، اصغر بانکي، عباس مختاري از جمله بازيگران فيلم سينمايي گذرگاه هستند. ساخت 23 فيلم دفاع مقدس در 3 سال
سال هاي آخر دهه 60 را مي توان دوران طلايي سينماي دفاع مقدس قلمداد کرد. در طي سال هاي 67، 68 و 69 در مجموع 23 فيلم با موضوع دفاع مقدس ساخته شد.
مرحوم ملاقلي پور با فيلم سينمايي افق آغازگر آثار سينمايي دفاع مقدس در سال 67 بود. در اين سال 47 فيلم سينمايي ساخته شد که از اين مجموع 8 فيلم با موضوع دفاع مقدس ساخته شد.
افق داستان گروهي از غواصان بسيج و سپاه پاسداران است که براي انهدام سکوي الاميه تجهيز مي شوند. رزمنده اي به نام نصرت به تنهايي به مأموريت شناسايي و عکس برداري از اسکله مي رود. همرزم او، احمد، که مي داند نصرت بيمار است به دنبال او روان مي شود. آن ها به محاصره ي دشمن درمي آيند. احمد نصرت را فرار مي دهد و خود دستگير و کشته مي شود. با اطلاعاتي که نصرت در اختيار رزمندگان قرار مي دهد، اسکله ي الاميه منهدم مي شود. اين اثر سينمايي در سال 67 با استقبال گسترده مخاطبان روبرو شد و توانست نگاه ه را بسيو خود جلب کند.
جهانبخش سلطاني، سيدجواد هاشمي، مهرزاد نوشيرواني، علي داروييان، حميد صالحين، حبيب اله الهياري، حيدر خان بابايي از جمله بازيگران اين اثر سينمايي هستند.
انسان و اسلحه به نويسندگي و کارگرداني مجتبي راعي از ديگر آثاري بود که در سال 67 ساخته شد.
اين فيلم روايت نيروهاي شناسايي يکي از تيپ هاي سپاه جهت حمله است که به مواضع و آزاد سازي مناطقي از خاک کشور مشغول شناسايي مي شوند. عمليات مزبور توسط نيروهاي نفوذي و ستون پنجم دشمن لو رفته و حمله آنها جهت تخمين امکانات و نفرات نيروهاي ايراني و هم چنين به منظور متوقف نمودن پيشروي سپاه ايران صورت مي گيرد. نيروهاي دشمن پس از وارد آوردن خسارت به مواضع ايران و به گمان از بين رفتن فرمانده آنها عقب نشيني مي کنند. در حاليکه مصطفي فرمانده نيروهاي ايراني در جريان حمله عراقي ها زخمي و به بيمارستان منتقل مي شود. ولي با توجه به موقعيت حساس و نياز مبرم به انجام عمليات، بيمارستان را ترک گفته و حمله در سطح وسيع آغاز مي شود. با شروع حمله ناگهاني ايران دشمن غافلگير شده و عمليات نيروهاي ايراني با موفقيت به پايان مي رسد.
فرج اله سلحشور، خسرو ضيايي، محمد احمدي، عليرضا اسحاقي غلامرضا علي اکبري، عباس شفيعي، سيدجواد هاشمي از جمله بازيگران اين اثر سينمايي هستند.
فيلم در جستجوي قهرمان به کارگرداني حميدرضا آشتياني پور و نويسندگي سيدمجيد امامي از ديگر فيلم هاي اين دهه محسوب مي شود. اين فيلم درباه يک دانشجوي رشته سينما بنام وحيد است که در جستجوي انتخاب موضوع براي نوشتن يک فيلمنامه مي گردد. او در خلال نوشتن فيلمنامه جنگي، از همسرش مي شنود که موضوعاتي که در اين فيلمنامه عنوان کرده تفاوت هاي زيادي با جنگ در ايران دارد و نوشته هاي او را بيشتر شبيه فيلم هاي آلماني و آمريکايي مي بيند. وحيد وقتي موفقيتي در نوشته هاي خود نمي يابد با پيشنهاد يکي از دوستان به جبهه مي رود ولي بر اثر يک اتفاق به خط مقدم مي رود و در يک درگيري با دشمن زماني که در تانکي قرار دارد همراه با رزمنده اي ديگر در منطقه گم مي شود و عملاً وارد جنگ مي شود و به حقايق تازه اي مي رسد که در نهايت آن ها را در فيلمنامه استفاده مي کند.
مجيد مجيدي، عطاءاله سلمانيان، عبدالحسن برزيده، مجيد آشتياني پور، رضا شفيع مهر، نيلوفر محمودي بهزاد خداويسي از جمله بايزگران اين فيلم هستند.
ديده بان را مي توان يکي از بهترين آثار سينماي دفاع مقدس در دهه 60 قلمداد کرد. داستان اين اثر سينمايي که دومين فيلم ابراهيم حاتمي کيا است از اين قرار است: ارتباط خط کمين با نيروهاي خودي توسط دشمن قطع شده و احتمال سقوط منطقه بسيار زياد است. مقابله و مقاومت نيروها در مقابل دشمن نيازمند حضور ديده بان جهت هدايت آتش سنگين است. عارفي براي پيوستن به خط کمين و ديده باني بايد از مسيري عبور کند که زير آتش شديد دشمن قرار دارد...
مهرداد سليماني، عليرضا حيدري، غلامرضا علي اکبري، اصغر پورهاجريان، اسماعيل سلطانيان، سعيد جوانشير از بازيگراني هستند که در اين اثر سينمايي به ايفاي نقش پرداختند.
روزنه به نويسندگي حسين يعقوب پور و کارگرداني جمال شورجه يکي ديگر از 8 فيلم دفاع مقدس در سال 67 است. اين فيلم داستان شخصي بنام دکتر حسيني است که در جاده با راننده اي آشنا مي شود که شباهت کاملي به رزمنده اي به نام الفت دارد، که در خط مقدم جبهه در آغوش او جان سپرده است. شباهت راننده به الفت دکتر را به مرور خاطراتي که از جبهه دارد وامي دارد.
اصغر محبي، فرامرز صديقي، حميد رضا تاج دولتي، ابوالفضل شاه کرم، رضا بنفشه خواه ، علي اکبر بيکرو از جمله بازيگران فيلم روزنه هستند.
فيلم سينمايي عبور نخستين اثر سينمايي کمال تبريزي در موضوع دفاع مقدس است. اين فيلم که همانند اغلب آثار سينمايي جنگي در دهه 60 به مسائل پيرامون جنگ مي پردازد داستان محسن محامدي، مسئول فرهنگي يک ادارة دولتي است که پس از شش سال جدايي از دوستش « حسن سلطاني » در پي او به جبهه مي رود. جدايي چند ساله، بين آن دو شکاف فرهنگي به وجود آورده است اما در جبهه روحيه ي محامدي تغيير مي کند. در يک عمليات گشت و شناسايي همرزمان او از پا در مي آيند و محامدي اطلاعات به دست آمده را به فرماندهان خود مي رساند.
سيدعلي اکبر اروعي، عبدالرضا آشتياني، علي جليلي باله، محمدهادي قمشي نريمان شيري فرد بازيگران اين اثر سينمايي هستند.
صخره هميشه سبز به نويسندگي و کارگرداني عباس ناصري از جمله آثار سينمايي است که در دهه 60 ساخته شد. اين اثر سينماي داستان فردي بنام احمد است که مأمور مي شود تا توطئه مسموم کردن آب آشاميدني مناطق جنگي را در کردستان کشف و مسببان آن را دستگير کند. فردي به نام امير، از مردم منطقه، او را مساعدت مي کند. احمد که به بردار امير مشکوک است در مي يابد که فرد مورد نظر کسي جز امير نيست. با هشياري او امير و اشخاصي که به او کمک مي کنند کشته يا دستگير مي شوند.
رضا آقاربي، حسين خاني بيک،محمدتقي شريفي نوري، محمدعلي عبدالهي نگار، حميد ناصري، محسن زهتاب بازيگران اين فيلم هستند.
عروسي خوبان به نويسندگي و کارگرداني محسن مخملباف نيز از جمله آثار متفاوتي بود که با موضوع دفاع مقدس در سينماي ايران ساخته شد. اين فيلم که با مضموني اجتماعي ساخته شد داستان يک مجروح جنگي است که در جبهه دچار موج انفجار شده از آسايشگاه رواني مرخص مي شود تا در محيطي آرام سلامت خود را بازيابد. نامزد او، مهري، دختر تاجر ثروتمندي شده است. شعبان پدر دختر با ازدواج آن دو مخالف است. حاجي با تعارض با ناگواري هاي محيط اطرافش دچار حمله هاي شديد عصبي مي شود. او در يکي از روزنامه ها به عنوان عکاس شروع به کار مي کند و عکس هايي نيز از معتادان و افراد دوره گرد براي چاپ به مدير روزنامه مي دهد. عکس ها چاپ نمي شوند. حاجي بنا به اصرار مهري ازدواج مي کند و در مراسم ازدواج پدر دختر و امثال او را به ريشخند مي گيرد و پس از حمله شديد عصبي بار ديگر او را به آسايشگاه مي برند. حاجي از آسايشگاه مي گريزد و سپس به مهري تلفن مي کند و با قصد رفتن به جبهه از او حلاليت مي طلبد.
محمود بي غم، رويا نونهالي، محسن زهتاب، حسين مسلمي، ابراهيم آبادي، ايرج صغيري، عصمت مخملباف، حسين حسين خاني از جمله بازيگران اين اثر سينمايي هستند.
در سال 68، 59 فيلم سينمايي ساخته شد که سهم آثار دفاع مقدس6 فيلم بود.
الماس بنفش به نويسندگي و کارگرداني رحيم رحيمي پور نخستين فيلم سينمايي دفاع مقدسي بود که در سال 68 ساخته شد. داستان اين فيلم از اين قرار است: در کشاکش جنگ ايران و عراق سه گروه از رزمندگان براي تصرف تپه اي با موقعيت استراتژيک که در اختيار ارتش عراق است، وارد عمل مي شوند. اعضاي دو گروه بر اثر بمباران شيميايي کشته مي شوند؛ اما گروه سوم، تحت فرماندهي فردي به نام حاج حسين، پس از جنگ و گريزهاي فراوان موفق به باز پس گرفتن تپه مي شوند.
جهانبخش سلطاني، سيدجواد هاشمي، محمدهادي قمشي، ناصر عرفانيان، مصطفي لاجوردي، يوسف نوروزي، اکبر اميري، اميرحسين شريفي از جمله بازيگراني هستند که در اين فيلم به ايفاي نقش پرداختند.
تا مرز ديدار به نويسندگي و کارگرداني حسين قاسمي جامي از ديگر آثاري است که با موضوع دفاع مقدس در سال 1368 ساخته شد. داستان اين فيلم از اين قرار است: تيم ملي فوتبال ايران براي انجام بازي هاي آسيايي به خارج از کشور اعزام شود، اما يکي از بازيکنان اصلي تيم به نام مصطفي موسوي اطلاع مي يابد که برادرش، مرتضي، در جبهه مفقود شده است. او از همراهي با تيم خودداري مي کند و براي يافتن مرتضي عازم جبهه مي شود. مصطفي با کمک هاشم، همرزم برادرش، به محلي که آخرين بار مرتضي ديده شده است مي رود، اما پس از در گرفتن ماجراهايي هاشم کشته و مصطفي مجروح و به پشت جبهه منتقل مي شود.
رضا بنفشه خواه، اکبر دودکار، هادي قدس، رضا متين، مجيد مجيدي، هدايت اله نويد، جليل فرجاد، محمدهادي قمشي، محسن صادقي،
فيلم سينمايي تولد به نويسندگي عباس محبي کارگرداني عبدالرحيم شرفي فريماني نيز از ديگر فيلم هاي دفاع مقدس در اين دوره است. خلبان يک هواپيماي شکاري، پس از انجام يک مأموريت جنگي و در راه بازگشت مورد اصابت پدافند دشمن قرار مي گيرد و خود را با چتر نجات در داخل خاک ايران نجات مي دهد. خلبان يک هليکوپتر که در جريان جنگ تحميلي با او دوست و صميمي شده است، با اينکه تازه از مأموريت باز گشته، داوطلب پيدا کردن خلبان گمشده مي شود. ابولفضل قاضيان، حسن ساغري،
شما فرشته ايد به نويسندگي و کارگرداني محمدعلي مياندار از جمله آثاري است که مضموني خانوادگي داشته و به مسائل پس از جنگ مي پردازد. محور اصلي داستان، عشق و اميد به زندگي، شهر و زادگاه مهاجرين است پس از پايان جنگ تحميلي، آنها شوق بازگشت دارند و سازندگي، فيلم ماجراهاي نخستين گروه مهاجر در بازگشت به زادگاهش است. حسن اکليلي، داريوش بابائيان، فاضل اجبوري، پري کربلايي، مهرناز فاطمي
منصور فرينا، محمدرضا کسرايي، زينت يزدخواستي بازيگران اين فيلم هستند.
فيلم سينمايي غفلت به نويسندگي و کارگرداني کامران ملکي از فيلم هايي بود که به وقايع جنگ مي پرداخت. اين فيلم درباره نقش مزدوران در جنگ تحميلي بود. نيروهاي دشمن پس از چند شکست در جبهه ها، به وسيله مزدوران خود، اطلاعاتي از نقاط ضعف نيروهاي ايراني به دست آورده و در صدد انجام عمليات نظامي غافلگيرانه اي بر آمده و به پايگاهي که بر اثر غفلت، مقررات حفاظتي و آموزشي رزمي جدي گرفته نشده، حمله برده و علاوه بر بافي گذاردن تعدادي شهيد و مجروح، اسيراني نيز به دست مي آورند.
حسين فياض، احمد مهدوي، غلامرضا محمودي، اکبر جلالي، عليرضا امينيان بازيگران اين فيلم هستند.
فيلم سينمايي مهاجر ساخته ابراهيم حاتمي کيا را مي توان يکي از آثار موفق سينماي ايران قلمداد کرد. با ساخت اين فيلم نام حاتمي کيا برسر زبان ها افتاد و راه وي در سينماي دفاع مقدس وارد عرصه جديدي شد.
اين فيلم داستان هواپيماهاي بدون سرنشين مهاجر است که از روي زمين کنترل مي شود جهت انجام عملياتي شناسايي در پشت خطوط دشمن به کار گرفته مي شوند. بدليل برد محدود دستگاه کنترل، خلبانان در دو ايستگاه مقابل، رودرروي هم و در خطوط دشمن مستقر مي شوند. خلباني که به خطوط دشمن نفوذ کرده، در حالي که با دشمن درگير مي شود، با مهارت عمليات شناسايي را انجام مي دهد و هواپيما را در هوا تحويل خلبان دوم مي دهد. در حالي که خود در آخرين لحظات به شهادت مي رسد.
سيدعليرضا خاتمي، سيدابراهيم اصغرزاده، عليرضا حيدري، اصغر نقي زاده، غلامرضا علي اکبري، عليرضا زاهدي، فريد اميري، عليرضا مهدوي، سيدمحمد فاطمي بازيگران اين فيلم هستند.
نخلستان تشنه به نويسندگي و کارگرداني محمد نوري زاد نيز از ديگر آثار سينمايي سال 68 است. اين فيلم داستان خانواده اي است که در يک روستاي مرزي ايران و عراق زندگي مي کنند در پي يافتن فرزند کوچک خود هستند. مادر با جستجوي فراوان فرزند خود را مي يابد اما يافتن فرزند آنان همزمان مي شود با اولين خمپاره عراقي ها که بر سر روستا فرود مي آيد و جنگ تحميلي اولين روز خود را آغاز مي کند.
فرج اله سلحشور، اميرحسين حجت، حامد آهنگر، حبيب اله رجبعلي، عبدالرضا حياتي بازيگران اين فيلم سينمايي هستند.
در سال 69 سينماي دفاع مقدس با 9 از مجموع 53 فيلم رکورد خوبي را برجاي گذاشت.
فيلم سينمايي "تويي که نمي شناختمت"به نويسندگي و کارگرداني ابراهيم سلطان فر از جمله اين آثار بود. اين اثر سينمايي که نخستين فيلم اپيزوديک سينماي دفاع مقدس بود 3 داستان را روايت کرد. اپيزود اول - دو کبوتر، يک پرواز دو برادر که به فاصله يک ساعت بعد از هم متولد شده اند پدر خود را متقاعد مي سازند که با رفتن آن دو به جبهه موافقت کند. در حمله اي ابتدا برادري که يک ساعت زودتر متولد شده هدف گلوله قرار مي گيرد و به شهادت مي رسد؛ برادر ديگر نيز موقعي که با آمبولانس جسد برادرش را به پشت جبهه منتقل مي کند بر اثر هدف قرار گرفتن آمبولانس به شهادت مي رسد . اپيزود دوم ـ آبي اما به رنگ غروب زني با دختر خردسالش منتظر بازگشت شوهرش از جبهه است. در لحظه موعود موقعي که دخترک در کوچه منتظر پدر است شاهد است که دو ناشناس پدرش را ترور مي کنند. اپيزود سوم ـ تويي که نمي شناختمت رزمنده اي مجروح که فقط يک گلوله در سلاح خود دارد عازم پشت جبهه است. او چهار سرباز عراقي را به اسارت مي گيرد و آن ها را وادار مي سازد که به پشت جبهه بروند. چهار سرباز هراس زده وقتي به پشت جبهه مي رسند در مي يابند که رزمنده مجروح در نيمه راه از حال رفته و آن ها راه را به تنهايي پيموده اند.
محمد عليدوست، علي جليلي باله، اصغر عابدي، نسرين مقدم، حسن قرچه داغي، هوشنگ نادري پور از جمله بازيگران اين فيلم سينمايي هستند.
آتش در خرمن به نويسندگي محمدرضا سرهنگي و حسين فتاحي به کارگرداني سعيد حاجي ميري با آغاز جنگ ايران و عراق طالب، ارباب روستاي مالکيه، مقدمات را براي ورود ارتش عراق به خاک ايران فراهم مي کند. او با شعار «امت واحد عربي» مي کوشد مردم را به بدرقه سربازان عراقي بفرستد. خاله طوبي با اطلاع از اين موضوع به روستا مي رود تا خواهرزاده اش رحمان را که چوپان گاوميش هاي طالب است، به اهواز ببرد. روحاني روستا با طالب و عواملش در ستيز است. خاله طوبي و رحمان توسط سربازان دشمن اسير مي شوند. يکي از رعيت هاي طالب به نام جاسب که قصد کمک به خاله طوبي و رحمان را دارد، به اسارت سربازان عراقي درمي آيد. روزي که رحمان گاوميش ها را به چرا برده شاهد قتل عام گروهي از روستاييان به دست سربازان عراقي است. او با اسلحه اي که بر پشت گاوميشي پنهان کرده يک سرباز عراقي را از پا درمي آورد و از مهلکه مي گريزد. سربازان ايراني او را نجات مي دهند. رحمان در کنار جاسب و رزمندگان بسيجي در آزادسازي زادگاهش شرکت مي کنند.
لفته حيدري، حسين ياري، نعمت اله لارياني، عزيز پيراني، جابر سلامي زاده از جمله بازيگران اين فيلم سينمايي هستند.
فيلم سينمايي "بازگشت قهرمان" به نويسندگي محمد آفريده و کارگرداني شاپور قريب نيز از ديگر آثاري بود که در سال 69 درباره سينماي دفاع مقدس ساخته شد. اين فيلم داستان پدري را روايت مي کند که مطلع مي شود فرزندش را در کردستان به اسارت گرفته اند و براي آزاد کردن او مبلغي باج مي خواهند. او با همکاري اعضاي خانواده و بستگان مبلغ موردنظر را تهيه مي کند و با تلاش و زحمت خود را به محل قرار مي رساند. اما به جاي فرزند، جواني را که همنام و همرزم فرزند او است تحويلش مي دهند. جوان به پيرمرد اطلاع مي دهد که شاهد بوده است فرزندش را به بيابان برده اند تا تيرباران کنند. پيرمرد وقتي به خانه مي رسد فرزندش را ملاقات مي کند که قبل از تيرباران گريخته است.
حسين خاني بيک ، مهري وداديان، امير شهلا، مهدي صباغي، هادي معمارتهراني از جمله بازيگراني هستند که در اين اثر سينمايي به ايفاي نقش مي پردازند.
چشم شيشه اي اثر حسين قاسمي جامي را نيز مي توان بعنوان يکي از آثار متفاوت سينماي دفاع مقدس در سال 69 قلمداد کرد. اين فيلم داستان قاسم، بسيجي تبليغاتي است که به خط مقدم جبهه اعزام مي شود. او رزمندگان را در وضعيت سختي مي بيند و دوست دارد به آن ها کمک کند هرچند که وظيفه او فقط تبليغات است. يکي از رزمندگان به نام ابوالفضل عضو واحد اطلاعات عمليات با گروهي از بسيجيان براي پشتيباني، راهي خط مقدم مي شود و از صحنه هاي درگيري رزمندگان با سربازان عراقي عکس مي گيرد، اما وقتي ابوالفضل در درگيري شهيد مي شود، قاسم با ديدن اين شرايط دوربين خود را روشن مي گذارد و به ياري آن ها مي شتابد و بعد از مبارزه اي سخت به شهادت مي رسد.
عليرضا اسحاقي، سيدجواد هاشمي، اصغر نقي زاده، علي جليلي باله ، محمدرضا آهنج، حافظ از بازيگران اين فيلم سينمايي بودند.
"پرواز در نهايت" اثر محمدمهدي عسگرپور نيز از آثار سينماي دفاع مقدس در اواخر سال 70 محسوب مي شود. اين اثر سينمايي داستان رزمنده اي به نام محمد است که در خط مقدم جبهه زخمي و به تهران منتقل مي شود. او و خانواده اش از سرنوشت مهدي، فرزند کوچک تر خانواده، که در لحظه زخمي شدن محمد در محاصره دشمن قرار گرفته بوده، بي اطلاع هستند. محمد پس از بهبودي به جبهه باز مي گردد تا برادرش را پيدا کند. او اين بار با ماجراهاي تازه اي رو برو مي شود.
غلامرضا علي اکبري، سيدحسين سجادپور، محسن زنگنه، لطفعلي سيدکوثري، اردشير طلوعي، سيدعلي موسوي بازيگران اين فيلم سينمايي هستند.
"چون ابر در بهاران" به نويسندگي و کارگرداني سعيد اميرسليماني از جمله آثاري بود که با مضمون خانوادگي در سال 69 ساخته شد.داستان اين اثر سينمايي مربوط است به هنگام موشک باران تهران که در اين حادثه خانه اي بر اثر برخورد موشک ويران شده و دچار حريق مي گردد. از اهالي اين خانه تنها دختر پانزده ساله اي زنده مي ماند که صورتش سوخته و به وضع نامناسبي در آمده است و در نتيجه دچار بحران شديد روحي مي شود. او را به بيمارستان مي برند. خانم دکتري که معالجه او را به عهده مي گيرد با مقاومت و لجاجت دختر روبرو مي شود تا اينکه خانم دکتر ،داستان زندگي خود را که شبيه زندگي دختر است براي او تعريف مي کند. دختر با شنيدن سرگذشت خانم دکتر رفته رفته آرام مي گيرد و آماده معالجه و برگشت به زندگي مي شود...
جمشيد مشايخي، ايرج راد، کمند اميرسليماني، فرزانه کابلي، جمشيد اسماعيل خاني از بازيگران اين فيلم بودند.
"در مسلخ عشق" کمال تبريزي نيز ار جمله آثاري بود که در سال 1369 ساخته شد اما هيچگاه روي پرده سينما را نديد. يکي از دلايل عدم اکران اين اثر سينمايي مخالفت برخي از نهادهاي نظامي در آن زمان بود. آنها به داستان مسلخ عشق اعتراض داشتند.
داستان اين فيلم از اين قرار است: در دوره اي که بني صدر فرماندهي کل قوا را به عهده دارد، محمود آيت، فرمانده يک گروه عملياتي، در حمله اي گسترده عليه نيروها و مواضع دشمن شرکت مي کند. آيت که به نحوه فرماندهي ارتش بدگمان است اطمينان دارد که در اين عمليات، به دليل آشفتگي در جبهه، به شهادت خواهد رسيد. گروه عملياتي تحت فرمان او در محاصره دشمن قرار مي گيرد و شکست مي خورند...
محمود بي غم، امير يزداني، حسين ياري، سيدرحيم حسيني، منصور اخوان، شاپور محمدي، فرهاد توسليان از بازيگران اين فيلم سينمايي بودند.
"در کوچه هاي عشق" خسرو سينايي نيز در سينماي دفاع مقدس به موضوعات پس از جنگ مي پرداخت. اين فيلم ،داستان جواني است که در آغاز جنگ همراه خانواده اش از آبادان مهاجرت کرده است، پس از پايان جنگ با پدرش به آبادان بازگشته و با ديدن شهر و خانه شان که ويران شده، در بازگشت قطعي به شهر مردد است.
مهدي احمدي، يوسف جوکار، بهرام زندي، محمدابراهيم جعفري، حميد فرخ نژاد، لوون خانکديان از جمله بازيگراني هستند که در اين اثر سينمايي به ايفاي نقش مي پردازند.
"عروس حلبچه" به نويسندگي مهدي کلهر و کارگرداني حسن کاربخش يکي ديگر از فيلم هاي دفاع مقدس اواخر دهه 60 است. اين اثر سينمايي داستان کالي دختري از اهالي شهر حلبچه است که در شب عروسي منتظر بازگشت پدرش (کاک صديق) است. پدر يک مبارز کرد است که پس از سال ها دوري، براي شرکت در عروسي دخترش قرار است به شهر برگردد. او همان شب در حالي که از دور شاهد جشن عروسي دخترش است، به دست عوامل حزب بعث به شهادت مي رسد. مأموران دولتي به مجلس عروسي حمله مي کنند و داماد را که جواني به نام محمد است دستگير کرده و به نقطه نامعلومي مي برند. کالي به جستجوي همسرش به همه جا سر مي زند و در شهر سليمانيه گور پدر را پيدا مي کند. نيروهاي ارتش عراق در همان منطقه، با مقاومت و قيام مردم روبرو مي شوند و از طرف ديگر مورد هجوم نيروهاي ايراني قرار گرفته و به ناچار عقب نشيني مي کنند ضمن فرار مردم شهر را هدف بمب هاي شيميايي قرار مي دهند. کالي با گروهي ديگر به ايران پناهنده مي شود و در خاک ايران همسرش محمد را در ميان نيروهاي مبارز کرد پيدا مي کند.
پريوش نظريه، ولي اله مؤمني، آتش تقي پور، مجيد ميرزاييان، عطاءاله زاهد، سيروس صابر از بازيگران اين فيلم هستند.
فيلم سينمايي "گروهبان" اثر مسعود کيميايي نيز با مضموني اجتماعي حادثه اي روايتي ديگر از دفاع مقدس بود. اين اثر سينمايي روايت رستم، گروهبان بازنشسته ارتش است که با خاتمه جنگ در وضع روحي نامناسبي به زادگاهش بازمي گردد. همسر او که سرپرستي فرزندشان را به عهده داشته در کارگاه تعويض روغني برادرش به کار مشغول است. رستم تصميم مي گيرد زميني را که سال ها پيش قول نامه کرده بازپس بگيرد، اما طرف ديگر قرارداد خواست او را اجابت نمي کند. رستم و پسر چهارده ساله اش به جنگل، بر سر زمين مي روند و مشغول قطع درختان جنگلي مي شوند. ايادي صاحب زمين او را به شدت مضروب مي کنند. همسر رستم که از اين وضع به تنگ آمده قصد دارد همراه مادرش، که از مهاجران روس است، پس از باز شدن مرز ايران و شوروي به آن سوي مرز برود. رستم با دوست نظامي بازنشسته خود به منزل مالک زمين مي روند و پس از کشته شدن دوستش قباله زمين را بازپس مي گيرد. او سپس به مرز مي رود و همسرش را به خانه بازمي گرداند.
احمد نجفي، گچهره سجاديه، شاهد احمدلو، ميرمحمد تجدد، سعيد پيردوست از بازيگران اين فيلم سينمايي هستند.
در مجموع از سال 60 تا پايان 69، 426 اثر سينمايي در کشور توليد شده که سهم سينماي دفاع مقدس از اين آثار 42 فيلم بوده است که بطور متوسط در هر سال حدود 5 اثر سينمايي دفاع مقدس در کشور در اين دهه توليد شده است.
نکته ديگر اينکه تعدادي از آثار سينماي که در اين سال ها در کشور توليد شده اند به مرحله اکران نرسيدند که از جمله انان مي توان به فيلم سينمايي مسلخ عشق کمال تبريزي اشاره کرد.
همچنين با بررسي بازيگراني که در آثار سينمايي دهه 60 به ايفاي نقش پرداختند مي توان دريافت که سيدجواد هاشمي با بازي در 5 اثر سينمايي در اين دهه پرکارترين بازيگر سينماي دفاع مقدس بوده است. در اين ميان حسين ياري با 4 فيلم،خسرو ضيايي با 3 فيلم، سعيد راد با 3 اثر سينمايي، فرج الله سلحشور با 3 اثر سينمايي در رده هاي بعدي قرار دارند.
مرتضي رنجبران
