علی البرزی
امسال انگار همه چیز دست به دست هم داده تا بازگشایی مدارس و آغاز سال تحصیلی جید آن طور که مردم و مسؤولان انتظار دارند اتفاق نیافتد!
از آنفلوآنزای خوکی تا نگرانی والدین در مورد سرویس فرزندان و بحث و جدلهای همیشگی در مورد شهریه مدارس که به یک موضوع تکراری در سالهای اخیر تبدیل شده گوشهای از موضوعاتی است که در روزهای آغازین سال تحصیلی جدید در صدر اخبار رسانههای مختلف قرار داشت. واگذاری سرویس مدارس به سازمان تاکسیرانی هم که بعد از چندین سال همچنان نقل محافل مختلف است، اینها بخش کوچکی از مشکلاتی است که والدین، دانشآموزان و شاید هم مسؤولان آموزش و پرورش با آن دست و پنجه نرم میکنند.
از طرف دیگر یکی از نکات قابل توجه در روزهای اول سال تحصیلی امسال غایبان بزرگ و همیشگی این روزها بودند، امسال صدای زنگ مدارس در شرایطی به صدا در آمد که وزارتخانهای با اهمیت آموزش و پرورش هنوز سکاندار مشخصی ندارد و معلوم نیست که در ماههای آینده چه شخصی سکان این وزارتخانه 15 میلیونی را بر عهده بگیرد!
مشکلات پنهان
در بین مشکلات مختلف در بحث آموزش و پرورش در کشور موضوعات دیگری هم وجود دارد که به نوعی میتوان گفت مسؤولان از آن غافل هستند و آن هم سرگردانی والدین در روزهای آغازین سال تحصیلی و دغدغههای مختلف آنها در بحث معلم فرزندانشان، تغذیه، سرویس و برنامههای آموزشی برای دانشآموزان است و از طرف دیگر عدم آشنایی دانشآموزان بهویژه در مقاطع پایینتر با محیط مدرسه و ترس و اضطراب قرار گرفتن در محیط جدید مشکلاتی است که عدم توجه به آنها میتواند بار مضاعفی برای آموزش و پرورش و مسؤولان آن باشد.
برای آشنایی هر چه بییشتر با مهمترین مشکلات والدین و دانشآموزان در دومین روز از سال تحصیلی به دو مدرسه مختلف و متفاوت رفتهایم. متفاوت از این جهت که یکی دخترانه و دیگری پسرانه، یکی در جنوب تهران و دیگری در مرکز تهران واقع شده است:
اضطراب روزهای اول
«اضطراب پدر و مادر در روزهای اول سال تحصیلی بسیار زیاد و مشهود است.» مریم زمانی مدیر مدرسه دخترانه ابتدایی سجادیه 2 واقع در منطقه پیروزی معتقد است: در روزهای اول سال تحصیلی اضطراب و نگرانی والدین بسیار زیاد است.
«زمانی» مهمترین دلایل این نوع اضطرابها را در بین والدین مربوط به برخورد معلم با فرزندشان و چگونگی رفتار فرزندان با همسن و سالانشان میداند و میگوید: اولین برخورد معلم با دانشآموزان بسیار مورد توجه پدر و مادرها است و چنانچه دانشآموزی بعد از تعطیلی مدرسه از معلم خود تعریف و تمجید کند تا حد زیادی از اضطرابهای والدین کاسته میشود.
جابهجایی دانشآموزان بهویژه دانشآموزان مقاطع ابتدایی بیشترین عامل مراجعه والدین به مدیران مدارس است.
مدیر مدرسه دخترانه سجادیه 2 با اشاره به مراجعه بسیار زیاد والدین در روزهای اول سال تحصیلی برای جابهجایی کلاس فرزندانشان گفت: یکی از دغدغههای جدی و اساسی والدین در این روزها در بحث معلم و چگونگی برخورد آن با دانشآموزان است.
سختگیری مدیران مدارس
سختگیری برخی از مدیران مدارس در رابطه با محدوده سکونت دانشآموزان برای ثبت نام یا ارائه سرویس از مهمترین دغدغههای اول سال تحصیلی در بین والدین است.
اما «حسن خانزاده» مدیر دبستان پسرانه شهید آیت در مورد بیشترین مشکلات والدین و دانشآموزان در این روزها معتقد است: برخی از مدارس در موضوع محدوده سکونت دانشآموزان سختگیریهایی دارند که این نوع سختگیریها باعث به وجود آمدن مشکلاتی در نقل و انتقالات دانشآموزان برای والدین میشود.
«نبود معلم، مسیر سرویسها و کلاسبندی در مراحل بعد قرار دارد.» خانزاده با اشاره به این مطلب میگوید: نبود معلمان در روزهای اول بهویژه در مقاطع پایین تحصیلی میتواند در ارتباط متقابل و کاهش اضطراب روزهای اول دانشآموزان اختلال ایجاد کند.
مدیر دبستان آیت موضوع سرویس و مسائل پیرامون آن را یک دغدغه همیشگی و مهم میداند و توجه ویژه به این موضوع که دغدغه جدی والدین است را ضروری و غیر قابل اجتناب عنوان میکند.
«طرح واگذاری سرویسها به تاکسیرانی ثمری ندارد.» این مدیر مدرسه واگذاری سرویس مدارس به تاکسیرانی را بیثمر میداند و هزینه بالای شرکتهای تاکسیرانی و عدم هماهنگی با آموزش و پرورش را از جمله موانع اجرایی نشدن این طرح میداند.
اضطرابها را جدی بگیرید
«اضطراب والدین میتواند موجب بروز مشکلاتی در درازمدت شود.» دکتر شهربانو قهاری، روانشناس و استاد دانشگاه در مورد اضطراب روزهای اول در بین والدین دانشآموزان معتقد است: این نوع اضطرابها میتواند موجب بروز مشکلات فراوانی در درازمدت شود و باید مسؤولان آموزش و پرورش و مدیران مدارس به این موضوع توجه ویژهای داشته باشند.
این روانشناس با اشاره به این مطلب که تشکیل جلسات اولیا و مربیان در روزهای اول سال تحصیلی میتواند تا حد زیادی این مشکلات را کاهش دهد میگوید: شرکت معلمان و مدیران در این جلسات میتواند در رفع اضطرابها مؤثر باشد.
«نظارت بر رفتار معلمان در روزهای اول برای کاهش استرس دانشآموزان مؤثر است.» قهاری با اشاره به استرس و اضطراب دانشآموزان سال اول معتقد است: باید بر رفتار معلمان در روزهای اول سال تحصیلی نظارت شود چرا که یکی از علتهای اصلی این نوع اضطرابها در میان دانشآموزان بعضی از رفتارهای معلمان است.
مراقبت از فرزندان؛ تقویت دورههای آمادگی
اما غلامحسین حیدری، مشاور وزیر آموزش و پرورش و از معلمان پیشکسوت و قدیمی در این وزارتخانه معتقد است که باید از فرزندان و دانشآموزان در روزهای اول سال تحصیلی به شدت مراقبت کرد چرا که عدم توجه باعث به وجود آمدن مشکلات مختلفی برای والدین و دانشآموزان میشود.
«دورههای آمادگی و پیشدبستانی دروازه ورود فرزندان به مدرسه و محیط جدید است.» حیدری دورههای آماگی را یک نیاز ضروری برای همه فرزندان میداند و با اشاره به آشنا شدن فرزندان با محیطی غیر از خانه در این دورهها میگوید: دانشآموزان سال اول باید به طور طبیعی و ملایم از محیط خانه جدا شوند و دورههای پیشدبستانی میتواند نقش بسزایی در کاهش استرسها، اضطرابها و هیجانات روزهای اول سال تحصیلی داشته باشد.
مشاور وزیر آموزش و پرورش معتقد است مدارسی که در آنها دورههای پیشدبستانی، وجود دارد در پذیرش دانشآموزان موفقتر و با مشکلات کمتری رو به رو هستند.
حیدری «تعامل اولیا و مربیان، استفاده از مربیان زن و حضور همزمان والدین با فرزندان» را 3 عامل اصلی در جهت کاهش استرسها و مشکلات روزهای اول سال تحصیلی میداند.
این معلم پیشکسوت تعامل اولیا و مربیان با تشکیل جلسات مشترک، استفاده از مربیان زن برای برقراری ارتباط بهتر و حضور همزمان والدین با فرزندان در روزهای اول برای کاهش استرس دانشآموزان را 3 عامل اصلی برای رفع مشکلات احتمالی میداند.
آنچه از نظرات کارشناسان، مربیان و مدیران مدارس مشخص است، لزوم توجه به مشکلات روزهای اول ضروری و غیر قابل اجتناب است.
اما در سالهای اخیر متأسفانه به علت مشکلات کلان در سیستم آموزش و پرورش مسؤولان و بدنه این وزارتخانه از موضوعات جزئی و حاشیهای غافل شدهاند که عدم توجه به این موضوعات میتواند در آیندهای نهچندان دور زمینهساز مشکلات بزرگتر و بیشتر برای آموزش و پرورش باشد.
