دکتر نوذر شفیعی در گفت و گو با «جوان»:

جنگ تریاك شیوه مبارزه جدید با كشورهای منطقه

کشورهای غربی به رهبری آمریکا پس از 11 سپتامبر 2001 به بهانه مبارزه با طالبان و القاعده به کشور افغانستان حمله کردند و از ابتدا به افکار عمومی جهان قول دادند که در این راه هم تروریسم و هم کشت مواد مخدر را در افغانستان ریشه‌کن خواهند کرد، چون این کشور 80 درصد مخدر جهان را تولید می‌کند. اما پس از گذشت چند سال از حمله به افغانستان در خبرها آمد که انگلستان با حمایت از کشت خشخاش در این کشور نه تنها به تجارت آن پرداخته بلکه جنگ جدید تریاک را علیه کشورهای منطقه آغاز کرده است. در این خصوص نظر دکتر نوذر شفیعی، کارشناس مسائل شبه قاره را جویا شده‌ایم. رضا پویابر اساس اخبار موجود، انگلیسی‌ها در افغانستان در حال انجام تجارت مواد مخدر هستند. آیا این مسأله صحت دارد؟ در صورت مثبت بودن جواب، انگلیس با این کار چه اهدافی را دنبال می‌کند؟ به نظر من باید بین دولت انگلیس و نیروهای مستقر در افغانستان تفاوت قائل شد. شاید هیچ دولتی به طور رسمی در پی تجارت و ترانزیت مواد مخدر نباشد اما نیروهای انگلیسی که فرسنگ‌ها از کشور خود فاصله دارند و در محیط سخت افغانستان به خدمت گرفته شده‌اند ممکن است در چارچوب زد و بندهای داخلی با مافیای مواد مخدر در افغانستان یا به دلیل افسردگی ناشی از حضور در این کشور به سمت مصرف مواد مخدر و در کنار آن به تجارت آن نیز روی بیاورند.در مناطقی از افغانستان که انگلیس در آنجا حضور دارد کشت مواد مخدر افزایش پیدا کرده است، برخی از کارشناسان بر این اعتقاد هستند که انگلیس با کشت مواد مخدر و صدور آن به کشورهای منطقه مثل روسیه، ایران و ... به جنگ جدید تریاک روی آورده است و از این طریق در پی تضعیف زیر پوستی کشورهایی است که سیاست همسانی با کشورهای غربی ندارند، نظر شما در این باره چیست؟چند نکته در مورد انگلستان و مسأله مبارزه با مواد مخدر را باید در ذهن داشته باشیم. یکی از مناطقی که مواد مخدر افغانستان به آنجا منتقل می‌شود اروپا و از جمله خود انگلستان است. از این رو انگلیس باید به مبارزه جدی با آن بپردازد. اما اگر کوتاهی در این زمینه صورت گرفته باشد سه عامل می‌تواند در آن دخیل باشد؛ اول اینکه آمریکایی ها به انگلستان فشار آورده‌اند تا به مبارزه جدی با مواد مخدر نپردازند چون آمریکا معتقد است هر نوع برخورد با دهقانان و کشاورزان افغان می‌تواند به نوعی به شورش اجتماعی منجر شود و کار ناتو و آمریکا علیه تروریسم را با مشکل مواجه کند. دوم اینکه تعلل احتمالی انگلستان در این مورد ممکن است با هدف شراکت دادن سایر کشورهای اروپایی به مبارزه با مواد مخدر مربوط شود. به عبارت دیگر انگلیسی‌ها نمی‌خواهند هزینه مبارزه مخدر را یک‌تنه تقبل کنند بلکه تمایل دارند که کشورهای اروپایی نیز در این زمینه سهمی به عهده بگیرند. و سوم اینکه شاید انگلیسی‌ها به دنبال این هستند که بعضی از کشورهایی که مخالف سلطه و نفوذ غرب در سراسر جهان هستند به نوعی دچار آلودگی مواد مخدر شده و به جای اینکه توجهشان معطوف به مبارزه با سیاست‌های غرب باشد به سمت مشکلات داخلی کشانده شوند. برخی از کارشناسان بر این عقیده‌اند تا زمانی که مسأله فقر و مواد مخدر در افغانستان حل نشود مشکلات غرب و ناتو در این کشور پا برجا خواهد ماند. با این وجود به نظر شما آیا غرب به‌ویژه انگلستان با حمایت از کاشت مواد مخدر دچار تضاد رفتاری نشده‌اند که هم خود و هم مردم افغان را گرفتار کرده‌اند؟ این یک واقعیت است. اولا کشت خشخاش در افغانستان به عنوان یک کشت سنتی مطرح است که زحمت کم اما منافع زیادی به همراه دارد و متاسفانه هنوز هیچ طرح جامعی برای حل این معضل ارائه نشده است حتی کشت جایگزین خشخاش هم به نتیجه ای نرسید و طرح یک موسسه فرانسوی برای قانونمند کردن تولید مواد مخدر در افغانستان تا کنون بدون نتیجه باقی مانده است. آنچه مشخص است این است که آمریکا و اروپا در افغانستان و در ارتباط با بحث مواد مخدر با یک تناقض جدی مواجه هستند. آنها از یک طرف می‌ترسند مبارزه با مواد مخدر به شورش اجتماعی منجر شود، بنابراین در این مورد تعلل می‌کنند. از طرفی دیگر درآمدهای حاصل از تجارت مواد مخدر اقتصاد جنگی طالبان را تغذیه می‌کند و امکان پایداری بیشتری را به آنها می‌دهد. این تناقضی است که در استراتژی های آمریکا و غرب وجود دارد. حال به نظر می‌آید باراک اوباما با طرح سیاست «اف – پک» سعی می‌کند با در پیش گرفتن خط مشی جامع که در آن مقوله‌هایی همچون امنیت، سیاست، اقتصاد، فرهنگ و اجتماع توامان در نظر گرفته شوند با مسأله افغانستان برخورد کند تا در ذیل آن بتواند بحث مواد مخدر را هم حل کند که در این باره باید منتظر آینده و عملکرد اوباما ماند.