ماریا محمودی
این مسأله واکنش های زیادی را نیز با خود به همراه داشت که لزوم تصویب این وقف از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی یکی از موارد آن بود.
از طرفی طی چند ماه گذشته این مسأله به میان آمد که اموال و دارایی های دانشگاه آزاد دولتی است و اگرچه مالکیت آن به عهده افراد است اما بسیاری از تسهیلات دولتی با این داراییها مخلوط شده است و به این ترتیب نمی توان اموال دولتی را وقف کرد. علاوه بر آن بریز و بپاشهای مسؤولان این نهاد علمی در مظان اتهام عمومی قرار گرفت و انگیزه وقف اموال عمومی و اختصاصی این دانشگاه علامت سؤال بزرگی را در ذهنها به وجود آورد.
از سوی دیگر، انگیزه اصلی انجام این کار هنوز بر کسی روشن نیست و نمی توان با گذشت سالها از فعالیت دانشگاه آزاد بر دلیل وقف اموال آن صحه گذاشت.
اما دانشگاه آزاد مجموعه ای فرهنگی است، بنابراین هرگونه تصمیم گیری درباره اموال آن باید بر اساس تصویب و تصمیم گیری شورای عالی انقلاب فرهنگی باشد تا این وقف شکل و شمایل قانونی به خود بگیرد همچنین برای آنکه وجهه قانونی موقوفات این دانشگاه به رسمیت شناخته شود باید توسط اداره اوقاف و امور خیریه به ثبت رسیده و تنظیم شود که ظاهراً هنوز هیچ یک از این مراحل برای وقف اموال دانشگاه آزاد انجام نگرفته است.
اما عجیب است که سید محمود هاشمی، معاون حقوقی اداره اوقاف و امور خیریه استان تهران ترویج سنت حسنه وقف را توسط مسؤولان دانشگاه آزاد از انگیزه های اصلی این کار اعلام داشته و معتقد است که با اینکار مردم در کشور به وقف اموال خود و کمک به نیازمندان تشویق خواهند شد.
این درحالی است که ناصر قرهباغی، کارشناس مسائل سیاسی در این باره معتقد است که تصمیم هیأت مؤسس دانشگاه آزاد برای وقف اموال این دانشگاه طبق نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی، سازمان اوقاف، نمایندگان مجلس و کارشناسان فقهی و حقوقی غیرقانونی است زیرا اموال دانشگاه آزاد شخصی نیست و بخشی از این اموال دولتی، بخشی عمومی و بخشی از آن نیز مدعی دارد که باید به این مورد آخر هم رسیدگی شود. وی همچنین می افزاید: نمیتوان به نیت افرادی که موضوع وقفی شدن دانشگاه آزاد را مطرح کردهاند خوشبین بود، گویا بعضی اعضای هیأت مؤسس مطالعه و بررسی لازم را انجام ندادهاند تا از این اقدام غیرقانونی جلوگیری شود.
بهرهبرداری سیاسی، انگیزه اصلی وقف اموال دانشگاه آزاد
معاون حقوقی ادارهکل اوقاف استان تهران یکی از انگیزه های مسؤولان دانشگاه آزاد را بهرهبرداری سیاسی دانسته و تصریح می کند: بهره برداری سیاسی یک بخش این مسأله است و می توان سرپوش گذاشتن بر مسؤولیتهای مالی را از انگیزههای اصلی این حرکت نام برد، اما به هر حال با توجه به اینکه اعضای هیأت امنا جزو شخصیتهای نظام هستند بنابراین می توان به این مسأله امید داشت که هدف اصلی این کار تشویق مردم به وقف است.
اما کارشناس مسائل سیاسی اعتقاد دارد هیأت مؤسس دانشگاه آزاد ادعا کرده که وقف دانشگاه آزاد با هدف جاویدان ساختن سرمایه عظیم که در خدمت علم و فرهنگ است انجام میشود اما عملکرد مدیران دانشگاه آزاد شائبه سیاسی را تقویت میکند.
تکذیبیه تأیید وقف اموال دانشگاه توسط دفتر مقام معظم رهبری
از سوی دیگر با توجه به آنکه مسؤولان دانشگاه آزاد معتقد بودند که وقف اموال این دانشگاه با تایید دفتر مقام معظم رهبری صورت گرفته است، این دفتر ادعای دانشگاه آزاد را تکذیب کرد. در پی صدور این بیانیه یک مقام آگاه در دفتر رهبر معظم انقلاب اعلام کرد: موافقتی از ناحیه رهبر معظم انقلاب اسلامی در خصوص وقف اموال دانشگاه آزاد اسلامی اعلام نشده است.
دانشگاه آزاد سیستم دولتی است یا نه؟!
به گفته معاون حقوقی ادارهکل اوقاف و امور خیریه استان تهران، دانشگاه آزاد متعلق به سیستم دولتی نیست و همه فعالیتهای آن به عنوان یک مؤسسه غیر انتفاعی اداره میشود و اگر اموالی از این سازمان در تملک دولت قرار گیرد، دیگر نمی توان آن را وقف عمومی کرد.
این در حالی است که یک نماینده مجلس می گوید: هاشمی رفسنجانی در زمان ریاستجمهوری خود کمکهای 100 میلیون تومانی از دولت به دانشگاه آزاد اسلامی کرده است و بر همین اساس بسیاری از اموال دانشگاه آزاد اسلامی دولتی است.
موسیالرضا ثروتی با تأکید بر اینکه وقف اموال دانشگاه آزاد اسلامی از سوی هیأت مؤسس اقدامی غیرقانونی است، میافزاید: بر اساس اساسنامه دانشگاه آزاد اسلامی اموال این دانشگاه در صورتی که نخواهد به فعالیت خود ادامه دهد باید به وزارت علوم واگذار شود.
وی با بیان اینکه بیشتر اموال دانشگاه آزاد اسلامی دولتی است، معتقد است که کسی میتواند اموال دانشگاه آزاد اسلامی را وقف کند که مالک اموال باشد و در حال حاضر بر اساس اساسنامه فعلی دانشگاه آزاد اسلامی این دانشگاه حق وقف اموال را ندارد مگر اینکه اساسنامه را تغییر دهد.
پاسخ مسؤولان دانشگاه آزاد
اما کریم زارع، معاون پارلمانی و عضو هیأت امنای دانشگاه آزاد در خصوص انگیزههای وقف اموال توسط مسؤولان این دانشگاه اعتقاد دیگری دارد. به گفته وی، با اینکه مسؤولان این دانشگاه مالک اموال نیستند اما اختیار وقف این املاک را دارند بر همین اساس هم برای رفع شبهه در این مورد نظر فقهی مقام معظم رهبری را جویا شدند که نظر ایشان هم مساعد بود و صیغه عقد مربوط به وقف شرعی در هیأت مؤسس خوانده شد و بیانیه آن را صادر کردند.
وی کمک خیرین و اطمینان مردم به دانشگاه را از عوامل دیگر این وقف دانسته و میافزاید: من به قطعیت میگویم که مسأله وقف دانشگاه آزاد موضوع سیاسی نیست زیرا روی مسأله وقف این دانشگاه سالها فکر شده است و مسؤولان اکنون به این نتیجه رسیدهاند. این در حالی است که این کار همزمان با شرایط جدید جامعه و پیروزی مجدد دکتر احمدی نژاد در انتخابات انجام شد.
معاون پارلمانی دانشگاه آزاد همچنین با بیان این مطلب که معافیت از مالیات دانشگاه موجب ارائه خدمات بهتر به دانشجویان میشود، تصریح میکند: حتی یک ریال از اموال دانشگاه آزاد دولتی نیست و اگر هم جایی از دولت به ما کمک داده شده آن موارد جزء اوقاف محسوب نمیشود. این در حالی است که برخی کارمندان دانشگاه آزاد از حقوق و مزایای اندک خود اظهار نارضایتی میکنند.
