آب وهوای پاک وزندگی ساده وبه دوراز دغدغه وهیاهوی شهری از جمله نکات مثبتی است که باعث شده تا در سالهای اخیر خانه بوم گردی در روستاها به شدت مورد توجه قرار بگیرد موضوعی که در صورت رونق میتواند به رشد وشکوفایی اقتصاد روستایی وجلوگیری از خالی شدن روستاهای کشورمنجر شود. این درحالی است که با توجه به تعداد بالای روستاها در کشور که هر کدام ویژگی خاص خود را دارند میتوان برای آنها حساب ویژهای باز کرد. هم اکنون هزار و ۴۶۷ اقامتگاه بومگردی در کشور پروانه فعالیت دارند که بر اساس هدفگذاریهای انجام گرفته قرار است تا سال ۱۴۰۰ این تعداد به ۲ هزار اقامتگاه افزایش یابد.
دراین میان ویژگی منحصر به فرد روستاهای زنجان خصوصا منطقه خرم دره باعث شده تا خانههای بوم گردی این منطقه هرساله بسیاری را به سوی خود جلب کندموضوعی که موجب شد تا رئیس اداره میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری شهرستان خرمدره اعلام کند: «خانههای بومگردی، فرصتی برای تجربه دلچسب زندگی روستایی است که میتواند به رونق اقتصاد روستاهای منطقه منجر شود.» این درحالی است که استان اصفهان نیزتوانسته با برداشتن گامهای خوبی دراین زمینه ترتبه اول بوم گردی کشور را از آن خود کند.
امروزه توسعه گردشگری روستایی در زمره صنایع سبز به دور از آلودگی و تخریب زیست محیطی ضمن مانعت از مهاجرت روستائیان به شهرها، موجب مهاجرت معکوس بوده و در دوران خشکسالی نیز جایگزین مناسبی برای کشاورزی به شمار میرود و میتواند ارزآوری و اشتغالزایی و درآمدزایی مناسبی برای روستاها به همراه داشته باشد. موضوع توسعه چشمگیر اقامتگاهها و خانههای بومگردی در دولت یازدهم از ۲۰ اقامتگاه به بیش از ۵۰۰ اقامتگاه بومگردی رسید که بهخودیخود بیانگر توسعه بیسابقه گردشگری روستایی در کشور است. در این بین یکی از تأثیرات مهم گردشگری روستایی فعالیت و اشتغالزایی برای زنان بومی و روستایی است.
دراین میان استانهای کشور نگاه ویژهای به این مهم دارند که به عنوان مثال میتوان از روستاهای شهرستان گرم دره در استان زنجان نام برد که در این زمینه گامهای خوبی را برداشتهاند، به طوری هرساله تعداد قابل توجهی از گردشگران برای تردد در روستاها به این منطقه سفر میکنند.
خرم دره مشت نمونه خروار
درمیان روستاهای استانهای مختلف کشورکه میتوان برای گردشگری روستایی ازآن نام برد باید به خرم دره در استان اردبیل که دهها روستا برای گردشگری دارد اشاره کرد. رئیس اداره میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری شهرستان خرمدره دراین خصوص میگوید: «خانههای بومگردی، فرصتی برای تجربه دلچسب زندگی روستایی است.» داوود آبیان با اشاره یه ظرفیت بالای بوم گردی در این منطقه میافزاید: «که حمام یانیان یکی از جاذبههای گردشگری شهرستان است، که به برکت مشارکت بخش خصوصی، بخشی از مشکلات این حمام مرتفع شده و آماده میزبانی از مسافران نوروزی و گردشگران است.
وی با بیان اینکه تپه خالصه نیز از دیگر آثار باستانی خرمدره است که محوطه آن نیازمند ساماندهی است، ادامه میدهد: «سالانه گردشگران زیادی ازاین منطقه بازدید میکنند که برای جذب گردشگران بیشتر مسیر دسترسی باید تسهیل شود.» این مسئول در ادامه بیان میکند: «تپه خالصه از تپههایی است که نیاز به کاوش دارد و در صورت کاوش، اطلاعات زیادی از پیشینه تاریخی شهرستان به دست خواهد آمد.» آبیان با اشاره به آمادگی خانههای بومگردی در روستاهای الوند و انجلین، میافزاید: «خانههای بومگردی فرصتی برای تجربه زندگی زیبای روستایی است که گردشگران میتوانند از طریق سایت سازمان میراثفرهنگی نسبت به رزرو این خانهها اقدام کنند.»
اهمیت اقتصادی و فرهنگی بوم گردی
ایران از نظر داشتههای طبیعی و فرهنگی جزو ۱۰ کشور برتر جهان است و وجود یک میلیون سایت تاریخی، ۳۴ هزار اثر تاریخی با ثبت ملی و ۲۳ اثر با ثبت جهانی به یکی از کانونهای اصلی گردشگری تبدیل شده است، در زمان حاضر به گفته مسوولان هزار و ۴۶۷ اقامتگاه بومگردی در کشور پروانه فعالیت دارند که بر اساس هدفگذاریهای انجام گرفته قرار است تا آخر دوره فعالیت دولت دوازدهم، این تعداد به ۲ هزار اقامتگاه افزایش یابد. درحالی که برخی از روستاهای کشور به دلیل بعضی از مشکلات در زمینه تولیدات با موانع بسیاری مواجه هستند، لذا استفاده ازظرفیتهای گردشگری از جمله بوم گردی میتواند نقش خوبی را درزمینه کسی درآمد برای آنها ایفا کند.
درحال حاضر تنوعی از صنایع مختلف دستی که میتوان درمناطق روستایی استانهای کشوربه وفوریافت در صورت شناسانده شدن میتواند به جذب هرچه بیشتر مسافران داخلی وخارجی کمک کرده وعملا پای آنها را به این مناطق باز کند. تابهحال بیش از ۲۳۰ اقامتگاه بوم گردی مجوز صادرشده، برنامه این است که تعداد این اقامتگاهها تا پنج سال دیگر به ۲ هزار واحد افزایش یابد. مدیرکل دفتر همکاریها و توافقهای ملی گردشگری و دبیر کمیته ملی طبیعتگردی دراین خصوص میگوید: «با توجه به ظرفیت بالای گردش گری خصوصاایجاد بوم گردی در مناطقی که وجود ندارد لذا اررسیها نشان میدهد که به ۲ هزار اقامتگاه بومی نیاز داریم، که باید هرچه زودتر ایحاد شود.»
محمدعلی فیاضی میافزاید: «بر اساس شاخصهای تعیینشده، از میان ۴۶۴ روستای هدف گردشگری مصوب هیئتوزیران و ۶۳۶ روستای گردشگری مصوب کارگروههای استانی، ۵۰۰ روستا منتخب اجرای طرح توسعه گردشگر روستایی و بومگردی طی برنامه ششم توسعه هستند.» بر اساس آمار وزارت کار، برای ایجاد یک شغل به ۳۰۰ میلیون تومان سرمایه نیاز است، درحالیکه برخی اقامتگاههای بوم گردی با ۴۰ میلیون تومان ایجادشدهاند و دستکم برای چهار خانوادهی دیگر اشتغالزایی کردهاند. البته هستند اقامتگاههای بومگردی که سرمایهی زیادی برای راهاندازی آنها صرف شده است، ولی در کل بوم گردیها به نسبت هتلها سرمایه کمتری را به کار میگیرند.
اصفهان رتبه اول بوم گردی کشور
وجود ۳۵۰ اقامتگاه بوم گردی دراصفهان موجب شده تا این استا ن. رتبه اول را دراین زمینه ازآن خود کند، که دراین میان شهرستان خور و بیانک بیشترین اقامتگاه بوم گردی را به خود اختصاص داده است. مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان با بیان اینکه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تا کنون ۳۵۰ واحد اقامتی بومگردی در استان فعال شده و اصفهان رتبه اول کشوری را در این زمینه دارد دراین خصوص میگوید: «بعد از شرق استان، شمال استان شامل شهرستانهای کاشان و آران و بیدگل رتبه دوم اقامت گاههای گردشگری در استان را دارند و بعد از آن در جنوب و غرب استان اقامتگاه تاسیس شده است و در ۲۳ شهرستان استان اقامتگاههای بوم گردی به بهره برداری یا در حال بهره برداری هستند.»
فریدون اللهیاری میافزاید: «توسعه بومگردی در روستاهای استان اصفهان به ویژه در غرب و جنوب استان میتواند تهدید مهاجرت برای شهرهای بزرگ و مسائل اشتغال و اقتصادی را به فرصتی مثبت و اثرگذار در توسعه زمینههای اقتصادی پایدار و در کنار آن آبادانی اجتماعی و فرهنگی را حفظ کند.» وی با اشاره به اینکه تعداد اقامتگاههای بومگردی به عنوان رویکردی تازه در گردشگری استان اصفهان، در پنج سال گذشته روندی جهشی داشته و پنج برابر افزایش یافته است ادامه میدهد: «در این اقامتگاهها میهمانان با شیوه سنتی زندگی در آن محل آشنا شوند و با استفاده از غذاهای سنتی و امکانات محلی به ویژه روستایی در محیطی طبیعی اوقات خود را سپری کنند.»
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان با بیان اینکه بومگردی تنها سفر به روستا برای تماشای طبیعت نیست بیان میکند: «این مهم آشنایی با آداب و رسوم، فرهنگهای متفاوت همچنین ریارویی با هنرهای نهفته در دل خانههای روستایی است که اصفهان از این نعمت برخوردار است.» اللهیاری با اشاره به رونق این نوع از گردشگری ومفایسه آن با قبل از انقلاب اسلامی میگوید: «تعداد تختها قبل از انقلاب کمتر از ۵ هزار تخت بود که این مهم در سال ۹۲ به ۱۰ هزار تخت رسید وقرار است این تعداد تا پایان امسال به ۳۰ هزار تخت افزایش یابد.»
وی با بیان اینکه قبل از انقلاب ۳۰ هتل در استان اصفهان فعالیت داشتند و هم اکنون ۱۲۰ هتل در استان پذیرای گردشگران داخلی و خارجی است میافزاید: «قبل از انقلاب ۳۰ دفتر خدمات مسافرتی داشتیم و الان ۲۹۰ دفتر به مسافران خدمات ارائه میکنند.» بررسی هانشان میدهد، از سال ۵۸ به بعد ۹ اثر ملموس و ناملموس ثبت جهانی شده که هفت آثار تاریخی و دو اثر میراث ناملموس هستند. اصفهان به عنوان قطب گردشگری کشور، دارای ۱۰۸ شهر و هزار و ۹۳۴ روستاست، این استان با بیش از ۲۲ هزار بنا و اثر تاریخی که یکهزار و ۸۵۰ مورد آن به ثبت ملی و هفت اثر آن به نامهای میدان نقش جهان، کاخ چهلستون، باغ فین کاشان و مسجد جامع، قنات وزوان، قنات مزدآباد میمه و قنات مون اردستان به ثبت جهانی رسیده است.
