چند ماهی میشود که شهرام کرمی با حکم وزیر ارشاد به عنوان مدیر کل هنرهای نمایشی جایگزین مهدی شفیعی شده است. کرمی که از خانواده تئاتر کشور است بهتر از دیگران از زیر و بم و مشکلات تئاتر با خبر است. «جوان» در گفتوگو با مدیر کل هنرهای نمایشی وزارت ارشاد، به برخی از حوزههای بحثبرانگیز هنر نمایش نگاه داشته است.
یکی از چالشها و در عین حال فرصتهای پیش روی تئاتر، سالنهای خصوصی است که از ابعاد مختلف، چه از نظر ساختمان و چه از نظر اجراهایی که در آن سالنها روی صحنه میرود، همیشه نقدهایی به آن وارد بوده، چه برنامهای در قبال این سالنها دارید؟
سالنهای خصوصی تئاتر ظرفیت خوبی برای تئاتر کشور درست کردهاند. پیرو سیاست دولت در کاهش تصدیگری و سپردن امور به بخش خصوصی، شاهد رونق فعالیت بخش خصوصی در تئاتر و گسترش سالنهای نمایش خصوصی بودیم.
سالنهایی که در ابتدا صرفاً بحث راهاندازی آنها مطرح بود و بعد از آن صحبت از استانداردسازی سالنها و غنای آثار اجرا شده در آنها به میان آمد.
هماکنون نیز یکی از مهمترین مسائلی که درباره این سالنها وجود دارد، این دغدغه است که بدون کمک و حمایت دولتی ممکن است فعالیت سالنهای خصوصی تئاتر با مخاطره روبهرو شده و جنبه تئاتر تجاری در آنها پر رنگ شود. من به دنبال تقویت نقش حمایتی از تئاتر خصوصی چه در بخش سالنها و چه در بخش گروههای تئاتری هستم.
این حمایت در چه بخشی انجام میشود؟
چیزی که در مورد سالنهای خصوصی تئاتر در اولویت قرار دارد، این است که ما به سمتی گام برداریم که هدایت تئاترها به سمتی باشد که اصالت اندیشه محور بودن تئاتر را در اجراهای سالنهای خصوصی حفظ کنیم.
به هر حال سالندار تئاتر خصوصی هم به دنبال بازگشت سرمایه و کسب درآمد است. ما باید در بحث کمک به سالنها، اجراها و گروههای نمایشی، تئاتر را به سمت اندیشهمحور بودن هدایت کنیم.
وقتی صحبت از هدایت میشود باید ابزار آن نیز وجود داشته باشد، ساز و کار حمایت و هدایت تئاترهای خصوصی چگونه به وجود میآید؟
در همین راستا تدوین آییننامه تئاترهای خصوصی را شروع کردهایم و امیدواریم با راهاندازی آن و تشکیل شورای هنری بتوانیم به بالا بردن کیفیت محتوایی و غنای اخلاقی آثار نمایشی اجرا شده در تئاترهای خصوصی کمک کنیم.
محتوای تئاترهایی که در سالنها اجرا میشود، بعضاً حاشیهساز بوده، مثلاً خیلی از اوقات گفته میشود تئاترهای ناامیدکننده رونق زیادی دارند یا کمدیهای سخیف بازار خوبی پیدا کردهاند، اداره کل هنرهای نمایشی برنامهای برای کنترل این اوضاع دارد؟
انواع مختلفی از تئاتر در سالن اجرا میشود که سبک اجرایی بسیاری از آنها ناشی از شرایط فکری، اجتماعی و فرهنگی جامعه است. بخش دیگری نیز بر این اساس به وجود میآید که در دورهای یک نوع خاص از تئاتر رونق میگیرد و در دورهای دیگر نوع دیگری مورد توجه قرار میگیرد. برای نمونه در دورهای تئاتر انتزاعی رونق بیشتری داشت، ولی بعد از رونق افتاد. ما باید تنوع تئاتری در آثار نمایشی داشته باشیم. در این بین مهم آن است که ما چه چیزی را در اولویت قرار دهیم. مثلاً باید تئاترهایی که به فرهنگ ایران و ارزشهای جامعه میپردازند، در اولویت باشند. پرداختن به ضرورتهای جامعه به رونق تئاتر کمک میکند.
در شرایط فعلی جامعه، به عنوان مسئول تئاتر کشور، چه نوع تئاتری را پیشنهاد و حمایت میکنید؟
همین الان نمایشهای شادیآور و نمایشهای محزون هر دو در حال اجرا هستند. ولی در این روزها با توجه به شرایط فرهنگی ناشی از تحریم، باید آثاری را که روح امید را به جامعه تزریق میکند و نشاط اجتماعی را در پی دارد به اولویت تئاتر تبدیل شوند.
مسئلهای که چند سالی است رونق پیدا کرده حضور سلبریتیهای سینما در تئاتر است، برخی از اهالی هنر نمایش به آن انتقاد و این حضور را باعث کاهش سطح کیفی نمایشها عنوان کردهاند، نظرتان درباره حضور سینماییها در تئاتر چیست؟
نمیتوانیم این اتفاق را بد بدانیم. ما در همین تئاتر کسانی را داشتهایم که به هنرهای تجسمی پرداختهاند، یا هنرمندانی از تئاتر بودهاند که به سینما رفتهاند، از آن طرف هم هنرمندانی از سینما به تئاتر آمدهاند. آنچه اهمیت دارد این است که هنرمند استانداردهای تئاتر را درک کند و وقتی در تئاتر حرفهای وارد شد، سختیهای آن را بشناسد و نگاهش به تئاتر سطحی نباشد. وقتی این نگاه به وجود بیاید شرایط کار استاندارد هم پدید میآید.
اما میبینیم که موج حضور سلبریتیها در تئاتر هر روز فراگیرتر میشود و نمایشها را تحتتأثیر خود قرار میدهد!
ما به همه انواع تئاتر نیاز داریم، اما آفت کار آنجا است که یک گونه تئاتر به سمت تجاریشدن پیش برود. ما به طرق مختلف باید از این اتفاق جلوگیری کنیم. هدف ما ترویج تئاتر اندیشهمحور است نه تئاترهایی که صرفاً هدفشان درآمدزایی است.
هماکنون بسیاری از سالنهای سینما، میزبان اجراهای تئاترهای کمدی هستند، از این تئاترها حمایت میکنید؟
آن هم یک قالب تئاتری است که به کمدی بوف مشهور است. این نوع نمایشها بیشتر به کمدی اجتماعی میپردازند. ما باید فضا را برای اجرای انواع گونههای تئاتر مهیا و از تنوع آثار تئاتری دفاع کنیم، اما همانطور که اشاره کردم اینکه یک گونه از تئاتر به سمت تجاری شدن پیش برود، به آفت تبدیل میشود.
تهران با کمبود سالن نمایش روبهرو است. از طرفی شهرداری چند سالن بزرگ مثل تئاتر تهران و تئاتر باغ صبا را دارد که مورد بهرهبرداری قرار نگرفتهاست، برای این ظرفیتهای بلااستفاده تئاتر برنامهای دارید؟
مدیریت آن سالنها که زیرمجموعه شهرداری هستند، با خود شهرداری است و ما درآن دخالتی نداریم. اما در زمینه فعالیت و بهرهبرداری از آن مذاکراتی با شهرداری تهران داشتهایم که هنوز به نتیجه نرسیده است.
