فرزين ماندگار
رسواييهاي جنسي پس از بزرگترين مركز فرهنگي جهان، هاليوود بهتدريج در حال درنورديدن مراكز بزرگ فرهنگي ديگر در اقصي نقاط جهان غرب است. نوبل ادبيات تازهترين نهاد غربي است كه با اين مسئله دست و پنجه نرم ميكند.
آكادمي نوبل تصميم گرفت به دليل حواشي مربوط به رسوايي اخلاقي، براي اولين بار در ۷۵ سال اخير جايزه نوبل ادبيات را برگزار نكند. هيئت داوران مخفي جايزه نوبل كه مسئوليت انتخاب برنده مهمترين جايزه ادبيات سال جهان را بر عهده دارد در سال ۲۰۱۸ هيچ برندهاي در رشته ادبيات انتخاب نخواهد كرد و به جاي آن در سال آينده ميلادي دو برنده نوبل ادبيات معرفي خواهد شد. اين تصميم پس از ماجراي رسوايي اخلاقي «ژان كلود آرنالت» همسر «كاترين فروستنسون»، عضو آكادمي نوبل گرفته شد كه در ماه نوامبر سال گذشته با شكايت ۱۸ زن به اتهام سوءاستفاده جنسي روبهرو شد. پس از انتشار اين اخبار، «كاترين فروستنسون» نيز از آكادمي نوبل كنار گذاشته شد و «سارا دنيوس» رئيس آكادمي نوبل در واكنش به اين اتفاقها از كار خود استعفا كرد. همچنين چند نفر از اعضاي آكادمي نوبل در اعترض به اخراج «كاترين فروستنسون» صندلي خود را خالي گذاشتند تا تعداد اعضاي كميته نوبل ادبيات از ۱۸ نفر به ۱۱ نفر كاهش يابد. «كارل هنريك هلدين» رئيس هيئتمديره آكادمي نوبل در اينباره توضيح داد: بحران در آكادمي تأثيرات منفي روي جايزه نوبل گذاشته است. اين تصميم نشان از وخامت اوضاع دارد اما از اعتبار طولانيمدت جايزه نوبل حفاظت ميكند. هيچيك از اين اتفاقات، اعطاي جايزه در ساير رشتههاي جايزه نوبل ۲۰۱۸ را تحت تأثير قرار نخواهد داد. بنياد نوبل انتظار دارد اين آكادمي تمام تلاش خود را براي احيا و ترميم اعتبار نوبل به كار گيرد و اميدواريم در آينده اعضا نگاهي بازتر به جهان بيرون داشته باشند. جايزه نوبل ادبيات از زمان آغاز به كار از سال ۱۹۰۱، تنها شش بار اعطا نشده بود كه هيچيك تحت تأثير رسوايي اخلاقي نبوده است؛ در سالهاي ۱۹۱۴، ۱۹۱۸، ۱۹۳۵، ۱۹۴۰، ۱۹۴۱، ۱۹۴۲ و ۱۹۴۳.
اين جايزه مهم در طول جنگ جهاني دوم و سوم نيز به هيچ كسي اعطا نشد و در سال ۱۹۳۵ به دليلي كه هنوز نامعلوم است برندهاي نداشت. اعتبار جايزه نوبل ادبيات كه چهرههاي نامداري برندگان آن بودهاند در سال ۲۰۱۶ نيز به چالش كشيده شد؛ زماني كه «باب ديلن» موسيقيدان امريكايي به عنوان برنده نهايي انتخاب شد و با اين انتخاب جايزه مورد انتقاد قرار گرفت.
بحران براي آكادمي نوبل از حدودِ نوامبرِ سالِ پيش، آذر ماه، شروع شد كه 18 زن ژان كلود آرنو، عكاس فرانسوي، را به سوءاستفاده جنسي متهم كردند. اين رسوايي در ادامه رسواييهاي متعدد جنسي مردانِ قدرتمندِ سفيدپوست بود كه از هاليوود آغاز شد و دامنِ بسياري از سينماگران، سياستمداران، تجار و حتي ادبا را گرفت. اما ربطِ آقاي آرنوي عكاس به آكادمي چه بود؟ از همان آغازِ اين رسوايي، توجه خبرنگاران به اين جلب شد كه همسرِ آقاي آرنو، كاتارينا فروستنسون، شاعر و نويسنده سوئدي، عضو كميته نوبلِ ادبيات است. اين رسوايي از همين جا دامنگيرِ آكادمي نوبل و خصوصاً كميته نوبل ادبيات شد و سروصداي زيادي ايجاد كرد. كمي بعد از رسانهاي شدنِ اين رسواييها، آكادمي رأيگيرياي براي ماندن يا نماندنِ خانمِ فروستنسون در آكادمي برگزار كرد، اما بركناري او رأي نياورد و اين آغاز بحثهاي فراوان و به تبعِ آن دردسرهاي اساسي براي آكادمي بود. در كنار اينها، زمزمههايي هم درباره نحوه انتخابِ برندگانِ جايزه نوبل ادبيات آغاز شد و حتي نامهايي هم به بيرون درز كرد و همين باعث شد بسياري از مخاطبان ادبيات و همينطور اهالي مطبوعات، در اطمينانِ خود به آكادمي نوبل براي انتخاب برنده جايزه نوبل ادبيات تجديدنظر كنند. قابل پيشبيني است كه همه اين مسائل در داخل آكادمي انشقاقهايي به وجود آورد و منجر به استعفاهايي ازجمله استعفاي خودِ خانمِ فروستنسون و رئيسِ آكادمي، دكتر سارا دانيوس، شد و اكنون تنها 10 نفر عضو فعال در اين آكادمي حضور دارند در حالي كه بايد ۱۸ نفر عضو فعال داشته باشد.
