محمد صادقي
كتاب باز، در ميان برنامههاي شبكه نسيم سيما يك استثنا بود، به اين دليل استثنا كه برخلاف ديگر برنامهها «سرگرمي» را دليل صرف براي توليد برنامه قرار نداده بود. اين برنامه تلاش داشت از صرف پرداختن به كتاب فاصله بگيرد و كتاب را بهانهاي قرار دهد براي گفت و گوهاي فرهنگي؛ چيزي كه كمتر در تلويزيون شاهد آن هستيم. همان طور كه امام خميني(ره) از صداوسيما به عنوان دانشگاه ياد كردند، رسانه ملي بايد محلي باشد براي ارزشآفريني فرهنگي و وزن دهي به فرهنگ جامعه كه يكي از راههاي نيل به آن گسترش فرهنگ مطالعه است. آمار و ارقام پايين و مقايسه سطح مطالعه در ايران با كشورهاي پيشرفته كه حكايت از يك شكاف عظيم ميان زماني كه ايرانيان براي كتابخواني صرف ميكنند تا استانداردهاي جهاني، لزوم توجه صداوسيما را به بحث ترويج مطالعه بيشتر ميكند. روشهاي قديمي معرفي كتاب در تلويزيون كه به پيشپاافتادهترين شكل ممكن با ورق زدن يك كتاب تازه منتشر شده و بيان شناسنامه آن، ديگر براي مخاطبان تلويزيون جذابيت ندارد؛ واقعيتي كه تجربههاي شكست خورده برنامههاي معرفي كتاب در شبكه4 سيما آن را تأييد ميكند. برخلاف اين روش، ديدگاه ديگري نيز وجود دارد كه ميخواهد كتاب را به بطن زندگي افراد نزديك كند. اين ديدگاه را ميشود در رويكرد شبكه نسيم به كتاب و كتابخواني مشاهده كرد.
توليد برنامه «كتاب باز» يكي از اقدامات قابل توجه در تلويزيون بود كه توانست فضاي كتابخواني را از برنامههاي معرفي كتاب دور و آن را به فضاي گفت و گوي فرهنگي نزديكتر کند. اگرچه نقدهايي نيز به اين برنامه وارد شده و نوع انتخاب برخي از كتابها باعث ايجاد حاشيه و انتقاد از «كتاب باز» شده است ولي نميتوان يك كليت موفق را فداي جزئيات كوچكي كرد كه مشابه آن در برنامههاي تلويزيوني بيسابقه نبوده است. تا به حال دو فصل از برنامه «كتاب باز» توليد شده است. فصل دوم اين برنامه شاهد يك جهش بود و آن ايجاد تنوع در موضوعات و مهمانها بود. شبكه نسيم ميتواند با حفظ اين رويكرد و تلاش براي ايجاد خلاقيت بيشتر در توليد «كتاب باز» فصلهاي آتي اين برنامه را به نوعي طراحي و توليد كند كه علاوه بر ايجاد فضاي گفت و گوي فرهنگي و معرفي كتاب، شاهد اين باشيم كه شبكه نسيم به پايگاه تلويزيوني ترويج كتابخواني تبديل شود و مانند «خندوانه» كمپينهاي كتابخواني در اين شبكه طراحي و اجرا شوند.
