در حال حاضر روزانه سه هزار تن زباله در استان مازندران توليد مي شود که فقط پنج درصد آن تفکیک می‌شود

زباله‌ها خاک مازندران را مي‌خورند

وقتي از شمال ايران صحبت به ميان مي آيد، آنچه در اذهان شکل ميگيرد مناظري زيبا و سرسبز است که مي تواند در هر فصلي دل انگيز باشد. بهشت کوچکي که کوه و جنگل و دريا را در کنار هم قرار داده تا هر روح خسته اي را صيقل دهد. اما حقيقت امروز شمال ايران چيزي جداي تصورات است. ساحلي کثيف و آلوده با جنگل هايي که به ذخيره گاه زباله ها تبديل شده اند. با اينکه چند وقتيست در مورد کوه زباله هاي موجد در استانهاي شمالي کشور و بخصوص مازندران زياد گفته شده، با اين حال طرح هايي که جهت سامان دادن به وضع موجود ارايه شده اند هم زير خروارها خاک مدفون شده و نتيجه اي از آنها حاصل نشده است.

نويسنده: محمدرضا هاديلو

وضع زباله هاي مازندران و بخصوص شهر ساري آنقدر اسفناک شده که صداي همه را درآورده است. با اينکه همگان خوي مي دانند طرح تفکيک زباله از مبدا مي تواند به نفع شهر و شهروندانش باشد ولي هيچ کس به آن اقبال خوبي نشان نمي دهد و به همين خاطر جزو طرح هاي شکست خورده به شمار مي آيد.

مسئولان شهري هم معتقدند ترکیب زباله‌ها نشان مي دهد که چیزی حدود نیمی از زباله‌های ساری قابل‌تفکیک و بازیافت است، ولي بي انگیزگي شهروندان برای اجرای این طرح ، آن را زمين گير کرده است.

با اين حال يکي از کارشناسان امور شهری و مدیریت پسماند در دانشگاه‌های مازندران معتقد است که اگر به خانواده هايي که این کار را انجام می‌دهند ، به‌جای زباله‌هایی که تفکیک می‌کنند، بسته حمایتی از قبیل نوشت‌افزار، یا لوازم ضروری خانه همچون پیچ‌گوشتی، آچار، انبردست، پارو، بیل، بیلچه، کیسه فریزر، گلدان و … داده شود، بدون شک بیشتر زباله‌هایی که در خانه‌های شهروندان تولید می‌گردد به‌طور تفکیک‌شده به مأموران سازمان مدیریت پسماند تحویل داده خواهد شد.

قانون زير خروارها زباله

زباله هاي ساري در شرايطي وبال گردن اين شهر توريستي شده اند که استاندار جدید مازندران از همان روزهای اولیه، پاک‌سازی محیط و تفکیک زباله از مبدأ را در دستور کار قرارداد و بارها هشدار و کارت زرد نشان داد، اما گویی این کوه زباله همچنان در حال قد کشیدن است و گوشش به حرف‌ها و کارت‌های استاندار غیربومی هم بدهکار نیست.

در کنار هشدارهاي بي اثر استاندار، طرح‌های صوری تفکیک زباله از مبدأ زيادي هم ارايه شد که مثلا در همه شهرهای مازندران اجرايي شود اما گویی این طرح از بنیه دچار مشکل است و هنوز اقدامی جز بنر یا کارت‌های تبلیغی درباره آن صورت نگرفته است و همچنان زباله‌های تر و خشک به شیوه‌های سنتی جمع‌آوری و نهایتاً در گوشه‌ای دپو می‌شود.

تفکیک زباله از مبدأ در حالی میان برنامه‌ریزی، مجری و ناظر از یک‌سو و عدم کارایی و شفافیت قانون مدیریت پسماند و آیین‌نامه اجرائی آن از سوی دیگر سرگردان و گرفتارشده است که بر اساس ماده ۴ آیین‌نامه اجرایی قانون مدیریت پسماندها که مصوب سال ۱۳۸۴ است ، باید تا پایان سال ۹۰، پسماندهای عادی در تمامی مراکز استان‌ها و شهرهای با جمعیت بیش از یک‌میلیون نفر و تا پایان سال ۹۲ تمامی شهرها و روستاهای کشور به‌صورت تفکیکی شده جمع‌آوری می‌شد. همچنین بر اساس ماده ۱۹۳ قانون برنامه پنجم توسعه، تا پایان سال چهارم اجرای این برنامه یعنی سال ۹۴ دفن پسماند در شهرهای ساحلی و شمالی با جمعیت بیش از۲۰۰ هزار نفر باید ممنوع می‌شد.

با اين تفاسير معلوم نيست جرا هنوز هم روزانه ميلياردها تومان بودجه برای جمع‌آوری زباله از محیط شهری مازندران و دپوی آن در خارج از شهر هزينه مي شود، اما براي اجراي قانون هيچ عزمي ، جزم نمي شود.

مراکز دفن زباله را کاهش دهيد

مشکلات زباله مازندران گريبان همه شهرهايش را گرفته، از شرق تا غرب. حالا در چالوس هم صداي امام جمعه را در آورده است.

حجت‌الاسلام مهدی راشدی با انتقاد از وضع نامناسب زباله ها در اين شهر مي گويد:"استاندار مازندران در روزهای اول انتصابش، در روز اربعین در اجتماع باشکوه عزاداران حسینی شهرستان چالوس حضور داشتند و از وضعیت بسیار نامطلوب دفن زباله شهرستان به محل دفن زباله که در زیباترین منطقه جنگلی قرار دارد بازدید داشتند."

وی با تأکید بر اینکه انتظار می‌رفت که بعد از بازدید استاندار مازندران از محل دپوی زباله در شهرستان چالوس تصمیم جدی و سریع برای این مشکل مهم زیست‌محیطی گرفته می‌شد، ادامه مي دهد: " تکرار این مشکل از زبان فرماندار در جلسه شورای اداری معلوم می‌شود همچنان این مشکل ادامه دارد و تصمیم و برنامه برای رفع این مشکل گرفته نشد."

نکته قابل تامل اينکه، در شرايطي که همه منتظرند تا اقدامي عملي براي سامان دادن به وضعيت زباله شهرهاي مازندران صورت گيرد، اما باز هم مسئولان به ارايه آمارهايي ريز و دقيق بسنده مي کنند. گويي اگر مردم بدانند چقدر زباله و از چه نوع و چه وزني در شهرشان توليد مي شود، مشکلشان حل مي شود.

بر اساس گزارش هاي رسمي و به طور تقریبی در شهر ساری روزانه ۵۰۰ تن زباله تولید می‌شود و تقریباً ۶۵.۵ درصد این زباله‌ها فسادپذیر هستند و بقیه شامل پلاستیک ۱۱ درصد، کاغذ و مقوا ۹ درصد، تنظیفات ۵ درصد، پارچه ۳.۵ درصد، شیشه ۱.۵ درصد، فلزات ۱ درصد، لوازم الکترونیکی ۰.۱ درصد، نخاله‌ها ۰.۱ درصد، چوب.۰۲ درصد و سایر موارد ۴.۰۸ درصد هستند.

در مقابل اين آمار و ارقام و با وجود انتقادهاي شديد، مدیر طرح بازیافت زباله در مازندران از اجرای طرح تفکیک زباله از مبدأ در استان خبر ميدهد. البته او هم طاقت نياورده و از آمار ديگري رونمايي مي کند و میزان تولید روزانه زباله را سه هزار تن اعلام مي کند. 3 هزار تني که فقط پنج درصدش تفکیک می‌شود.

شیدالله مهدوی به موقعیت جغرافیایی مازندران اشاره کرده و ادامه مي دهد: "هم‌اکنون ۲۷ مرکز دفن زباله در مازندران وجود دارد و طبق برنامه‌ها این مراکز باید به ۹ مرکز تقلیل یابد اما هم‌اکنون برای دفن زباله در مراکز موجود نیز فضای کافی وجود ندارد."

به‌رغم اجرای طرح‌های ناقصی همانند تفکیک زباله از مبدأ، حجم تولید زباله در استان همچنان بالا است و حتی کارخانه کمپوست هم نمی‌تواند در برخی موارد جوابگوی حجم بالای تولید پسماند باشد و در روزهای تعطیل و زمان اوج ورود گردشگران به استان تولید زباله در مازندران دو تا سه برابر می‌شود.

بهر حال مسئولان مي گويند طرح تفکيک زباله از مبدا در برناه کاري آنهاست، اما حقيقت اين است که در کنار اجرای طرح‌های ناقصی همانند تفکیک زباله از مبدأ، حجم تولید زباله در امازندران همچنان بالا است و حتی کارخانه کمپوست هم نمی‌تواند در برخی موارد جوابگوی اين حجم از زباله باشد و در روزهای تعطیل و زمان اوج ورود گردشگران به استان تولید زباله در مازندران دو تا سه برابر می‌شود.