به رغم توصيه هاي مقام معظم رهبري در خصوص مقابله جدي با پديده کوه خواري ، تخريب اين عرصه هاي مناطبع طبيعي در استانهاي محتلف تداوم دارد

ناله طبيعت از دست کوه خواران به عرش رسيد

طي سالهاي اخير پديدار شدن پديده " کوه خواري " به عنوان يکي از راه هاي تعرض به اراضي ملي و عرصه هاي منابع طبيعي در گوشه و کنار کشور زنگ هشدار جدي براي تخريب محيط زيست را به صدا دراورده است. مقوله اي که مورد توجه مقام معظم رهبري هم قرار گرفت و ايشان در ديدار مسئولان و فعالان محیط زیست، منابع طبیعى و فضاى سبز در خصوص مقابله قاطع با پديده کوه خواري تاکيد جدي فرمودند. با اين وجود متاسفانه همچنان در استانهاي مختلف شاهد گسترش روز به روز کوه خواري هستيم. احداث بناها و پروژه هايي در حريم کوه ها با تسطيح و تخريب بخشي از اين عرصه ملي به بهانه توسعه‌های عمرانی یا گردشگری از جمله مواردي است که در چند سال اخير تشديد کوه خواري و تعرض به عرصه هاي منابع طبيعي را به وضوح نمايان ساخته است. وضعيتي که بنابه گفته کارشناسان در کنار تخريب محيط زيست و اثرات ناگوار ناشي از آن امنيت غذايي کشور را نيز مورد تهديد قرار مي دهد .

نويسنده: مريم احمدي

ازاوايل دهه نود گزارشاتي در خصوص پديده کوه خواري در استانهاي مختلف کشور يکي پس از ديگر منتشر شده است. پديده اي که اگرچه نمي توان عنوان نوظهور را بر آن نهاد اما در مقايسه با زمين خواري و درياخواري کمتر به آن پرداخته شده و همين تعلل، راه رابراي کوه خواران و سودجويان هموار کرده است. تا آنجا که حالا از شرق تا غرب، از شمال تا جنوب و حتي پايتخت ردپايي از اهمال مسئولان براي حفاظت از عرصه هاي منابع طبيعي و تلاش سودجويان براي دورزدن قانون به وضوح قابل مشاهده است و بدتر انکه در برخي شهرها پديده تخريب کوه ها مستقيما با حمايت مسئولان شهر و حتي استان انجام شده است .

تراشيدن پيکر کوه براي هيچ!

احداث فرودگاه بجنورد با صرف هزینه‌های گزاف از جمله طرح هايي بود که اجرايي شدنش به قيمت تراشيدن و کاهش ارتفاع بخش قابل توجهي از کوه باباموسي و در نتيجه تخريب محيط زيست اين منطقه کليد خورد. ان هم در شرايطي که سازمان حفاظت محيط زيست با تاکيد بر اشتباه در برآوردها و جانمایی نادرست در احداث فرودگاه این شهر با تراشيدن پيکر کوه مخالفت جدي داشت . همچنين برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی از جمله عبدالرضا عزیزی، نماینده منتخب مردم شیروان هم بااشاره به قرار گيري فرودگاه بجنورد بر روي گسل صرف هزینه برای اين فرودگاه را نامناسب دانست و ان را پروژه اي مخرب محيط زيست اعلام کرد! با اين وجود در سايه عدم نظارت هاي قانوني مسئولان اين طرح به مبارزه با کوه باباموسي رفت. از انجا که این فرودگاه در زمان تاسیس برای بیش از یک پرواز در روز و امکان فرود هواپیماهای پهن پیکر طراحی نشده بود، مسئولان وقت در سال 85 با تصويب طرح و اجرای کاهش ارتفاع کوه باباموسی، درصدد رفع مشکل برامدند! اقدامي که حالا پس از گذشت يک دهه برخي کارشناسان محيط زيست آن را عاملي مخرب براي طبیعت، آب وهوا و تحولات جوی منطقه عنوان کرده اند! ناگفته نماند عمليات کاهش 35 متري ارتفاع کوه بابا موسی با وجود صرف ميلياردها تومن هزينه پس از مدتي به دليل عدم برخوداري از مطالعات کارشناسي و ايجاد مشکلاتي چون برخورد با لوله گاز سرخس تداوم ان بي صرفه اعلام و افزايش طول باند فرودگاه جايگزين آن شد!

تخريب خودسرانه کوه براي احداث تله کابين!

تخريب بخشي از کوه صفه و قلعه چند هزار ساله شاه دژ اصفهان نيز يکي ديگر از نمونه هاي تصرف و تخريب عرصه ملي كشور است که به رغم بسياري از موارد توسط مديران شهري کليد خورده است . اقدامي که از همان ابتدا به عنوان نمونه بارزي از کوه خواري در اين استان صداي اعتراض شهروندان را دراورد اما در سايه سکوت مسئولان سازمان ميراث فرهنگي کشور و ديگر متوليان پيش رفت.

پس از احداث تله‌كابين در اين منطقه و اجراي عمليات ساخت بناهايي چون سالن همايش و رستوران در كنار ايستگاه‌ها کوه صفه و قلعه با آسيب‌هاي جدي روبرو شد. بنابه گفته احسان رعنايي، يكي از فعالان ميراث فرهنگي كشور کوتاهی مدیران اداره میراث فرهنگی طی چند سال اخیر، كوه صفه و قلعه شاه‌دژ را در معرض دو خطر اصلی قرار داد. وي با بيان اينکه مهم‌ترين مساله، تخلف در ضوابط شهرسازي است كه در اين كوه انجام شده افزود: كاربري دامنه كوه صفه در طرح تفضيلي فضاي سبز است. براساس مستنداتي كه در اختيار داريم، ساخت‌و ساز در دامنه كوه صفه غيرقانوني است اما در دو دهه اخير ساخت و سازهاي بسياري در آنجا انجام شده است. اين ساخت و سازها در قالب مجتمع‌هاي تفريحي، رستوران و تله كابين بوده است.

رعنايي با اشاره به پيشروي تله‌كابين تا قلعه شاه‌دژ ادامه داد: باتوجه به اينكه قلعه شاه‌دژ در قله كوه صفه قرار دارد و تله‌كابين نيز تا قله كوه پيشروي كرده است، بخش‌هايي از دژ را تحت تاثير قرار داده است. طبق قانون ميراث فرهنگي؛ هنگامي‌كه يك قلعه تاريخي در كوهستان قرار دارد، تمامي كوه بايد به‌عنوان عرصه و حريم اثر مورد صيانت قرار بگيرد! اين در حالي است که اما پس از بررسي‌ها مشخص شده كه تمامي اين ساخت‌و‌سازها خلاف ضوابط شهرسازي و غيرقانوني و نمونه بارز کوه خواري محسوب مي شود .

نابودي سکونتگاه اوليه انسان براي ساخت هتل!

کوه تاریخی صاحب‌الزمان در کرمان نيز که طبق بررسي هاي تاريخي از جمله سکونتگاه اولیه انسان‌ها در گذشته بوده نيز طي سالهاي اخير از گزند پديده کوه خواري دور نمانده است! فعالیت لودرها بالای کوه صاحب‌الزمان براي ساخت هتل و تله‌کابین در اين منطقه اغاز تخريب بخشي از اين عرصه طبيعي باشکوه را رقم زده است. چراکه در اثر عمليات ساخت و ساز بر فراز اين کوه بخشی از دست‌کندهاي تاريخي به عنوان هويت باستاني آن به واسطه تسطیح کوه از بین رفته‌اند و بزرگترين جنگل دست کاشت اورميانه در اين منطقه نيز با تهديد نابودي روبروشده است! اين در حالي است که بارها مسئولان اين شهر مدعي شده اند انجام گودبرداری و هر اقدام دیگری در این کوه هیچ آسیبی به این منطقه تاریخی و طبیعی نمی‌زند! ناگفته نماند در شرايطي که شورای شهر کرمان مدعي شده مجوزهای لازم از جمله مجوزهای زیست محیطی براي اين ساخت وسازها اخذ شده است مدیرکل محیط زیست استان کرمان اعلام کرده: محیط زیست استان گرچه به دنبال استعلام و درخواست شورای شهر و شهرداری بوده و پس از بررسی‌های اولیه، به طور ضمنی با کلیات این طرح موافقت کرده، اما هنوز ارزیابی زیست محیطی دقیقی در این خصوص انجام نگرفته است . محمود صفرزاده افزود: قرار شده مطالعات میدانی درخصوص تبعات احتمالی‌زیست محیطی اجرای این طرح صورت گرفته و سپس در صورتی که از منظر محیط زیست، آلودگی و تخریبی برای شهر و طبیعت کرمان نداشته باشد، مجوز نهایی برای اجرای آن صادر شود!

متاسفانه طی یکی دو دهه اخیر بسیاری از ارتفاعات و کوه‌های بکر سراسر کشور بدون توجه به ملاحظات زیست‌محیطی، اقلیمی،... و البته به بهانه‌های مختلف تخریب شده یا مورد هجوم ساخت‌وسازهای بخش دولتی و خصوصی قرار گرفته است. کوه‌های شمال مشهد، کوه شیراز (ساخت هتل دروازه قرآن)، کوه شاه در بافت کرمان (برای استخراج از معدن)، کوه دماوند (استخراج‌های معدنی و ساخت و سازهای دیگر) تنها نمونه‌های کوچکي از پديده تخريب اين عرصه ملي و توسعه کوه خواري محسوب مي شود.