جواد محرمي
شنيدهها حاكي از اين است كه فشارها بر فيلم سينمايي «امپراطور جهنم» با وجود گذشت يكسال گرچه كاهش يافته اما همچنان ادامه دارد. فيلم «امپراطور جهنم» به دليل فشارهاي دولتي با حذف بخشهايي به جشنواره ارائه شده و كفه افشاگري آن درباره عربستان كمرنگ شده است، ولي فيلم همچنان زير تيغ بررسي قرار دارد.
از سوي ديگر شنيدهها از اين حكايت دارد كه «امپراطور جهنم» از سوي هيئت انتخاب جشنواره فجر مورد بررسي قرار گرفته و نظرات مختلف و متناقضي درباره آن مطرح شده است.
برخي رسانههاي سينمايي روز گذشته از غيرقانوني بودن حضور فيلم در جشنواره به دليل بررسي آن در جشنواره سال گذشته سخن گفته بودند.
هنوز هيئت انتخاب آثار درباره اين فيلم به طور رسمي نظري ارائه نكرده است و بايد منتظر ماند و ديد كه آيا اين اثر استراتژيك در حالي كه حكومت آل سعود روز به روز بر حجم اتهام زني و دشمني خود عليه ايران ميافزايد، در بخش مسابقه جشنواره حضور پيدا ميكند يا محافظهكاريها كار را طور ديگري رقم خواهد زد.
گرايش جشنواره فجر به سینمای تلخ
سالها پيش در زمان مديريت جواد شمقدري در دولت دهم، ديگر ساخته سينمايي پرويز شيخ طادي با عنوان «شكارچي شنبه» نيز نتوانست نظر مثبت هيئت انتخاب را به خود جلب كند و آن اثر تنها با رايزني و وساطت مشاور فرهنگي رئيسجمهور وقت كه فيلم را ديده و آن را مناسب تشخيص داده بود، توانست به جشنواره راه پيدا كند. هر چند سليقه سينمايي در ايران طي سالهاي متمادي به شكلي بتنريزي شده كه با فيلمهايي از جنس سينماي استراتژيك زياد سازگار نيست؛ سليقهاي كه همچنان به سينماي اجتماعي تلخ گرايش نشان ميدهد. آن زمان به «شكارچي شنبه» در جشنواره فجر عنايتي نشد، ولي فيلم در زمان اكران توانست مخاطب خود را پيدا كند و در پخش تلويزيوني و نيز اكران در كشورهاي حوزه مقاومت با استقبال زيادي روبهرو شد؛ فيلمي كه وزارت ارشاد درباره آن به اصطلاح گارد داشت و عنوان ميشد نگاه ضديهود آن تند است و حتي به رويكرد سطحي نسبت به مسئله صهيونيسم متهم ميشد، ولي بعدها مردم با آن ارتباط برقرار كردند و به اثري تأثيرگذار و روشنگر تبديل شد. بايد منتظر ماند و ديد كه امسال مسئولان جشنواره چه سرنوشتي براي «امپراطور جهنم» رقم ميزنند.
«امپراطور جهنم» عنوان فيلمي به كارگرداني پرويز شيخ طادي و تهيهكنندگي محمد خزاعي است كه سال گذشته به دليل مخالفت هيئت داوران با حضورش در بخش مسابقه و سپس انصراف تهيهكننده از حضور در جشنواره جنجالساز شد. بيرغبتي جشنواره سي و پنجم براي حضور فيلم موجب شد عوامل انگيزه خود را براي رساندن آن به جشنواره از دست بدهند و كار تكميل فيلم پس از جشنواره نيز تا ماهها به تعويق افتاد.
محافظهكاري ادامه دارد؟
محمد خزاعي آن زمان در نامه انصرافش از جشنواره فجر مسئولان اين رويداد را به محافظهكاري، كجسليقگي و نبود آگاهي از سينماي استراتژيك مبتني بر بنيانهاي فرهنگ دفاعي كشور متهم كرد و نوشت: «امپراطور جهنم» از جمله پروژههاي سينماي ايران در سالهاي اخير به شمار ميرود كه پاسخي به نيازهاي منطقهاي و بينالمللي است.
اين فيلم به نقد عملكرد حكام آلسعود و فلسفه و چگونگي به وجود آمدن گروه داعش و ديگر گروههاي تندرو و راديكال اسلامي در اروپا و امريكا ميپردازد و نگاهي دارد به پشت پردههاي «پيوند عربي- عبري» و همكاري صهيونيسم بينالملل و خاندان آلسعود؛ اثري كه به ضرس قاطع ميتوان گفت نمونه آن را در سينماي منطقه نداريم. متأسفانه با كجسليقگي و بر اثر ناتواني درك ضرورتهاي فرهنگي و اجتماعي و عدم تشخيص درست اولويتهاي مضموني و موضوعي آثار، فيلم «امپراطور جهنم» ناديده گرفته شد.
اين رويه غلط بيسابقه هم نيست و بارها شاهد بودهايم كه آثار ارزشمند و مهمي همچون «باديگارد»، «شيار ۱۴۳» و نمونههاي ديگري از اين طيف ناديده گرفته شده و رندانه و مهندسيشده در مهجوريت، محاق و تحقير قرار داده شدهاند. واكنش حجت الله ايوبي رئیس وقت سازمان سينمایی به اين نامه زياد دوستانه و البته محترمانه نبود.
درباره امپراطور جهنم بايد گفت كه حتي اگر قائل به اين باشيم كه با اثر متوسطي به لحاظ ارزشها و قابليتهاي سينمايي مواجهيم، اما به دليل محتواي غني و استراتژيك اين اثر منطقي است كه فيلم در بخش مسابقه جشنواره فجر حضور پيدا كند و مورد داوري قرار بگيرد.
