
نويسنده: ميترا شهبازي
تالاب 25 هزار هکتاري ميقان که به عنوان يکي از زيستگاههاي بينالمللي حيات وحش شناخته ميشود و هرساله ميزبان بيش از 5 هزار قطعه از پرندگان مهاجر است، چندي پيش در اثر نبود نظارت دقيق و عدم محافظت سازمان حفاظت از محيط زيست طعمه حريق شکارچيان غيرمجاز شد. اين حريق که 50 هکتار از منابع طبيعي ارزشمند حاشيه تالاب را به خاکستر تبديل کرد، از ساعات پاياني پنجشنبه شروع شد و تا عصر روز بعد ادامه يافت. دليل اين طولاني شدن زمان اطفاي حريق هم اين بود که محيط زيست و منابع طبيعي به عنوان متوليان اين بخش تجهيزات لازم براي خاموش کردن شعلههاي فروزان آتش را نداشتند. اتفاقي که چندي پيش هم 60 هکتار از عرصه طبيعي حاشيه درياچه هامون را از بين برد و متوليان با تجهيزاتي همچون بيل و کلنگ براي خاموش کردن شعلههاي فروزان رفته بودند. حالا هنوز زمان زيادي از آتش سوزي گسترده درياچه هامون سيستان و بلوچستان نگذشته بود که مشابه آن در استان مرکزي در حاشيه تالاب هامون رخ داد. مسئلهاي که علیرضا کیخا، فرماندار هامون معتقد بود که خسارت سنگيني به محيط زيست استان وارد شده است و درمقابل سیدعلی آقازاده، استاندار استان مرکزي مدعي است که خسارت آتش سوزي 50 هکتاري در منطقه کويري حاشيه تالاب ميقان جزئي بوده است!
نيروهاي مردمي نبودند، حريق اطفا نميشد
محل وقوع اين حریق که در بین کارخانه سولفات سدیم و فرودگاه اراک بود، به واسطه قرار گرفتن در منطقه باتلاقی چندان قابل دسترس نبود. چرا که ماشينهاي آتش نشاني نميتوانستند به راحتي به منطقه ورود و براي اطفاي حريق اقدام کنند. همين در دسترس نبودن مناطق حادثه ديده و بهره مندي از تجهيزات زميني منجر به اين شد که آتش به سرعت گسترش يابد. اين درحالي است که اگر استان اراک به تجهيزات پيشرفته اطفاي حريق همچون هواپيماي خاموش کننده آتش مجهز بود، هيچ وقت اين حجم از محيط زيست زيان نميديد.
در اين خصوص نماينده مردم اراک در مجلس شوراي اسلامي با تاييد مطالب فوق به خبرنگار «جوان» ميگويد:« به رغم تلاش آتش نشاني شهرداري اراک، نيروهاي بسيجي و مردمي، به دليل باتلاقي بودن مسير، زمان اطفاي حريق افزايش يافت و بر شدت خسارت وارده افزود. در اين بين عملکرد ضعيف و کمبود تجهيزات زيست محيطي سازمان حفاظت از محيط زيست استان به شدت محسوس بود.»
علياكبر كريمي با اشاره به اينکه بعد از تشکيل جلسه ستاد مديريت بحران، و خسارت سنگيني که به منطقه وارد شده بود، در نهايت يک فروند هواپيما از سوي تهران اعزام شد، ميافزايد:« اگر همين هواپيماي آتشنشاني از صبح به محل وارد ميشد، حالا شاهد اين حجم از خسارت نبوديم. متاسفانه در زمان وقوع چنين حوادثي نه تنها در استان مرکزي، بلکه در کل کشور هم به شدت با کمبود تجهيزات آتشنشاني مواجه هستيم.»
آتس سوزي هم به خشکسالي تالاب افزود
طي سالهاي اخير در اثر خشکسالي بخش زيادي از تالاب از بين رفته است و اکنون منابع آبي اين محل به واسطه فاضلابهايي که آن وارد ميشود و مقدار کمي از بارندگيهاي فصلي تامين ميشود. حالا با اين آتشسوزي که رخ داد، علاوه بر تشديد معضل خشکسالي و تسريع سرعت فرسايش خاک در منطقه، به گفته نماينده مردم اراک در مجلس شوراي اسلامي پيش بيني ميشود که با حذف بخش زيادي از پوشش گياهي حاشيه تالاب، سال آينده موج جديدي از ريزگردها بلند شود. كريمي در اين باره ميافزايد:« با اينکه پوشش گياهي دوباره تجديد ميشود، اما متاسفانه در اثر وقوع اين حادثه، در اين روزهايي که شاخص آلودگي هوا به شدت افزايش يافته است، مردم بايد با مشکلات تنفسي بيشتري مواجه شوند.»
وي با اشاره به اينکه اين معضل به دليل سهلانگاري شکارچيان غيرمجاز رخ داده است، ادامه ميدهد:« متاسفانه محيط زيست نمي تواند کنترل درستي روي شکارچيان فصلي داشته باشد. همين موضوع هم منجر به وقوع اين دست ازحوادث در استان ميشود.»اين نماينده مجلس با اشاره به اينکه در حال حاضر کمبود تجهيزات و نيروهاي انساني محيط زيست و منابع طبيعي را نيروهاي بسيج مردمي و سازمانهاي مردم نهاد جبران ميکنند، ميگويد:« اگر اين نيروهاي مردمي نبودند معلوم نبود آتش تا کجا پيش روي ميکرد.»
با اين تفاسير که هر چند روز يکبار حادثهاي در دل طبيعت رخ ميدهد و منابع ارزشمند آن را به تاراج ميبرد، متوليان بايد هرچه سريعتر نسبت به تجهيز تجهيزات زيست محيطي اقدام کنند. چرا که تن زخمي و رنجور طبيعت ايران با توجه به کاهش بارندگي و آتشسوزيهاي گاه و بيگاهش حالا بيش از اين اين تاب تحمل کمکاريهاي متوليان را ندارد.