
محمدرضا سوري
درحالي كه استان گيلان از جمله مناطق مهم كشور به شمار مي رود كه تا سالها به دليل وفور بارشها نه تنها با كمبود مواجه نبود، بلكه حتي دربيشتر موارد به عنوان تامين كننده آب برخي از استانهاي همجوار به شمار مي رفت ، اما در پي كاهش بارندگي ها طي سالهاياخير به شدت دراين زميته با مشكل جدي مواجه است. اين درحالي است كه نزديكي سطح منابع آبي به زمين كه گاهي حتي از 50 سانتي متر نيزكمتر است موجب شده تا فاضلابهاي خانگي وصنعتي وارد اين منابع شده وآنها را آلوده كند.
پسابها منبع اصلي آلودگي منابع آبي
درحالي كه وجود سيستم فاضلاب وهدايت پسابهاي توليدي به سمت تصفيه خانه مي تواند نقش مهمي در زمينه كاهش آلودگي آب وخاك شود ،اما اين مهم هموارده دراستان گيلان مورد غفلت قرار گرفته است موضوعي كه موجب شده تا درحال حاضر اين مهم به عنوان يكي از مشكلات زيست محيطي اين استان تبديل شود.
دركنار نبود سيستم فاضلاب در برخي از مناطق استان گيلان درحال حاضر قدمت بالاي اين سيستم سبب شده تا به راحتي پسابهاي آلوده وارد خاك ورودخانه ها شود.يكي از كارشناسان محبط زيست درگيلان دراين خصوص به "جوان" ميگويد:« فاضلابها از جمله مواردی هستند که به شدت منابع زیست محیطی را تحت الشعاع قرار داده و باعث آلودگی و از بین رفتن آنها میشوند که این مسئله سلامت و بهداشت مردم را به خطر میاندازد.»
حسن رودسري مي افزايد:« از اين رو اجرای پروژه تصفیهخانه و شبکه جمع آوری فاضلاب شهری در زمان بندی مشخص نیازمند مشارکت همه اقشار مختلف مردم و دستگاههای اجرایی شهرستان است تا بتوان از اين طريق معضل آلودگي منابع آبي را رفع کرد.»وي ادامه مي دهد:«متاسفانه نبود سيستم جذب وهدايت فاضلاب و فرسودگي آن موجب شده تا به راحتي آلودگي ها وارد منابع آبي وخاك منطقه شود.»به گفته وي ، نفوذ فاضلابهاي روان و شيرابه هاي ناشي اززباله ها به شدت موجب آلودگي آب وخاك دراين منطقه شده است.
بحران به رودخانه ها وتالابها رسيد
بي توجهي به حفظ محيط زيست ورهاشدن انواع آلودگي ها بر سطح زمين موجب شده تادر چند سال اخير علاوه برآلوده شدن رودخانه ها وخاك ،اين مهم به شدت بر آلودگي تالابها تاثير منفي بگذارد.دبیر شورای هماهنگی شبکه سازمانهای مردمنهاد محیط زیستی و منابع طبیعی گیلان كه به منظور هشدار درخصوص بحرانهاي موجود اقدام به برگزاري كلاس آموزشي دراين زمينه كرده است درخصوص وضعيت بحراني به وجود آمده مي گويد:« بحران هایپسماند، برداشت غیرمجاز از رودخانه ها سبب شده تا درحال حاضر با بحراني به نام مرگ تالاب ها ورودخانه ها درگيلان مواجه شويم .»
رامین شیرعلی پور با اشاره به اينكه مسئله پسمانددراستان گیلان نخستین چالش شبکه سازمانهای مردمنهاد محیط زیستی گیلان است مي افزايد:« رفع مشکل پسماند نیازمند اتخاذ راهکارهای علمی و کارآمد است و سازمانهای مردمنهاد میتوانند این راهکارها را در اختیار ادارات ذیربط قرار دهند.»
وي ادامه مي دهد:«براي حل بحران آلودگي رودخانها راهحل اصلی اين است كه کاهش تولید زباله توسط مردم جدي گرفته شود و مسئولان در این زمینه آموزشهای لازم را ارائه دهند.»دركنار اين مشكلات برداشت بيش از حد شن وماسه دركنار برداشتهاي غير مجاز آب از رودخانه هاي گيلان ازجمله معضلاتي است كه به شدت رودخانه ها ودركنار آن تالابهارا با خطر جدي مواجه كرده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان گیلان در این رابطه به "جوان" مي گويد:« برداشت غیرمجاز از حریم و بستر رودخانه ها موجب پائین افتادن بستر رودخانه و افت سطح آب سفره های زیرزمینی می شود. »قربانعلی محمدپور مي افزايد:« برداشت غیراصولی و غیرفنی شن و ماسه زمینه تخریب تاسیسات، ابنیه و سازه های موجود در رودخانه ها مانند سد های انحرافی، پلها و جادهها را فراهم می سازد.»
وی همچنین برداشت بی رویه شن و ماسه از بستر رودخانه ها را از عوامل در خطر انقراض ماهیان دانسته و ادامه مي دهد:« برداشت های غیرمجاز و بی رویه بستر رودخانه ها که زایشگاه طبیعی ماهیان است، دچار تخریب می کند و در نتیجه با خطر انقراض آنها از جمله ماهی سفید و ماهیان خاویای مواجه خواهیم شد.»به گفته وي برداشت بی رویه علاوه بر این مشکلات موجب تخریب مناظر طبیعی و جاری شدن سیلابها و از بین رفتن پلها می شود.اين درحالي است كه به گفته كارشناسان برداشت بي رويه آب توسط موتورآب هاي غير مجاز موجب شده تا آبهاي رودخانه ها نيز به شدت با كاهش مواجه شود.