محمدصادق عابديني
انتشار تصاوير حاشيههاي مراسم تحليف رئيسجمهور، خلأ حضور رسانه در مجلس را بار ديگر جلوهگر كرد. حضور رسانهاي فراگير در مجلس شوراي اسلامي ميتواند با يادآوري اينكه رفتار نمايندگان زير ذرهبين ملت قرار دارد، آنها را از رفتارهايي كه جلوه نامطلوبي در ميان افكار عمومي دارد، دور كند.
با آنكه تا به امروز چند بار پيشنهاد راهاندازي شبكه مستقل تلويزيوني مجلس به ميان آمده، اما هنوز ارادهاي از سوي سازمان صداوسيما يا مجلس شوراي اسلامي براي پيگيري آن وجود نداشته است. اين در حالي است كه اكثر كشورهاي جهان كه داراي مجلس و قوه مقننه مستقل هستند، شبكهاي تلويزيوني را مختص پوشش اخبار و رخدادهاي مجلس ايجاد كردهاند. اصل 69 قانون اساسي كشورمان بر پخش گزارش كامل مذاكرات مجلس از راديو جهت اطلاع عموم تصريح كرده است. هم اكنون نيز راديو در روزهايي كه مجلس جلسه علني دارد، به صورت مستقيم مردم را در جريان امور جاري در صحن علني قرار ميدهد. اما از سال 68 كه در اصلاحيه قانون اساسي ماده 69 نيز مورد بازبيني قرار گرفت، اتفاقات بسياري در حوزه رسانه رخ داده است. راديو كه زماني مرجعيت اطلاعرساني را داشت، جايگاه خود را از دست داده و حتي تلويزيون هم به عنوان برودكست، در مقابل رقباي اينترنتياش، در حال خالي كردن ميدان است. با وجود اين هنوز هم اطلاعرساني درباره مهمترين رخدادهاي حوزه قانونگذاري يعني جلسات مجلس شوراي اسلامي به سبك و سياق سه دهه پيش انجام ميشود.
تلويزيون خيلي كم به سراغ پخش زنده از مجلس شوراي اسلامي ميرود. معمولاً اخبار مجلس از طريق برنامه «خانه ملت» كه به صورت هفتگي و در ساعت كمبيننده شبكه اول سيما پخش ميشود، پوشش داده ميشود. در عوض در موارد معدودي چون رأي اعتماد نمايندگان مجلس به وزراي دولت، يا جلسات كميسيون بررسي برجام كه از تلويزيون پخش شد، شاهد اقبال عمومي بينندهها به اطلاعرساني مستقيم از خانه ملت هستيم. مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي در سال 93، گزارشي تحليلي را از وضعيت شبكههاي تلويزيوني پارلماني در جهان منتشر كرد. در اين گزارش بر افزايش تعداد شبكههاي تخصصي مجلس در جهان تأكيد شده و آمده است: نظريهپردازان اشتراكگذاري رسانهاي بر اين باورند كه پارلمانهايي كه در سياستگذاريهاي راهبردي خود، حداكثر بهرهوري را از شبكههاي راديويي و تلويزيوني ميبرند به دليل تقويت نظارت همگاني بر فعاليت نمايندگان، از پارلمان كارآمدتري در حوزه قانونگذاري و نظارت برخوردارند.
در اين گزارش به تاريخچه راهاندازي شبكههاي راديو و تلويزيوني مختص پوشش اخبار پارلمانها نيز اشاره شده است. جالب است كه در ايالات متحده، از سال 1923 (1302 شمسي) مذاكرات مجلس نمايندگان امريكا از راديوي اين كشور به صورت مستقيم پخش شده و از سال 1947(1326) نيز پخش مستقيم تلويزيوني اين مذاكرات آغاز شده است. جالب اينكه كشورهايي مانند فرانسه، ايتاليا، بريتانيا و آلمان كه سابقه طولاني در قانونگذاري دارند در كنار كشورهايي مانند برزيل، ونزوئلا و نيوزيلند همگي داراي شبكههاي مستقل تلويزيوني هستند كه در آن مردم به صورت مستقيم در جريان اتفاقات مجلس كشورشان قرار ميگيرند. حتي در انگليس علاوه بر شبكه پارلمان، بيبيسي نيز به پخش تلويزيوني از پارلمان ميپردازد و جلسات درون حزبي نمايندگان مجلس اين كشور نيز از تلويزيون پخش ميشود.
مركز پژوهشهاي مجلس، در گزارش مذكور به مجلس شوراي اسلامي پيشنهاد ميكند كه در سياستگذاريهاي راهبردي خود به سمت گسترش نظارت همگاني بر روندهاي تقنيني- نظارتي غيرطبقهبندي شده حركت كند و اين كار را باعث ارتقاي كيفي هرچه بيشتر فراكسيونهاي مجلس ميداند. همچنين پيشنهاد شده است راهاندازي شبكه تلويزيوني پارلماني ميتواند نظارت عمومي مردم بر نمايندگان را در كميسيونها بالا برده و موجب ارزيابي عملكرد آنها از سوي مردم شود. مجلس شوراي اسلامي ميتواند از بازوي قانونگذاري كه در اختيار دارد، براي ايجاد زمينه راهاندازي شبكه مستقل تلويزيوني مجلس اقدام كند. راهاندازي چنين شبكهاي در كنار همه مزيتهايي كه براي افزايش كارايي مجلس دارد، باعث اصلاح رفتارها و نحوه برخورد نمايندگان نيز خواهد شد؛ موضوعي كه در حاشيه مراسم تحليف رئيسجمهور كاملا خلأ آن به چشم ميخورد.
