جواد محرمي
- تبعيض عليه زنان و رنگينپوستان در هاليوود ادامه دارد، در حالي كه بخشي از سينماي ايران همواره ميكوشد در دفاع از حقوق زنان برآمده و زنان را در ايران مظلوم نشان دهد، يك پژوهش تازه از مردسالاري مفرط آن هم به نفع سفيدپوستان در هاليوود خبر ميدهد. با وجود تبعيضهاي جنسيتي و نژادي در هاليوود در سينماي ايران هيچ تبعيضي گزارش نشده است.
كارخانه رؤياسازي امريكا همچنان تمايلي به برابري دستمزدها ميان مردان و زنان ندارد، همچنين رنگينپوستان به نسبت جمعيت قابل توجهي كه دارند از كمترين سهم در اشغال حرف مختلف سينمايي برخوردارند.
يك مطالعه دانشگاهي تازه نشان ميدهد هنوز هم مردهاي سفيدپوست بيشترين سهم را از صنعت سينماي امريكا دارند. اين مطالعه بزرگ در مورد گوناگوني و تنوع در هاليوود نشان ميدهد هاليوود هنوز به اندازه كافي هم روي پرده و هم پشت دوربين نمايندگاني از زنان، افراد معلول و رنگينپوستان ندارد.
اين تبعيضها در پشت صحنه هاليوود در حالي اتفاق ميافتد كه در جلوي دوربين برابري جنسيتي زنان به مخاطبان جهاني القا ميشود اما واقعيت اين است كه مردسالاري به شدت در هاليوود از آغاز تأسيس تا به حال حكمفرما بوده است. اين روند در حالي در بزرگترين كارخانه رؤياسازي جهان نزديك به يك قرن در حال رقم خوردن است كه بخشي از سينماي ايران دهههاست ميكوشد زنان را در ايران مظلوم و تو سري خور نشان بدهد. نكته ديگر درباره سينماي ايران اين است كه در پرداخت دستمزد به سينماگران زن ايراني تقريباً هيچ گونه تبعيضي تا به حال گزارش نشده است. درباره فعاليت كارگردان هاي زن هم اين تبعيض بيداد ميكند و در مقايسه با ايران مشاهده ميشود كه در سينماي ايران تعداد فيلمسازان زن بسيار بيشتر از هاليوود است. گزارش اخير حتي درباره تنوع قوميتي در هاليوود هم نشاندهنده تبعيضهاي بسياري است و باز هم اين مورد در مقايسه با سينماي ايران حاكي از اين است كه قوميتها در سينماي ايران از سهم قابل توجهي نسبت به هالیوود برخوردارند.
در گزارشي كه درباره گوناگوني و تغييرات اجتماعي (MDSC) در دانشگاه آنبرگ براي ارتباطات و روزنامهنگاري واقع در كاليفرنياي جنوبي انجام شده، ۹۰۰ فيلم محبوب بين سالهاي ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۶ را بررسي كرده است (البته به غير از سال ۲۰۱۱ كه يك مطالعه جداگانه آن را مورد بررسی قرار داده بود). نتيجه نهايي اين شد كه تغيير معنيدار قابل توجهي در نحوه نمايندگي گروههاي گوناگون در محتواي محبوب سينمايي به وجود نيامده و «مردهاي سفيدپوست و توانمند از نظر فيزيكي هنوز هم نرم فيلمهاي سينمايي هستند.»
در تجزيه و تحليل ۱۰۰ فيلم برتر سال ۲۰۱۶، اين گزارش به اين نتيجه رسيد كه تنها 4/31 درصد از شخصيتهاي حاضر در فيلمهاي اين سال زن بودند و اين درحالي است كه گروههاي غيرسفيدپوست تنها 1/29 درصد از شخصيتهايي را كه ديالوگي براي ادا كردن داشتند، دربر ميگرفتند. از اين مقدار، 6/13 درصد سياهپوست و 7/5 درصد آسيايي بودند. افراد لاتينتبار با 1/3 درصد كمترين ميزان نمايندگي در فيلمهاي سينمايي اين سال را داشتند و اين در حالي است كه بيش از نيمي از فيلمها حتي يك شخصيت سخنگوي لاتينتبار هم نداشتند. همچنين تنها 7/2 درصد از شخصيتهاي فيلمها افراد از كار افتاده يا معلول بودند.
نتايج اين گزارش همچنين حاكي از مشكلات عديدهاي در تركيب اين بخشبنديها با يكديگر است، به طوري كه تقريباً نيمي از ۱۰۰ فيلم برتر سال ۲۰۱۶ حتي يك شخصيت سياهپوست زن كه در فيلم صحبت بكند هم نداشتند و اين در حالي است كه دو سوم يا بيشتر فيلمها هيچ زن آسيايي يا لاتينتبار نداشتند.
پشت دوربين، ارقام مرتبط با زنان و گروههاي اقليتنژادي به طور مشابهي پايين بودند. تنها 2/4 درصد از كارگردانها در فيلمهاي سينمايي سال ۲۰۱۶ كه مورد مطالعه قرار گرفتند زن بودند و هيچ يك از فيلمها توسط كارگردانهاي زن ساخته نشده بودند. از مجموع هزار و 438 نفري كه در ۱۰۰ فيلم سال ۲۰۱۶ به خلق محتوا پرداختند، تنها 8/17 درصد زن بودند.
پروفسور استيسي ال. اسميت كه نويسنده اين مطالعه است، ميگويد: «اينها مشكلات دنبالهدار و سيستماتيك هستند. غيرممكن است كه به دادههاي به دست آمده نگاه كنيم و به اين نتيجه نرسيم كه بخش اعظمي از مباحثي كه حول محور نمايندگي روي پرده سينما و پشت دوربين طي چند سال گذشته شكل گرفته، كاملاً بينتيجه بوده است.»
او اضافه كرد: «اين نتايج آشكار ميكنند كه حذف شدن كامل گروههاي مختلف انساني هنوز هم از نظر بعضيها كاملاً قابل قبول است؛ لازم نيست به جايي جلوتر از صنعت سينما نگاه كنيم تا بينشي از امريكا را مشاهده كنيم كه ديگر وجود خارجي ندارد. فيلمها نمايشي هولناك از حذف افراد را به تصوير ميكشند.»
اين گزارش گامهايي براي افزايش گوناگوني روي پرده سينما پيشنهاد ميكند كه شامل هدفگذاريهايي براي استوديوهاي هاليوودي هم ميشود. همچنين به اين نكته اشاره ميكند كه ستارههاي درجه يك بايد بندهايي در قراردادها قرار بدهند كه به برابري مربوط ميشوند و ميگويند استوديوها بايد پروسهاي عادلانه و برابر براي انتخاب كردن استعدادهاي روي پرده و همچنين مصاحبه براي استخدام كردن نقشهاي پشت دوربين داشته باشند.
اين تبعيضها به هاليوود خلاصه نميشود و وضعيت در باليوود به مراتب بدتر است. به نظر ميرسد اگر يك تحقيق مشابه در سينماي ايران انجام شود در مقايسه با هاليوود و باليوود دو غول فيلمسازي جهان نتايج قابل توجهي از پيش رو بودن سينماي ايران در برابريهاي جنسيتي و قوميتي قابل مشاهده خواهد بود.
