نویسنده: محمدصادق عابديني
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي درباره موضوع قاچاق کتاب مکاتباتي با رئيس قوه قضائيه داشته است. موضوع قاچاق کتاب به مهمترين دغدغه حوزه نشر تبديل شده و در اين بين همسايه شرقي کشور متهم اصلي قاچاق است.
اين روزها از افغانستان علاوه بر مواد مخدر، کتاب هم به ايران قاچاق ميشود؛ کالايي که براي رهگيري آن کاري از سگهاي موادياب برنميآيد.
کتابهاي فارسي محصول چاپخانههايي آن سوي آب
اولين چاپخانهها در ايران براي خودکفايي کشورمان در حوزه نشر و قطع وابستگي به واردات کتابهاي فارسي و کتب ديني از شبهقاره هند راهاندازي شد. عباس ميرزا که دستور راهاندازي چاپخانه در تبريز را داد فکرش را نميکرد که روزي دوباره ايران شاهد واردات کتابهاي فارسي از خارج از کشور باشد!
البته ميان قاچاق کتاب از خارج از کشور و نشر کتاب در چاپخانههاي غيرمجاز، رابطه مستقيمي وجود دارد و نميشود به راحتي بين محصولات وارداتي و کتابهايي که به صورت زيرزميني منتشر شدهاند، تمايز قائل شد.
گفته ميشود ايران و پاکستان مهمترين تغديهکنندگان بازار نشر افغانستان هستند، افغانها دلگيري شديدي از قاچاق کتاب از پاکستان به کشورشان دارند و ميگويند کتابهايي که تفکرات طالبان را نشر ميدهد در پاکستان منتشر و به افغانستان قاچاق ميشود. در عوض افغانستان نيز در موضوع قاچاق کتاب صرفاً يک قرباني نيست و به سهم خود متهم رديف اول قاچاق کتاب به ايران است. از آنجايي که انتشار کتاب در افغانستان از کمترين مميزي برخوردار است، به بهشت انتشار کتابهايي تبديل شده که در ايران ممنوعه به شمار ميروند؛ کتابهايي که به هر دليلي نتوانستهاند از وزارت ارشاد جمهوري اسلامي ايران مجوز نشر دريافت کنند، به راحتي در افغانستان منتشر ميشوند. در اين بين حتي رضايت مؤلف نيز چندان اهميت ندارد. محمود دولتآبادي از جمله نويسندگاني است که کتابش در افغانستان توليد و در ايران توزيع شده است. «زوال کلنل» از جمله موارد قاچاق شده از افغانستان به شمار ميرود که اعتراض دولتآبادي را به همراه داشت.
در نقطه مقابل نويسندگاني هستند که با وجود توزيع نسخ قاچاق کتابشان، هيچ اعتراضي نداشته و با اين سکوت شائبه همراهي با شبکه قاچاق کتاب و ارائه نسخه اصلي براي انتشار نسخه قاچاق را تقويت ميکنند.
علاوه بر کتاب ممنوعه و غيرمجاز، بالا بودن قيمت کتاب نيز باعث دامن زدن به پديده قاچاق شده است. طيبه سياوشيشاهعنايتي، عضو کميسيون فرهنگي مجلس و عضو ناظر مجلس در هيئت امناي کتابخانههاي عمومي کشور، درباره دلايل وجود پديده قاچاق کتاب ميگويد: عموماً کتابها با قيمت گزاف و بالا در بازار عرضه ميشود، از اينرو فقط عده محدودي ميتوانند اقدام به خريد کتاب کنند و متأسفانه کتابخواني ديگر در اولويت قرار ندارد، لذا شاهد چاپ غيرقانوني برخي کتب هستيم. اين نماينده تصريح ميکند: نبود نظارت کافي، موجب بهوجود آمدن پديده قاچاق کتاب در بازار شده، لذا وزارت ارشاد بايد پاسخگو باشد.
براي مبارزه با قاچاق کتاب تا به حال چند نوبت نيروي انتظامي کتب قاچاق و ممنوعه را از سطح شهر جمع کرده و ضمن برخورد با کتابفروشيهايي که چنين آثاري را نشر داده بودند، چاپخانههاي غيرمجاز را نيز بسته است. از سویي کارگروه مبارزه با قاچاق کتاب تشکيل شده است.
محمود آموزگار، سخنگوي کارگروه درباره اهداف راهاندازي آن ميگويد: اين کارگروه براي سر و سامان دادن به وضعيت لجامگسيخته در حوزه قاچاق کتاب شکل گرفته، چراکه در جلسات به اين نتيجه رسيديم که براي ريشهکن کردن موضوع بايد اقدامات فرهنگي انجام شود و نميتوان با «بگير و ببند» اين امر را نهادينه كرد. آموزگار ادامه ميدهد: با توجه به افزايش اين اقدامات، در گام اول نيازمند برخوردهاي سلبي تند و فوري هستيم. پيرو اين قضيه صحبتهايي با معاونت پيشگيري از جرم قوه قضائيه، دادگستري استان تهران صورت گرفت تا امور اجرايي از طريق قانون صورت گيرد.
حضور قوه قضائيه از نظر کارگروه ميتواند بازوي قدرتمندي براي قطع جريان قاچاق کتاب باشد؛ موضوعي که وزارت ارشاد اميدوارانه آن را دنبال ميکند.
