محمدصادق عابديني
در حالي كه مديران ارشد صداوسيما سياست سازمان را بر توليد بيشتر سريالهاي تلويزيوني متمركز كردهاند، يكي از اعضاي كميسيون فرهنگي مجلس به رسانه ملي پيشنهاد كرد تا توليد سريال را به بخش خصوصي واگذار كند.
تغييرات ساختاري در معاونت سيما و احياي سيمافيلم كه مركز اصلي توليد تلهفيلم و مجموعههاي فاخر تلويزيوني در صداوسيما است، با آمدن حسين كرمي به سيمافيلم، كليد خورده است.
كرمي كه از جمله مديران موفق شبكههاي تلويزيوني است، قرار است باعث رونق بازار توليد فيلم و سريال در تلويزيون شود. سياست تمركز صداوسيما بر ساخت مجموعههاي تلويزيوني در ماههاي اخير چند بار از سوي رئيس سازمان و معاون سيما بيان شده است. اكنون كه تلويزيون ميخواهد با سياست توليد بيش از 100 مجموعه تلويزيوني يك جهش در توليدات نمايشياش داشته باشد، محمداسماعيل سعيدي عضو كميسيون فرهنگي مجلس خواهان اين شده است كه توليد سريال به بخش خصوصي واگذار شود.
سعيدي ميگويد: «اگرچه يك فوريت طرح اداره و نظارت بر سازمان صدا و سيما در صحن علني به تصويب نرسيد اما كميسيون فرهنگي اين طرح را دنبال ميكند تا بالاخره اداره رسانه ملي و نظارت بر آن قانونمند شود و در ادامه به دنبال اين نظارت رشد و ارتقاي برنامهها و توليدات اين رسانه مشاهده شود». نماينده مردم اسكو و آذرشهر در مجلس شوراي اسلامي ميافزايد: «علاوه بر ضرورت نظارت بر رسانه ملي اين رسانه بايد بخشي از تصديگري خود را در قالب يك شاكله هدفمند در حوزههاي ساخت فيلم و سريال به بخش خصوصي واگذار كند و به دنبال توليگري صفر تا صد در تمام حوزهها نباشد چراكه ورود بخش خصوصي ميتواند رسانه ملي را با اقبال روبهرو كند».
پيشنهاد توليد سريال توسط بخش خصوصي در حالي مطرح ميشود كه به غير از چند سريال توليد شده براي پخش در شبكه نمايش خانگي، تا به حال هيچ مؤسسه بخش خصوصي به صورت جدي وارد حيطه توليد سريال نشده است و تهيهكنندگان بخش خصوصي نيز ترجيح ميدهند در همكاري با صداوسيما، بودجه ساخت سريال را از شبكههاي تلويزيوني دريافت كنند و در عوض اگر قرار باشد از سرمايه شخصي در حوزه هنر هزينه كنند آن را صرف توليد فيلمهاي سينمايي كنند كه در قياس با سريالهاي تلويزيوني كمهزينهترند و بازده مالي بهتري دارند.
سرمايهگذاري بخش خصوصي در توليد مجموعههاي نمايشي براي انتشار در شبكه نمايش خانگي نيز به همين دليل است كه توليد و توزيع آن مانند سينما بر اساس چرخهاي است كه هم ميتواند باعث كسب درآمدهاي مستقيم براي بخش خصوصي شود و هم بهصورت غيرمستقيم با جذب تبليغات و آگهيها منافع مالي را نصيب سرمايهگذارانش كند. به نظر ميرسد براي اينكه زمينه حضور مؤثر بخش خصوصي در روند توليد مجموعههاي تلويزيوني مهيا شود، ابتدا بايد توليد در صداسيما از مرحله ضررده و غيراقتصادي فعلي خارج شده و به سمت سودآوري برود. كاري كه با شرايط فعلي و با وابستگي شديد صداوسيما به بودجه سالانه دولتي و همچنين هزينههاي بالاي نگهداري اين سازمان، تا حد زيادي نشدني و دور از دسترس است.
صداوسيما حتي نميتواند مطالبات معوق برنامهسازان خود را تسويه كند و برنامهسازان موفق سيما چند سالي است كه راه خروج از رسانه ملي و فعاليت در شبكه نمايش خانگي و سايتهاي VOD را در پيش گرفتهاند. جايي كه خطوط قرمز برنامهسازي در آنها بسيار كمتر از صداوسيما است و بر اساس قانون عرضه و تقاضا و بازار آزاد، فعاليتها به جاي آنتن پركني به سمت مخاطبمحوري رفته است.
اين روند در سالهاي اخير باعث تشديد ريزش مخاطب در صداوسيما شده است و مسئلهاي كه بايد در برنامهريزيهاي فرهنگي به آن توجه كرد.
عضو كميسيون فرهنگي مجلس كه معتقد است يكي از راههاي برون رفت صداوسيما از بيمخاطبي ايجاد شبكههاي خصوصي است، ميگويد: «شبكههاي خصوصي فرصت و قدرت ساخت سريالهاي تاريخي و جذاب را دارند به همين دليل معتقدم مديران بايد دست به اين تابوشكني زده و به سمت ايجاد شبكههاي خصوصي بروند».
پيشنهاد ايجاد شبكههاي خصوصي تلويزيوني بارها پيش از اين نيز مطرح شده و هر بار با مخالفتهاي قانوني روبهرو شده است. به نظر ميرسد زمينه ايجاد شبكههاي خصوصي باید در مجلس شوراي اسلامي و قوه مقننه ايجاد شود و صداوسيما، نه امكان ايجاد شبكههاي خصوصي را دارد و نه تمايلي براي شكسته شدن انحصاري را كه در اختيارش است. حتي صداوسيما در مقابل ايجاد شبكههاي تعامليIPTV و سامانههاي VOD نيز از خود عدم انعطاف نشان داد و از همراهي با پروژه VOD وزارت ارشاد كنار كشيد. شكايت صداوسيما از «آپارات» در رابطه با پخش گزيدههاي برنامههاي تلويزيوني از اين سايت، نشان داد كه رسانه ملي به درستی نمیپسندد در زمينه توليد و پخش محتوا با بخش خصوصي تعامل داشته باشد.
سعيدي همچنين با بيان اينكه مديريت رسانه ملي بايد تاكتيكها و روشهاي اعمال سياستهاي خود را بعد از چندين دهه تغيير دهد، ميافزايد: كمبود اعتبارات صداوسيما و عدم ارائه توليدات فاخر و باكيفيت بالا با توجه به محدوديتهاي مرسوم، توان رقابت با شبكههاي ماهوارهاي فارسيزبان را از رسانه ملي گرفته و البته سبب شده صداوسيما نتواند به قدر كفايت در نگه داشتن مخاطبان فارسيزبان در پاي شبكههاي داخلي موفق باشد لذا بايد در اين حوزه برنامهريزي طولانيمدت داشت.
