رشد غيرمنطقي پديده حاشيه نشيني در شهرهاي کشور يک تهديد جدي محسوب مي‌شود

حاشيه نشيني 75 هزار نفر در مرکز خراسان شمالي

در سال های اخیر مساله حاشیه نشینی و سکونتگاههای غیرمجاز به یکی از دغدغه های مهم در توسعه پایدار شهری تبديل شده است. مناطقی که به گفته برخی کارشناسان از نظر اجتماعی و جغرافیایی قابل تفکیک بوده که بدون شک معضلات اجتماعی و فرهنگی آن در دراز مدت تاثیر نامطلوبی بر تربیت نسل های آینده خواهد داشت. خشونت، آسیب ها و ناهنجاری های اجتماعی، افزایش بی‌سوادی، معضلات بهداشتی و رفاهی و صدها مسئله ديگر بارزترین مشکلات ناشی از حاشیه نشینی به شمار می روند که متأسفانه در خراسان شمالی نیز بروز و نمود دارد.

حاشیه نشینی شکل نامناسبی از زندگی و سکونت خانوارها که در اطراف شهرها به خصوص شهرهای بزرگ شکل می گیرد و این پدیده ناگوار اجتماعی به شکل های مختلفی از جمله تصرف غیرقانونی زمین در شهرها، آلونک نشینی، کپرنشینی، حلبی آباد و ... پدیدار می شود.

معضل حاشیه‌نشینی در بیشتر شهرستانهای استان خراسان شمالي وجود دارد،اما بیشترین و نگران کننده ترین نمود این معضل در بجنورد، مرکز این استان روی داده است. به گونه ای که اکنون 75هزار نفر این شهر در ۲۶ سکونتگاه غیررسمی و حاشیه ای مرکز خراسان شمالی زندگی می کنند، سکونت گاه هایی که هاشور خورده و در برخی موارد نیزشهری و یا روستایی بودن منطقه مشخص نیست.

در محله‌های حاشیه‌نشین بجنورد از ضلع جنوبی، اطراف حصارشیرعلی واحمدآباد گرفته تا ملکش ، ودر ضلع غربی وشمالی، اسلام آباد، باقرخان1و2، محمد آباد، کلاته آروین، ناظرآباد تا بربرقلعه،و... که قدم می‌زنی به حال و روز ساکنانش تاسف می‌خوری که چرا به جبر روزگار و ناملایمتی شرایط مجبور به ترک روستا و محل سکونت خود شدند و در خانه هایی سکنی گزیده‌اند که نمی‌توان نام خانه بر آن نهاد، خانه‌هایی که هر آن ممکن است بر سر ساکنانش آوار شود.

گفتگویی پر درد با ساکنین این محله ها

حصاری، یکی از ساکنان محله حاشیه شهر، از وضعیت بد امنیت در این محله گلایه دارد و می‌گوید: برخی افراد ساکن در این منطقه که به انجام کارهای غیرقانونی و خلاف مانند فروش مواد مخدر و غیره مي پردازند امنیت را از مردم سلب کرده‌اند و به راحتی انواع خلاف‌ها در این محله رخ می‌دهد.

یکی دیگر از ساکنان این محله از وضع کنونی خود بسیار ناراحت است، او از وضعیت اجتماعی و فرهنگی این محله گلایه دارد و می‌گوید: متاسفانه به دلیل اینکه کارگر هستم و نمی‌توانم در محله دیگری ساکن شوم مجبورم با خانواده‌ام اینجا زندگی کنم.

این پدر از آینده فرزندانش بیم دارد چرا که هرچقدر هم برای تربیت آنها تلاش کند باز هم حضور و زندگی در اینجا و دیدن بسیاری از مشکلات اجتماعی از نزدیک می‌تواند بر تربیت آنها تاثیر بگذارد.

رئیس شورای اسلامی شهر بجنورد با تاکید بر اینکه مهار حاشیه‌نشینی تکلیف تمامی مسئولان به ویژه شورا، شهرداری و دولت است مي گويد: رشد غیرمنطقی پدیده حاشیه نشینی در شهرهای کشور یک تهدید جدی محسوب می شود که نیازمند مدیریت و ساماندهی است واگر حاشیه‌نشینی مهار نشود آسیب‌های جدی ناشی از آن دامنگیر تمام شهرها می‌شود.

حسین پیلتن با اشاره به اینکه بیشتر جمعیت حاشیه‌نشین شهرهای استان کشاورزان و دامدارانی هستند که به دلیل خشکسالی در این نقاط ساکن شدند مي افزايد: اگر دولت فکری به حال آسیب‌دیدگان ناشی از خشکسالی و بیکار شدن کشاورزان، باغداران، دامداران و غیره نکند این معضل با شدت بیشتری افزایش پیدا می‌کند.

رئیس شورای اسلامی شهر بجنورد با تاکید بر اینکه افرادی که به دلیل خشکسالی بیکار می‌‌شوند باید مورد حمایت دولت قرار گیرند خاطرنشان مي کند: این افراد پس از بیکار شدن به امید یافتن شغل و رهایی از بیکاری به شهر می‌آیند و به دلیل نبود شغل مناسب در شهرها سبب تشدید مشکلات شهر می‌شوند.

حسین پیلتن همچنین به فعالیت‌های سودجویان در حاشیه شهرها و تفکیک زمین‌های کشاورزی و واگذاری آنها به مهاجران اشاره کرده و مي گويد: این اقدامات سبب گسترش بی برنامه شهری شده به نحوی که شهرداری نمی‌تواند به آنها خدماتی ارائه دهد.

رئیس شورای اسلامی شهر بجنورد با بیان اینکه بسیاری از روستاهای اطراف شهر با چنین اقداماتی توسط سودجویان به شهرک تبدیل شده است مي افزايد: در چند سال گذشته بخش عمده این روستاها به حریم شهر اضافه شد و مشکلات زیادی برای مدیریت شهری ایجاد کرده است

حسین پیلتن مي گويد:مشکل مشترک بیشتر محله‌های حاشیه نبود بهداشت و جاری بودن آب فاضلاب در کوچه و خیابان است به نحوی که تجمع این آب‌ها درکنارمحیط زندگیشان سبب شیوع بیماری‌های مختلف به ویژه سالک شده است

اقداماتي برای کاهش آسیب‌های اجتماعی

معاون اجتماعی فرماندهی انتظامی خراسان شمالی نيز در خصوص حاشيه نشيني می گوید: جرم خیز بودن، مأمن و زیستگاه مناسب جرم برای مجرمان و بزهکاران و وجود مناطق مستعد موجب ایجاد زیست گاه های جرم در بعضی از مناطق حاشیه نشینی شده است که لازم است اقدامات علمی و کارشناسی شده انجام شود

بنابه سرهنگ حیدراقبالی مطلق نیروی انتظامی در حوزه پیشگیری از جرم اقدامات و طرح هایی در حاشیه شهرها انجام داده اما لازمه موفقیت در این حوزه، حضور موثر تر همه دستگاه ها، متولیان ، توانمند سازی و مشارکت مردمی است تا ضمن پیشگیری از ایجاد نقاط و مسیرهای بحرانی جرم، با این مناطق بحرانی در حاشیه شهرها مقابله همه جانبه شود.

معاون اجتماعی فرماندهی انتظامی استان مي گويد: تحلیل این جرم ها نشان می دهد سطح فرهنگ و آگاهی نداشتن افراد ساکن در مناطق حاشیه ای یکی از دلایل اصلی ارتکاب به این جرایم بوده و در اين راستا بايد تمامی دستگاه ها و نیروی انتظامی با همکاری یکدیگر دو فرهنگ شهری و روستایی را به هم نزدیک کنند تا از وقوع بسیاری آسیب های اجتماعی و جرائم جلوگیری شود

معاون توسعه وپیشگیری بهزیستی خراسان‌شمالی با اشاره به اینکه یکی از عوامل ایجاد آسیب‌های اجتماعی در جامعه، مناطق حاشیه نشین است، مي افزايد: با مراجعه به مناطق حاشیه ای شهرستان ها و حضور در بین مردم محلات نسبت به توزیع بروشور ، تراکت ، پوستر و در جهت آگاهسازی و اطلاع رسانی از مضرات مواد مخدر صنعتی انجام شده است.

هاجرپاکدین مي افزايد:به افراد ساکن در سکونتگاه‌های غیررسمی توسط دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط در زمینه مهارت‌های زندگی، ارتباطی، اجتماعی، زناشویی و غیره با هدف ارتقای سطح فرهنگ شهروندی و کاهش آسیب‌های اجتماعی آموزش‌های لازم ارائه می‌شود.