اين روزها سريال «معماي شاه» که در سري بازپخش مجددش به قسمتهاي جديد خود رسيده، حوادث دوران پهلوي را مرور ميکند و به حق بايد گفت تنها مرجعي است که در زمينه 28 مرداد به صورت مستند داستاني پرداخته و تاريخ معاصر را براي آنان که تاريخ نميخوانند، بازگو کرده است. «معماي شاه» از همان ابتداي کارش به خاطر اينکه به روايت سلطنت پهلوي در ايران پرداخته مورد هجمه و حملههاي بسياري واقع شد. در کنار «معماي شاه»، هم مدتي است فيلم «يتيمخانه ايران» ساخته ابوالقاسم طالبي روي پرده است. انصافاً در شرايط کمکاريهاي فرهنگي اين دو اثر تاريخي تا حدودي فضاي فرهنگي را به دست گرفتهاند ولي اين همه ماجرا نيست. چند روزي خبري منتشر شده مبني بر اينکه يک شرکت امريکايي کميک موشنی از واقعه 28 مرداد توليد کرده است.
اين شرکت کمپاني Cognito Comics که به صورت جدي روي توليد کميکموشن تعاملي فعاليت ميکند، مدتي است يک کميکموشن تعاملي با نام CIA: OPERATION AJAX را منتشر کرده است. داستان اين اثر مربوط به دوره تاريخي استعمار انگليس و مبارزات مصدق براي ملي کردن صنعت نفت، حکومت رضاخان و محمدرضا پهلوي و اقدامات سياسي- اطلاعاتي کشور امريکا در ايران است. در روند پيشرفت داستان اثر، کاربر به اطلاعات به ظاهر مستند فراواني شامل فيلم و عکس و اسناد، دست پيدا ميکند و با شخصيتهاي تاريخي بسياري آشنا ميشود. نویسنده مجله نيويورک تايمز درباره اين اثر نوشته: «يکي از جالبترين تجربههاي رسانهاي که من در آيپد ديدهام.» خارج از اينکه توليد اين اثر، از سوي يک کمپاني امريکايي و توجه و اقبال عمومي و رسانهها به آن، بيشتر جنبه سياسي و پيگيري مقاصدي خاص را به ذهن متبادر ميکند، اثري جذاب و قابل تأمل است.
از تيزر پخش شده اين کميک استريپ ميتوان فهميد که ماجرا روايتي است از خاطرات فردي که در آن دوره درگير اتفاقات بوده است، اما در حقيقت نميتوان درباره اين اثر کارتوني جذاب اظهارنظر خاصي داشت، با اين حال سابقه ساخت انيميشن و فيلمهاي سينمايي در 10 سال گذشته درباره ايران سابقه مثبت و خوبي نبوده است. اين روزها فيلمهاي سينمايي هاليوودي زيادي رنگ و بوي مستقيماً ضدايراني از خود نشان دادهاند، چه آنکه حتي در «روبوکاپ تبديل شوندگان» و «فيلم قرمزسه» به موضوع ايران اشاره و حمله شده است. انقلاب 57 نيز بازي کامپيوتري بود که مدتي قبل با محوريت انقلاب ايران و روايتي متفاوت منتشر شد.
در زمينه انيميشن و کميک استريپ نيز «پرسپوليس» اثر مرجان ساتراپي و فيلم «سيصد» که قبل از آن يک کميک استريپ بوده و در روح فيلم نيز رنگهاي کميک نقش مؤثري در تأثيرگذاري بر مخاطبان دارند از جمله مواردي هستند که باعث ميشود به کميک موشن سازمان اطلاعاتي سيا در عمليات آژاکس با ديده ترديد نگاه کرد.
اين اثر جديد در قالب کميکموشن بسيار جذاب و ديدني است و در تبليغات آن نيز ميبينيم روي برخي اسناد واقعي به اشکال مختلف تأکيد ميکنند با اين حال هنوز قضاوت درباره اين کميک موشن زود است، ولي آنچه در اين مقال اهميت دارد آن است که چرا با وجود ظرفيتهاي بسيار قوي و متعهدي که در داخل کشورمان وجود دارد، در اين زمينه مهم و اثرگذار ورود نکردهايم؛ متأسفانه عمده فعاليتهاي ما در حوزه فرهنگ، سخنراني و همايش است تا آثاري که بتوانند با زبان جهاني براي مخاطب خود سخن بگويند؛ اين در حالي است که در داخل کشور کميک استريپکاراني هستند که از همين جا براي مجلات امريکايي محصول توليد و عرضه ميکنيم. پس كشور ما در اين عرصه دست خالي نيست، ولي فاقد مديريت قوي و منسجمي هستيم تا اين پيوندها را ايجاد کند و توليداتي در اينگونه موارد در سطح جهاني داشته باشيم.
