محمد رضا شرف
الدين، رئيس سابق انجمن سينماي دفاع مقدس كه نزديك به 10 سال بر كرسي رياست اين
انجمن تكيهزده بود، در گفتوگو با «جوان» به الزامات جديد هنر مقاومت به ويژه سينماي مقاومت اشاره كرد
و نقش رسانههاي انقلاب در بازتاب دادن سينما و هنر مقاومت را بسيار جدي و با اهميت
دانست.
مفهوم مقاومت در سينماي ما چقدر قابليت ارائه
دارد؟
ما هشت سال
براي برقراري صلح جنگيديم. دفاع ما از اين جهت مقدس بود، چون به دنبال صلح پايدار
و عادلانه بوديم. ما در دهه 60 توانستيم گفتمان مقاومت را در سينما تا حدي تبيين
كنيم، اما متأسفانه گفتمان انقلاب اسلامي در سينما به خوبي ارائه نشده است. دفاع
مقدس فقط بخشي از گفتمان انقلاب اسلامي را تشكيل ميدهد كه البته بخش بسيار مهمي هم هست. تبيين
مفاهيم و گفتمان، اصل مهمي در فرهنگ است كه اگر وجود نداشته باشد، مفاهيم هر قدر
هم كه حقانيت داشته باشند، نميتوانند
رشد و توسعه داشته باشند و در جا ميزنند و
به عبارتي كهنه ميشوند.
ما بخشي از گفتمان انقلاب را در سينماي دفاع مقدس تبيين كرديم. سينما ابزار گراني
است، ولي فوقالعاده
تأثيرگذارتر از رسانههاي
مكتوب است. در دنيايي كه سرعت حرف اول را ميزند، فيلم ميتواند دهها مفهوم بزرگ را در خود جاي دهد و
به مخاطب ارائه كند. با توجه به رشد ارتباطات، گفتمان انقلاب اسلامي جايگاه مهمي
پيدا ميكند. به عنوان مثال
تعداد سايتها و
پايگاههاي اينترنتي ما كه
گفتمان انقلاب اسلامي را ترويج ميكنند
در مقابل آنچه دشمن در اختيار دارد، حجم نازلي را در بر ميگيرد.
به لحاظ سختافزاري
كه فكر نميكنم مشكل زيادي در رسانه داشته باشيم. مسئله اصلي
ما توليد نرم افزار است.
بله. امكانات ما خوب است و كفايت ميكند. ولي
در مقابل هزار و 600 سايت ضد شيعي ما تعداد كمي سايت داريم كه به شكلي اختصاصي و
قوي تفكرات شيعه را به درستي ارائه ميدهد، اما سينما ابزاري است كه ما
قابليت خود را در استفاده از آن نشان دادهايم.
منظور شما روي زمين ماندن جنبش نرمافزاري
است كه رهبري بيش از يك دهه پيش از لزوم آن سخن گفتند؟
بله. دقيقاً.
اين مسئله اصلاً جدي گرفته نشد. ما نبايد منتظر باشيم تا مسئولان اين كار را انجام
دهند. اين يك فريضه است و مثل نماز و روزه ميماند. معتقدم ما به لحاظ حجم توليدات فرهنگي و
هنري در مقابل دشمن خيلي عقب هستيم، اما حقانيت حرف ما در برابر سخن باطل آنها
نبايد موضوع بياهميتي
تلقي شود. حرف ما براي عرضه جذاب است، اما بلد نيستيم كالاي خود را خوب بستهبندي كنيم. با اين حال با همين بضاعت تا به
حال تأثيرگذاري خوبي داشتهايم.
رسانههاي انقلاب چقدر در پوشش
اخبار هنر و فرهنگ مقاومت تكليف بر گردن دارند؟
هنر و فرهنگ
مقاومت اهميت ويژهاي
دارد. براي مثال جشنواره فيلم مقاومت ممكن است به لحاظ حجم آثار توليدي در مضيقه
باشد و به طور طبيعي با جشنوارههايي
چون فجر قابل رقابت نباشد، اما به لحاظ تأثيرگذاري بيترديد بيش از جشنوارههاي ديگر تأثيرگذار است و براي همين هم
رسانههاي كشور بايد براي
پوشش اخبار اين جشنواره سنگتمام
ميگذاشتند. رسانههاي ما با همين بضاعتي كه دارند، بايد سعي
كنند هنر مقاومت را جهاني كنند.
به جز مسئله دفاع مقدس و بعد نظامي موضوع مقاومت،
چه مفاهيم ديگري ميتواند در قالب مفهوم سينماي مقاومت قرار بگيرد و
جاي آن در سينماي مقاومت خالي است؟ به نظر ميرسد
ذهنيتها درباره موضوع مقاومت بيشتر در بعد نظامي آن
محدود مانده و توجهي به ظرفيتهاي ديگري كه اين مفهوم دارد، چون اقتصاد مقاومتي،
سبك زندگي يا دانش هستهاي و شهداي هستهاي
نميشود.
رهبر معظم
انقلاب براي ملت ما نقطهگذاري و
افق تعيين ميكنند. ما
بايد چگونگي رسيدن به افقها را
تعيين و ريلگذاري
كنيم. ولايت حكم قطبنما را
دارد، ولي اينكه سينماي مقاومت به ابعاد ديگر كمتر توجه دارد، ناشي از اين است كه
توسط انديشمندان حوزه فرهنگ و هنر و به ويژه سينما نظريهپردازي صورت نميگيرد. سينما به عنوان يك رسانه تأثيرگذار بايد
به نظرات استراتژيك رهبر معظم انقلاب توجه كند. درباره اين مواردي كه برشمرديد
متأسفانه در محافل فرهنگي گفت و گوي جدي صورت نگرفته و به همين دليل سينما هم از
آبشخور تئوريك مناسبي برخوردار نبوده است. در اين باره بايد آزمون و خطا صورت
بگيرد، ولي وقتي حتي ورود به اين مسائل انجام نميشود، اتفاقي هم نميافتد.
