صادقانه با خودتان فكر كنيد چه چيز باعث ميشود شما خشمگين شويد؟ هر موردي كه باعث عصبانيت شما ميشود را بايد حذف كنيد. در بسياري مواقع افراد براثر مقايسه و حسادتي كه از آن ناشي ميشود خشمگين ميشوند. پس ياد بگيريد مقايسه كردن را حذف كنيد، اصلاً به زندگي ديگران فكر نكنيد تا حسادت به سراغتان نيايد و خشمگينتان نكند. خود را با ديگران مقايسه نكنيد و تنها موقعيت خاص خود را در نظر بگيريد. اگر از موقعيت فعليتان ناراضي هستيد يا فكر ميكنيد موقعيت ديگران بهتر از وضعيت فعلي شماست، آستينتان را بالا بزنيد و كمي اوضاع را تغيير دهيد. در هر حال هنگام مقايسه كردن خود با ديگران هرگز عصباني نشويد و بيشتر به فكر خود باشيد. اگر ظرفيت كنترل كردن خود و افكارتان را داشته باشيد در اين مرحله به راحتي ميتوانيد عوامل خشمگين شدنهايتان را حذف كنيد.
از آنجا كه اسلام دين صلح و آرامش است خشمگين شدن و رفتارهاي عصباني بهشدت از منظر بزرگان و امامان نهي شده است و به همين دليل روشهاي منحصربهفردي از زبان ائمه معصومين(ع) براي كنترل خشم عنوان شده است. مثلاً در مورد كنترل خشمي كه عنوان شد ناديده بگيريم و فراموش كنيم خداوند متعال در آيه 134 سوره آل عمران ميفرمايد:«الكاظمين الغيظ و العافين عن الناس والله يحب المحسنين - مؤمنان هنگام عصبانيت خشم خود را فرو ميبرند و از خطاي مردم در ميگذرند و خدا نيكوكاران را دوست دارد.»
نقل است از اميرمؤمنان (ع) كه فرمودند: «رسول خدا(ص) براي امور دنيا هرگز عصباني نميشد اما هرگاه براي حق غضبناك ميشد، احدي را نميشناخت و خشم پيامبر آرام نميشد تا اينكه حق را ياري كند.»
قرآن ريشه و سند خشمهاي بيمورد را به دوران جاهليت نسبت داده و با همين استناد به طور تلويحي تأكيد ميكند كه خشمگينها و عصبانيها از اهالي جهل هستند و پس از ورود اسلام سكون و آرامش همراه با رسول خدا(ص) بين مؤمنين حاكم شد. خداوند در آيه 62 سوره فتح براي تأكيد بر اين مفهوم ميفرمايد:«به خاطر بياوريد هنگامي را كه كافران در دلهاي خود خشم و نخوت جاهليت داشتند و در مقابل خداوند آرامش و سكينه خود را بر فرستاده خويش و مؤمنان نازل فرمود.»
در حقيقت با مرور معني و تفسير آيه 62 سوره فتح كاملاً مشخص است كه فرهنگ جاهليت براساس تعصب و غضب بوده است در حالي كه اسلام با آوردن آرامش، سكينه و تسلط برنفس را در ميان مؤمنان نهادينه كرد. امام باقر(ع) نيز در زمينه كنترل خشم فرمودند:«الذين أذا غضبوا لم يظلموا و اذا رضوالم يسرفوا؛ آنان چناناند كه هنگام خشم و غضب دست به ستم، گناه و حركات جاهلانه نميآلايند و هرگاه راضي و خشنود شدند، افراط و زيادهروي نميكنند.» و در جاي ديگري فرمودند:«همانا كه مرد خشمگين ميشود و تا خود را داخل آتش نكند و به گناهي دست نيالايد آرامش نمييابد و خشمش فرو ننشيند. پس براي اينكه هنگام خشم به كارهاي ناشايست اقدام نكنيد هرگاه شخصي خشمگين شد اگر ايستاده است فوراً بنشيند تا پليدي و وسوسه شيطان از او دور شود و هرگاه به خويشاوندش غضب كند، نزد او برود و بدنش را مس كند، چراكه خويشاوند اگر مس شود، آرامش يابد.»
در اسلام چند روش براي كنترل خشم عنوان شده است. مثلاً توصيه شده كه فرد خشمگين «اعوذ بالله من الشيطان الرجيم» را بسيار تكرار كند تا عصبانيتش فروكش كند. حتي توصيه شده كه فرد عصباني با آب سرد وضو بگيرد يا غسل بگيرد. مومن بايد از همنشيني با خشمگينها و عصبانيها پرهيز و زمينههاي عصباني شدن مثل كمخوابي و گرسنگي و نظير اين را رفع كند.
