اجراي طرح تعادل بخشي وزارت نيرو پشت درهاي بسته اعتبار

تداوم بحران 15 ساله تامين آب در ايران و کاهش روز افزون سطح ذخاير آب‌هاي سطحي و زيرزميني، و افزايش تعداد 15 دشت ممنوعه طي48 سال اخير به بیش از ۳۵۵ دشت، از بحران بي‌آبي در کشور خبر مي‌دهد. بر اين اساس مسئولان وزارت نيرو با ارائه طرحي به نام تعادل‌بخشی آب‌های زیرزمینی، مي‌خواهد به ادامه اين معضل خاتمه بدهد که به گفته علیرضا عامری، معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی عدم تخصيص اعتبار مهمترين مشکل پيش روي اين طرح است.

زنگ بحران خشکسالي در اکثر استان‌هاي کشور با افزايش فرونشست‌ها و فروچاله‌ها به صدا درآمده است. از نشست‌هاي گاه و بي‌گاه زمين در استان‌هاي جنوبي و شمال شرقي کشور که بگذريم، معضل خودسوزي زمين در بستر تالاب‌هاي خشک شده و بلند شدن ريزگردها‌ مسئله‌ايست که مسئولان حفاظت از محيط زيست، جهاد کشاورزي، وزارت نيرو و غيره را نگران کرده است.

با توجه به کاهش روزافزون ذخاير آبي، بخش قابل توجهي از روستاييان که به کشاورزي اشتغال‌ داشتند به دليل ناتواني مسئولان براي تامين حق آبه آنها، بيکار مي‌شوند و به ناچار بايد تن به مهاجرت بدهند و که در نهايت فقر و حاشيه‌نشيني عايدشان مي‌شود. البته معضل نامبرده تنها به همين يکي- دو مورد ختم نمي‌شود و دامنه وسيع‌تري از مشکلات را در بر مي‌گيرد.

بر اين اساس مسئولان وزارت نيرو با دادن طرح تعادل‌بخشی آب‌های زیرزمینی مي‌خواهند از اين ثانیه‌های آخر حیات آب‌های زیرزمینی محافظت کنند. اين طرح به گفته معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی، تاکنون به دليل عدم تخصیص اعتبار در خراسان رضوي که يکي از استان‌هاي درگير خشکسالي است، به مرحله اجرا در نيامده است.

علیرضا عامری با اشاره به نحوه عملکرد اين طرح براي مقابله با بحران بيآ‌بي مي‌افزايد: تعادل‌بخشی به معنای در نظر داشتن میزان منابع، مصارف و استفاده از منابع آب زیرزمینی است به گونه‌ای که این منابع افت سالیانه نداشته باشد.

کاهش سطح ذخاير آبي خراسان‌رضوي

اين مسئول با اشاره به کاهش سالانه يک متري سطح ذخاير آبي در استان خراسان رضوي، مي‌گويد: در شرایط فعلی در سال حدود یک میلیارد و 200 میلیون متر مکعب در استان خراسان رضوی بیشتر از نفوذ آب به زمین‌ها، برداشت آب صورت می‌گیرد و ادامه اين روند نجر به اتمام منابع موجود مي‌شود که امکان تجديد هم براي آن وجود ندارد.

عامری با اشاره به کاهش ذخاير آب زيرزميني، ادامه مي‌دهد: زمانی که آب موجود لابه‌لای خاک کشیده شود، خاک نشست کرده، کاملا متراکم و شکاف‌های خیلی عمیقی در آن ایجاد می‌شود که هم‌اکنون در نیشابور از این دست شکاف‌ها داريم. در صورتی که بعدها بارندگی زیاد شود، امکان نفوذ آب به داخل خاک وجود نخواهد داشت و به صورت روان‌آب از دسترس خارج مي‌شود.

از اين رو از پروژه‌های خیلی مهم در راستای تعادل‌بخشی نصب کنتورهای هوشمند بر روی چاه‌های مجاز و مسدود کردن چاه‌هاي غير مجاز است تا اضافه‌برداشت‌ها کنترل شود. اگر اين طرح به درستي اجرا شود، پيش بيني مي‌شود جلوي 800 میلیون متر مکعب اضافه‌برداشت ازسطح منابع آب‌های زیرزمینی تنها در استان خراسان‌رضوي گرفته شود. البته اين طرح همانطور که معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی گفته است به دليل عدم تامين اعتبار هنوز اجرايي نشده است.