توجه ويژه به درآمد نفت تنها باقيمانده تالاب‌هاي بزرگ بين النهرين را در يک قدمي نابودي قرار داده است

هورالعظيم قرباني برداشت نفت و كشت برنج شد

از حدود يک دهه پيش ضرباهنگ نابودي تالاب بزرگ هورالعظيم به گوش مي رسيد. تنها باقيمانده مجموعه تالابهاي بزرگ بين النهرين در غرب خوزستان به آرامي روبه خشکي مي رفت، اما اين پايان ماجرا نبود چون در اوايل دهه90 با گسترش فعاليت هاي نفتي در محدوده اين تالاب و اصرار براي کشت محصولاتي همچون برنج كه به آب زيادي احتياج دارند در بالادست آن، روند تخريب و نابودي هورالعظيم سرعت گرفت، به نحوي كه آمارها مي گويند تا سال 94 تاخت و تازهاي بي امان وزارت نفت براي استخراج هر چه بيشتر طلاي سياه از يك طرف و بي توجهي به برداشت بي رويه آب مورد نياز کشاورزي از طرف ديگر بيش از سه پنجم تالاب را خشکاند و امسال نيز گزارش ها از نابودي کامل اين اکوسيستم ارزشمند و نااميدي از احياي آن خبر مي دهد!

تالاب هورالعظیم بزرگترين تالاب استان خوزستان است که در گذشته فرصت هاي شغلي و امتيازات فراواني براي مردم داشت و مي توان گفت درامدزايي آن براي 70درصد از مردم منطقه از بارزترين ويژگي هايش محسوب مي شد. ضمن اينکه به لحاظ تنوع‌زیستی فوق العاده غنی بود و از نظر زيبايي شهره جهاني داشت. با اين حال چند سالي است که در اثر عوامل طبيعي و انساني حيات اين تالاب به خطر افتاده و هراز گاهي از نابودي گونه هاي جانوري و ابزيان اين تالاب و کم ابي و خشکي اش اخباري به گوش مي رسد.

هورالعظيم، قرباني استخراج نفت

از سال 76 ، عمليات اکتشاف نفت در دل هورالعظيم آغاز شد و بعداز سال 89 با سپردن کار به شرکت ملی نفت چین، حفاري ها شکل جدی‌تری به خود گرفت. حالا تالاب هورالعظيم به يکي از ميدان هاي نفتي بزرگ تبديل شده ، عنواني که به قيمت نابودي و تبديلش به مردابي راکد بر تن خشکش نشسته است.

در حال حاضر عدم رعايت ضوابط زیست محیطی و ساخت و سازهاي بي حساب و کتاب وزارت نفت در هورالعظيم به عنوان مهمترين عامل خشکي اين تالاب و از بين رفتن آبزيان و ديگر گونه هاي گياهي و جانوري اين اکوسيستم محسوب مي شود. ساخت و سازهايي که برخي مسئولان استان آن را کاملا غير استاندارد دانسته و از سالها پيش خواستار توقف اين اقدامات بوده اند. اما ظاهرا شرکت نفت به اين اعتراضات توجهي ندارد و کار خودش را مي کند. اظهارات چند روز پيش فرمانده يگان حفاظت محيط زيست خوزستان گواه اين مدعاست.

حسن آقا شیرمحمدی دراين خصوص مي گويد: وزارت نفت همچنان در تالاب هورالعظیم در حال ساخت و ساز و خاکبرداری و جاده کشیدن است؛ چندین مورد با آنان برخورد شده و حتی تشکیل پرونده داده‌ایم تا این مسایل به سرانجام برسد ولی در زمانی که در حال انجام کارهای دادگستری برای توقف کار نفت در تالاب هستیم، شرکت نفت کار خود را در هورالعظیم ادامه می‌دهد. تا بیایم روند ساخت جاده‌ها را متوقف کنیم، ‌زمان می‌برد و نفت در همین مدت زمان همچنان ساخت و ساز می‌کند!

شرکت نفت با اقدام به ساخت جاده بین شرکت‌های نفتی فعال در هورالعظیم موجب شده که در برخی مناطق تالاب ارتباط آبی قطع شود و آب به گیاهان و جانداران نرسد و اين موجودات در اثر بي ابي از بين بروند. اتفاقي که چند روز پيش موجب مرگ و میر تعداد بي شماري از ماهیان تالاب هورالعظیم شد.

با وجود اينکه از سالها پيش فعاليت وزرات نفت در اين منطقه به عنوان تهديد جدي تالاب مطرح بوده است اما انگار اهميت حفظ تالاب و ارزش اقتصادي آن براي منطقه در مقابل مزاياي استخراج نفت انقدر ناچيز است که عملا اقدام اساسي براي نجات هورالعظيم انجام نمي شود.

فرمانده يگان حفاظت محيط زيست خوزستان با تاييد اين مطلب نيز مي گويد: در بحث فعالیت‌های نفتی در هوالعظیم، آن شکل که ما بخواهیم کار کنند و فعالیت نفت در تالاب متوقف شود، عملی نخواهد شد زیرا بحث‌های درآمدی مملکت در میان است. وقتی بحث نفت پیش می‌آید همه چیز کنار می‌رود و آنها کار خودشان را انجام می‌دهند!

آقا شیرمحمدی مي افزايد: با حضور خانم ابتکار و فشارهای مجموعه حفاظت محیط زیست، روند تخریب‌ها در تالاب هوالعظیم کند شده است ولی نتوانستیم فعالیت‌های نفتی در هوالعظیم را به صورت کامل متوقف کنیم.

اينکه نمي توان به دليل سود اقتصادي استخراج در ميدان نفتي هورالعظيم، دست ازعمليات حفاري و ساخت وسازهاي بي حد و اندازه کشيد، نمي تواند توجيهي براي اهمال کاري مسئولان و دست روي دست گذاشتن آنها باشد. مزاياي احيا و حفظ تالاب و ارزش اقتصادي اين اکوسيستم در کنار نقش آن در از بين بردن کانون هاي گرد وغبار بر کسي پوشيده نيست. سالهاست هجوم گرد و غبار سلامت مردم خوزستان را نشانه گرفته و ضررهاي مادي و معنوي را به آنها تحميل کرده است. اين در حالي است که بنا به گفته کارشناسان احياي تالاب هورالعظيم مي تواند نقش چمشگيري در نابودي کانون هاي گرد و غبار و بازگرداندن هواي پاک به شهرهاي خوزستان داشته باشد.

تداوم کشت برنج، ادامه مسير نابودي

با وجود اينکه چندي پيش قانون ممنوعيت کشت برنج به عنوان يک محصول آب بر در استانهاي کم آب ممنوع اعلام شد اما اين قانون هم چون ديگر موارد در حد حرف باقي ماند. اين در حالي است که کشت برنج در بالادست تالاب به عنوان يکي از دلايل کم آبي و از بين رفتن ماهيان و ديگر موجودات زنده شمرده مي شود با اين وجود نه تنها از اعمال ممنوعيت خبري نيست بلکه حتي با توجه به شرايط بحراني تالاب هورالعظيم برنامه اي براي محدوديت کشت در اين منطقه نيز وجود ندارد.

فرمانده يگان حفاظت محيط زيست خوزستان دراين خصوص نيز مي گويد: با وجود اينکه با تلاش فراوان توانستیم حق‌آبه این تالاب را تثبیت کنیم اما به دليل کمبود ورودي آب به تالاب، کشت برنج در بالادست هورالعظيم را با کم ابي شديد مواجه کرده است.

آقا شیرمحمدی مي افزايد: کشت و کار برنج در بالادست هورالعظیم در آخر فصل تابستان و برداشت بی‌رویه آب از یک سو موجب می شود که آن میزان آب که به عنوان حق‌آبه تالاب آزاد می‌شود، برای کشت برنج برداشت شود. به همين دليل تالاب کم آب شده و زندگي گونه هاي جانوري و گياهي اين تالاب با تهديد جدي روبرو مي شود .