دهم تيرماه سال 1365 يكي از مهمترين اتفاقات دفاع مقدس صورت گرفت و رزمندگان در عمليات كربلاي يك منطقه مهران و ارتفاعات فوق استراتژيك قلاويزان و چندين منطقه ديگر را آزاد كردند. اين عمليات در آن مقطع از دفاع مقدس به دليل شكست استراتژي دفاع متحرك دشمن از اهميت بالايي برخوردار بود.
جانباز «رحمتالله فلاحي» كه از رزمندگان گردان عليبن ابيطالب(ع) بوده در گفتوگو با «جوان» از اهميت شهر مهران براي عراق ميگويد: «دشمن با اشغال مهران سه هدف عمده را دنبال ميكرد؛ نخست ميخواست سد و مانعي مقابل رزمندگان درست كند تا به طرف شهر بغداد حركت نكنند. چون فاصله شهر مهران با بغداد حدود 160 كيلومتر و تا كربلا حدود 300 كيلومتر است. يكي از فرماندهان بعثي گفته بود ما آنقدر در اين منطقه نيرو آورده بوديم كه جايي براي اسكان نيروها وجود نداشت. ميخواستند با استقرار در اين شهر سد راه ما شوند. هدف بعديشان بستن جاده مهران- دهلران بود تا نتوانيم از آن منطقه به استان خوزستان پشتيباني برسانيم. بهترين مسيرمان از كرمانشاه و ايلام به خوزستان همين جاده بود و راه ديگري وجود نداشت. هدف سومشان اين بود كه جاده را تأمين كنند و زودتر بتوانند نيروهاي پشتيبانيشان در خوزستان را حمايت كنند. زماني كه دشمن وارد شهر مهران شد كاملاً تخريبش كرد. به صورت تل خاكي درآمد و خود شهر برايشان اهميتي نداشت ولي موقعيت سوقالجيشي و ارتفاعات اطرافش برايشان خيلي مهم بود. با تسلط بر ارتفاعات استراتژيك اطراف شهر دو منطقه ايران و عراق را تحت نظر ميگرفتند. زماني كه فتح خرمشهر را انجام داديم دشمن از منطقه مهران عقبنشيني ميكند و به ارتفاعات ميرود. كسي كه ارتفاعات در اختيارش باشد يعني تمام شهر را در اختيار دارد و دشمن از اين طريق ميخواست مواضعش را مستحكم كند.»
رزمندگان همقسم شده بودند كه به هر ترتيبي كه شده شهر را از دست دشمن خارج كنند و فرمان حضرت امام(ره) انگيزه آنها را دو چندان كرده بود. سرهنگ پاسدار محمدعلي جعفري روند عمليات كربلاي يك را اينگونه بازگو ميكند: «در روزهاي پاياني سال 64 و اوايل سال65 عراقيها عملياتهايي در مناطق مختلف داشتند تا اينكه در ششم ارديبهشت 65 با هفت تيپ پياده و دو تيپ زرهي به شهر مهران حمله و با توجه به امكانات و تجهيزات و حمايتهاي كشورهاي مختلف توانستند در اين تاريخ مهران را تصرف كرده و در آنجا مستقر شوند. عراقيها با ورود به مهران تبليغات گستردهاي انجام دادند اشغال مهران را بزرگ و در مقابل شهر فاو جلوه دادند و وانمود كردند كه عمليات دفاع متحرك آنها نتيجه داده است. امام (ره) اين مطلب را از رسانههاي بيگانه شنيده و متوجه شده بود كه عراقيها در صدد انجام عملياتهاي جديدي هستند به همين دليل به تعدادي از پرسنل سپاه كه خدمت ايشان ميرسند تكليف ميكنند كه «مهران هم بايد آزاد شود.» تقريباً45 روز از اين جريان نگذشت كه نيروهاي زيادي از لشكرهاي سپاه در منطقه مستقر شدند و در دماي بالاي 50 درجه كمتر از گذشت 45 روز از تصرف مهران، با انجام عمليات بزرگ كربلاي يك در پنج مرحله وارد عمليات شدند.
عمليات كربلاي يك در شب دهم تيرماه 65 با رمز «يا ابوالفضل العباس(ع)» آغاز شد و در همان روز اول عمليات و شايد 48 ساعت اول آن، تمامي منطقه عمومي مهران از جمله شهر مهران، پاسگاه مرزي دوراجي عراق، قلههاي 223 از سلسله ارتفاعات قلاويزان و در مجموع 175 كيلومتر مربع از خاك وطن در دشت مهران آزاد شد و از قبل پيشبيني ميشد كه در عمليات كربلاي يك، شهر مهران آزاد شود اما اين عمليات بيشتر از پيشبيني پيشرفت داشت تا جايي كه حتي دو شهر زرباطيه و بدره عراق در تيررس نيروهاي ما قرار گرفت و سرعت پيروزي در دورهدفاع متحرك را خنثي و ارتش عراق را دوباره در لاك دفاعي فروبردند.»
پس از اين موفقيت بزرگ پيام امام به رزمندگان اسلام نيز باعث شور و شوق زايدالوصفي در بين آنان ميشود. آنها هم با شعار «مهران آزاد شد/ دل امام شاد شد» ارادتشان به رهبر كبير انقلاب را نشان ميدهند. شهيد اصغر كريمي در صوتي كه از خود به يادگار گذاشته درباره اين عمليات ميگويد: «السلام عليك يا اباعبدالله. من شنيدهام اين نقطه نزديكترين نقطه به كربلاي توست. تو را به علياكبرت قسم ميدهم كه مرا هم قبول كن.»
