در حقيقت توليد اين ميزان نخاله از يك سو در حاشيه شهرها رها شده و سبب از بين رفتن محيط زيست نزديك شهرها ميشود و از سوي ديگر لازم است تا منابع و معادن جديد براي استحصال مواد و مصالح ساختماني از دل طبيعت مورد بهرهبرداري قرار گيرد كه اين دو عامل سبب ميشود تا نخاله و خاك توليدي طبيعت بكر محيط زيست را دستخوش تغييرات اساسي كند. به گفته كارشناسان توليد پسماندهاي ساختماني 10 برابر زبالههاي توليدي در شهرهاست كه اين موضوع اهميت تلاش براي بازيافت پسماندهاي ساختماني را دو چندان ميكند. احداث اولين مركز بازيافت پسماندهاي ساختماني و عمراني در جاده آبعلي گام بلندي است براي حفظ محيط زيست و مديريت پسماندهاي ساختماني و عمراني براي شهر تهران كه از مسائل و مشكلات بسياري همچون آلودگي و آلايندگي هوا رنج ميبرد. براين اساس بخشي از ضايعات پسماندهاي ساختماني طي فرآيند گو و با به كارگيري تكنولوژي روز دنيا به مواد قابل استفاده در حوزه عمران شهري تبدیل ميشود، انواع كفپوشهاي ساختماني، آجر، بلوكهاي تركيبي و... توليد ميشود كه ميتواند بخش زيادي از نيازهاي شهري در توسعه عمران شهري و ساختمانسازي را برطرف كند كه ميتوان گفت از پسماندهاي عمران شهري براي توسعه و آباداني شهري میتوان بهره جست تا محيط زيست و محيط زيست شهري حفظ و نگهداري شود.
پسماندهاي ساختماني و عمراني 10 برابر زبالههاي شهريشهر تهران با وسعت حدود 700 كيلومتر مربع در بسياري از معابر آن عمليات ساختماني و عمراني در حال اجراست چراكه شهر زنده نيازمند تغييرات و تحولات دائمي است تا بتواند ارتقا يابد. براين اساس توليد پسماندهاي ساختماني و عمراني با حجم بالا مسائل و مشكلات بسياري را براي سازندگان و مديران شهري و محيط زيست ايجاد كرده است تخليه نخالههاي ساختماني در گودهاي شهري، حاشيه معابر و دپوي آن در بيرون شهر همواره مسائل و مشكلات فراواني را براي مديريت شهري ايجاد كرده است و چهره شهر را نازيبا كرده است و بيشترين صدمات را به محيط زيست وارد ميسازد براين اساس شهرداري تهران براساس برنامه بلندمدت لايحه مديريت پسماند و حفظ محيط زيست شهري كلنگ اولين مركز بازيافت پسماندهاي ساختماني و عمراني را در حاشيه پايتخت جاده آبعلي به زمين زد تا بتواند با مديريت پسماندهاي مصالح ساختماني و عمراني علاوه بر حفظ محيط زيست، با سرمايهگذاري گام بلندي در جهت توليد منبع درآمد پايدار شهري بردارد كه اين سرمايهگذاري كلان پشتوانه محكمي خواهد بود براي ارتقاي زندگي شهري و حفظ زيست شهري؛ در اين زمينه مجتبي عبدالهي معاون خدمات شهري شهرداري تهران با اشاره به ظرفيت 3300 تني اين مركز گفت: امروزه بحث خاك و نخاله يكي از موضوعات و دغدغههاي شهرداري تهران است چراكه نخالههاي ساختماني حجمي 10 برابر زبالههاي خانگي دارند و مديريت آنها نيز كار زيادي ميطلبد.
وي افزود: روزانه 50 هزار تن خاك و نخاله ساختماني در تهران توليد ميشود؛ يكي از اشكالات مهم كشور ما موضوع پايين بودن عمر ساختمانها است. ميانگين عمر هر ساختماني 20 تا 30 سال است در حالي كه در كشورهاي ديگر عمر مفيد يك ساختمان بيش از 100 سال است. وي ادامه داد: در كشورهاي ديگر پس از گذشت 100 سال از عمر ساختمان تأسيسات را تعمير ميكنند چراكه به ارزش ذخاير ملي كشورشان از جمله سيمان، ماسه، خاك و معادن زيرزميني اهميت زيادي ميدهند به همين منظور بايد در ايران هم از اين منابع به درستي استفاده شود. در مركز آبعلي 28 سال است كه در مساحت 540 هكتاري روزانه مقدار زيادي نخاله ساختماني دفن ميشود. اميدواريم در مساحت 10 هكتاري اين زمين كارخانه بازيافت پسماندهاي ساختماني با ظرفيت 3300 تن را احداث كنيم. وي تأكيد كرد: اين مركز توسط بخش خصوصي و در مدت دو سال به بهرهبرداري خواهد رسيد. معاون خدمات شهري شهرداري تهران با تأكيد بر اينكه بايد به سمت كيفيت و مقاومسازي سازهها گام برداريم، گفت: عمر ساختمانهاي طولاني براي كشورمان بايد يك چرخه بازيافت باشد. عبدالهي با بيان اينكه دومين مركز بازيافت پسماندهاي ساختماني- عمراني در آينده نزديك احداث خواهد شد، تصريح كرد: اين مركز نيز 3700 تن خاك و نخاله ساختماني را بازيافت خواهد كرد كه مجموعاً دو مركز با ظرفيت 7000 تن بازيافت پسماندهاي ساختماني تهران را انجام خواهند داد. وي افزود: خاك و نخالههاي ساختماني به قطعات مختلف بتني كه آب را به خود جذب ميكند تبديل خواهد شد. عبدالهي با اشاره به برخي صحبتها مبني بر جاري شدن آب باران در خيابانهاي شهر تهران، تأكيد كرد: در سال 88، در 1600 نقطه تهران در مواقع بارش با مشكل آبگرفتگي روبهرو ميشديم اما در حال حاضر اين تعداد به اندازه انگشتان دست هم نيست. وي با بيان اينكه تكنولوژي همراه با كيفيت ميتواند مثمرثمر باشد، گفت: اميدوارم در آينده نزديك شاهد كلنگزني براي استحصال باشيم تا با اين امر به موضوعات زيست محيطي توجه بيشتري داشته باشيم.
چگونگي بازيافت پسماندهاي ساختماني و عمراني پسماند ساختماني و عمراني به معناي ضايعات آجرهاي ساختماني، مواد اوليه رها شده، رسوبات زبالهها و ديگر مواد اوليه مرجوعي در هنگام ساخت و انهدام يا تعمير و اصلاح ساختمانهاست. پسماند ساختماني و عمراني اساساً پسماندهاي جامد هستند كه شامل آجرهاي بتوني، مواد قيراندود، بلوكهاي سيماني، ملات و بتونهاي پراكنده در هنگام ساخت، چوب، فلز، مواد اوليه مرجوعي در هگام دكور و تجهيز و ديگر پسماندهاي مشابه است.
فرآيند شهرنشيني باعث افزايش توليد زباله ساختماني شده است و براين اساس شاهد كاهش و كمبود منابع طبيعي مانند سنگ و مصالح هستيم كه استخراج اين مواد نيز علاوه بر هزينهبر بودن به محيط زيست صدمات جبرانناپذيري وارد ميسازد. در اين زمينه معدن شن و ماسه واقع در منطقه 18 شهرداري تهران سالهاست مشكلات و معضلات زيست محيطي بسياري را براي شهر تهران و ساكنان اطراف اين كارخانه ايجاد كرده است كه بهرغم تأكيد دستگاه قضايي كشور مبني بر تعطيلي اين واحدهاي توليدكننده آلودگي و آلايندگي هنوز شاهد مشكلات ناشي از فعاليت اين مراكز هستيم. در اين زمينه ايرج ولينژاد معاون پسماندهاي ساختماني و عمراني با اشاره به حجم 10 برابري پسماندهاي ساختماني نسبت به زبالههاي خانگي گفت: ميتوان با مديريت صحيح و بازيافت اين پسماندها، اثرات زيانبار آنها را كاهش داد. او گفت: براساس ماده 50 قانون و ماده 4 مديريت پسماندها و ماده 17 مصوبه سال 90 شوراي شهر تهران و با مشاركت بخش خصوصي در خصوص احداث اولين مجموعه و مركز نخالههاي ساختماني قراردادي را منعقد كرديم.
معاون پسماندهاي ساختماني و عمراني ادامه داد: 100 درصد سرمايهگذاري بر عهده بخش خصوصي است و در زميني به مساحت 10 هكتار قرار است روزانه 3 هزار و 300 تن مصالح ساختماني بازيافت شود. ولينژاد افزود: اين عدد البته ناچيز است اما با توسعه و ترويج اين كارخانهها و از طرفي بازيافت و كاهش توليد پسماند ميتوانيم از دپو و تلنبار آنها فاصله بگيريم و از محصولات اين كارخانه ميتوان كفپوش، سنگفرش، آجرهاي توخالي و قطعات جداول خياباني را تهيه كرد.
نخالههاي مزاحم ميتواند درآمد چند ميلياردي داشته باشداقبال شاكري در مراسم كلنگزني اولين مركز بازيافت پسماندهاي ساختماني و عمراني آبعلي گفت: نخالههايي كه مزاحم محسوب ميشوند ميتوانند سالانه درآمدي چند ميليارد توماني به شهرداري بدهند. وي افزود: با توجه به همين درآمدهاي حاصل از بازيافت نخالههاي ساختماني بايد سرمايهگذاران را تشويق كنيم. رئيس كميته عمران شوراي شهر تهران گفت: سرمايهگذاري كه پولش را در كارهاي عمراني و خدماتي سرمايهگذاري ميكند قابل تقدير است. شاكري ادامه داد: اين نوع سرمايهگذاري نمونه كسب حلال است زيرا در مسيري كه هميشه پسماند ساختماني را مزاحم ميناميم يك شيريني تجاري را به تهران هديه داده است. عضو شوراي شهر تهران با اشاره به اهميت حضور بخش خصوصي در سرمايهگذاري كشور تصريح كرد: شهرداري بودجه محدودي دارد به همين دليل ورود سرمايهگذاران بخش خصوصي بسيار حائز اهميت است. ما شاهديم كه در برخي كشورها زندانها را هم به بخش خصوصي سپردهاند و بخش خصوصي توانسته از زندانها هم كسب درآمد كند. وي تأكيد كرد: بخش خصوصي با سرمايهگذاري در چنين جاهايي ريسك بالايي را پذيرفته و حتماً بايد سود ببرد. شاكري با بيان اينكه بخش خصوصي در مترو نيز بايد ورود كند، گفت: شهرداري ميتواند براي حمايت از بخش خصوصي، بخشي از توليدات آنها را خريداري كند.
