اهمال کاري و بي توجهي
به فراهم کردن زيرساخت هاي لازم براي زندگي افراد در شهرها که روز به روز بر جمعيت
انها افزوده مي شود خود يکي از دلايل از بين رفتن تالاب ها و دشت ها و افزايش کانون
هاي بحران در استانهاي مختلف شده است. دراين ميان نقش بي توجهي به احداث شبکه فاضلاب
شهري و ورود پساب ها به سفره هاي زيرزميني و منابع آبي در از بين رفتن محيط زيست برخي
مناطق پررنگ تر به نظر مي رسد.
***
چندين سال است که تحقيقات و بررسي ها، احداث
شبکه فاضلاب را به عنوان نياز ضروري زندگي شهرنشيني امروز و عاملي براي محافظت از محيط
زيست عنوان مي کنند با اين حال در برخي استانها با وجود اثرات مخرب و غير قابل جبران
نبود اين زيرساخت، اين مسئله آنگونه که بايد مورد توجه قرار نمي گيرد. تا آنجا که به
دليل نبود فاضلاب و دفع پساب هاي خانگي و شهري به صورت سنتي، فرسايش خاک، هدررفت و
آلودگي منابع آبي و به خطر افتادن سلامت محيط زيست شهري به وضوح قابل مشاهده است و
بنا به گفته اهالي و تاييد مسئولان به فاجعه زيست محيطي تبديل شده است. مشکلي که از
غرب تا شرق و شمال تا جنوب کشور در نقاط مختلف ديده مي شود. شهرستان هاي
شاهرود و دامغان واقع در استان سمنان از جمله اين شهرهاست که عليرغم تاکيد فراوان و
انجام مطالعات کارشناسي در زمينه فاضلاب شهري
با مشکل اساسي روبروست و اثرات ناشي از فقدان اين زيرساخت به سرعت گسترش مي يابد. اين
در حالي است که پروژه احداث فاضلاب هاي اين دو شهر در دهه 70 کليد خورد اما پس از مدتي
به دست فراموشي سپرده شد، تا اينکه بالاخره پس از گذشت چندين سال در سال 88 کار مظالعات
پروژه فاضلاب شهري دامغان انجام در در سال 91 مراحل اجرايي آن آغاز شد. اما دوباره
متوقف و تا به امروز خبري از ادامه کار نيست که نيست. شهرستان شاهرود هم سالهاست که
چنين وضعيت مشابهي دارد. روندي که اگرچه بعد از اين همه
سال به عادت تبديل شده و در ليست مطالبات اهالي اين شهرستان ها کمرنگ شده است اما حالا
نقش مخرب آن در نابودي دشت هاي استان دوباره زنگ خطر را به صدا درآورده است.
دشت ها سريع تر نابود مي شوند
عدم جمع آوري اصولي و سيستماتيک فاضلاب هاي
خانگي در اين دو شهرستان استان سمنان و بي توجهي چند ساله به تسريع دراجراي اين پروژه
عقب مانده، حالا زنگ هشدار نابودي دشت هاي استان را به صدا درآورده است. ورود فاضلاب
خانگي اين شهرها باعث تخریب بسیاری از گونههای گیاهی و جانوراني دشتهاي استان شده
و موجي از نگراني در بين طبيعت دوستان پديد اورده است. عوره و مواد شيمايي موجود در
شوينده هايي که از خانه ها و واحد هاي مسکوني و کارخانه ها وارد اين دشت ها شده جمعيت گياهي و جانوري اين منطقه را به يک قدمي
نابودي رسانده است.
اين در حالي است که عليرغم هشدارهاي مکرر دوستداران
محيط زيست و درخواست پي در پي اهالي اين شهرستان ها احداث شبکه فاضلاب شهري در اين
استان هر سال پشت بهانه هاي نخ نما و هميشگي کمبود اعتبار و عدم هماهنگي سازمان ها
و ادارت گم مي شود. گاهي هم پتانسيل هاي موجود در استان خود به بهانه اي براي بي توجهي
و تعلل در احداث فاضلاب شهري عنوان مي شود. به عنوان مثال چندي پيش برخي مسئولان با
استناد به اين مورد که خاک شهرستان شاهرود در برخي مناطق نوعي خاک مرغوب محسوب مي شود
که مانند غربال عمل کرده و کار تصفيه فاضلاب
رابه خوبي انجام مي دهند سعي داشتند ساخت فاضلاب شهري يا اکو را براي اين منطقه غيرضروري
جلوه دهد. غافل از اينکه آنچه در زندگي امروز ضرورت يافته تنها تصفيه فاضلاب نيست و
بحث برگرداندن پساب هاي خانگي به چرخه کشاورزي و مصرف اهميت بيشتري پيدا کرده چرا که
در سالهاي اخير پديده خشکسالي خسارات غير قابل جبراني به کشاورز ي و زراعت اين منطقه
وارد کرده است.
پرونده پروژه فاضلاب شاهرود چندين سال بي نتيجه
باز مانده و در اين سالها عليرغم افزايش جمعيت و باارفتن ميزان ساخت و سازها در اين
شهرستان تنها 15 درصد واحدهاي مسکوني شاهرود از فاضلاب شهري بهره مند شده اند. آمار
ارائه شده از سوي اداره آب و فاضلاب اين شهرستان خود به خوبي نشان دهنده نبود اراده
جدي در اين خصوص است. تعداد کل مشترکان آبی شاهرود ۶۴ هزار
مشترک است که قریب به ۹ هزار مشترک به سیستم فاضلاب شهری متصل شدهاند! اگرچه
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب شهری شاهرود در اين خصوص کمبود اعتبارات را مهمترين مانع
در اجرای پروژه فاضلاب شهری دانسته و مي گويد: به دلیل عدم وجود اعتبارات کافی، سیاستهای
شرکت آبفا به سمت استفاده از ظرفیتهای بخش خصوصی در قالب قراردادهای فاینانس سوق یافته
و در شهرستان شاهرود مسیرهای عبور فاضلاب شهری پیشبینی و اولویتبندی شدهاند که در
حال اخذ مجوزهای لازم از مراجع ذیربط و شناسایی سرمایهگذار هستیم لذا امیدواریم روند
پیشرفت پروژه بهتر شود! البته ناگفته نماند که اين اظهارات
چندين ساله هيچ نتيجه عملي نداشته است. در شهرستان دامغان هم وضعيت بهتر از اين نيست و در روزهاي پاياني سال
مسئولان مربوطه از کم بودن اعتبار در سال جاري و احتمال تخصيص ميزان ناکافي اعتبار
براي احداث فاضلاب شهري دامغان در سال اينده خبر مي دهند!
