اين موضوع سبب شده تا چهره خيابان هاي اكثر استانهاي كشور زشت شده و تردد عابران در معابر شهري را با مشكل مواجه وسبب ایجاد ترافیک شهری شود وبه عبارتي توازن اجتماعی، فرهنگی شهر را بهم ریخته و به عنوان یک شاخص نامطلوب شهری به شمار آيد. درحالي كه برخي معتقدند بايد بااين معضل برخورد كرد، اما عده اي ديگر معتقدند از آنجا كه برخي دست فروشان از اين راه امرار معاش مي كنند لذابه جاي برخورد قهر آميزبايد آنها را ساماندهي كرد.
*****
درحالي كه تا چند سال قبل دست فروشي تنها در كلان شهرها قابل رويت بود، اما به مرورزمان اين معضل،به تمامي استانهاي كشور سرايت كردوباعث بروز مشكلات بسياري شد .درحالي كه طبق قانون هرگونه دست فروشي در سطح معابر جرم تلقي شده وبايد با آن برخورد شود ، اما عدم مدیریت، نظارت وبرنامه ریزی مدون از سوی برخي مديران شهري ،موجب گسترش دستفروشی در شهرها شده به صورتی که در برخی موارد حتي خریدو فروش از مغازه ها خارج شده و به حاشیه خیابانها كشيده شده است. ازطرفي هزينه بالاي خريد واحد صنفي ويا پرداخت اجاره ملك و ماليات ،دركنارسايرهزينه ها سبب شده، تا قيمت كالاها در اكثرفروشگاه تفاوت فاحشي با قيمتي كه دست فروشان براي اجناس خود تايين مي كنند داشته باشند ،همچنين وضعيت اقتصادي مردم نيز موجب شده تابه دلايل ارزاني به سراغ اجناسي رفته كه قيمت پايين تري دارند واين موضوع موجب رونق كار دست فروشان وركودكسب وكار فروشگاه ها شود،درحالي كه اين عمل طبق قانون جرم بوده وعوامل شهرداري ها مي توانند طبق قانون با آن برخورد كننداما چون تعدادي ازاين افراد از روي اجبار به اين كار روي آوردند دراكثر موارد از برخورد با آنان چشم پوشي مي كنند.
دست فروشي معضل كلان شهرها
متاسفانه معضل بيكاري در اكثر كلانشهرها موجب شده تا افراد براي تامين هزينه هاي زندگي خود به شغل هاي كاذب از جمله دست فروشي روي آورند. دراين ميان كلانشهر اهواز از جمله مناطقي است كه بعد از تهران بالاترين ميزان دست فروش را به خود اختصاص داده است .اسکندر زنگنه عضو شورای شهر اهوازبا اشاره به اينكه معضل بيكاري موجب شده تا هرروزشاهد افزايش تعداددست فروشان دراين منطقه باشيم مي گويد: حدود 20هزار خانوار در اهواز از راه دستفروشی امرار معاش می کنند و اين موضوع باعث شده تا نتوانيم برخورد جدي با اين مشكل داشته باشيم .وي مي افزايد: نهادهايي كه مسئول حل معضل بيكاري هستند در اين رابطه به وظيفه خود عمل نمي كنند البته معضل دستفروشی تنها مربوط به اهواز نیست و شهرهای کشور نیز با این معضل مواجه اند كه بايد در اين رابطه بايد به صورت اصولي فكر كرد.استان اردبيل نيز از جمله مناطقي است كه با اين معضل روبروست به طوري كه در برخي موارد عبور ومرور از معابر شهري تقريبا غير ممكن است، به همين خاطر با نزديك شدن به ايام نوروز براي جلوگيري از تجمع دست فروشان در سطح شهر ، 1200غرفه درغالب بازارچه نوروزي به آنان اختصاص پيدا كرد. شهرام لازمی معاون خدمات شهری شهرداری اردبیل دراين خصوص مي گويد: از آنجا كه با نزديك شدن به روزهاي پاياني سال ،دست فروشي در سطح شهرهاي استان شدت بيشتري مي گيرد واين موضوع سبب بروز ترافيك ومسدود شدن معابر شهري مي شود لذا با تصميم مسئولان شهري ،هزار و ۲۰۰ غرفه سرپوشيده در قالب بازارچه نوروزی برای ساماندهی دستفروشان شهر اردبیل شهرک بعثت ايجاد كرديم تا متقاضيان غرفه مورد نظر خودرا با حداقل قيمت ممكن اجاره كنند.وي در خصوص مي افزايد: با ايجاد این بازارچه تمامی دستفروشان هسته مرکزی شهر و اطراف بازار و چهار راه امام ساماندهی شدند كه در صورت بالا بودن تعداد متقاضيان می توان بازارچه هایی در شهرک سینا و اتوبان ولایت دایر کرد.سنندج دراستان كردستان نيز ازجمله مناطقي است كه از تعدادبالاي دست فروشان دچار معضل شده است به طوري كه بارها مسئولان براي برخورد با اين مشكل هشدار داده اند.قادري معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار کردستان دراين خصوص مي گويد: ساماندهی دستفروشان یکی از معضلات جدی در سنندج است و باید برای ساماندهی این معضل هر چه سریعتر تصمیم گیری شود.وي مي افزايد: موضوع ساماندهی دست فروشان به عنوان یک معضل جدی باید در اولویت برنامه های شهرداری قرار گیرد و سایر ادارات و سازمان های دولتی نیز در این امر مشارکت و همکاری مناسب را داشته باشند.
دست فروشي آري يا نه
درحالي كه برخي ها معتقدند با دست فروشان نبايد برخورد قهري كرد چرا كه نبود شغل مناسب ونان آور خانواده بودن ، آنها را مجبور به روي آوردن به دست فروشي كرده است اما برخي ديگر با اعتقاد به اينكه تنها 30درصد دست فروشان ، براي امرار معاش خود وخانواده دست فروشي كنند و مابقي آنها دراين پوشش اقدام به كارهاي خلاف مي كنند بايد برخورد شود.البته در اين ميان آمارها نشان مي دهد بالابودن درآمد دستفروشان در برخي كلان شهرهاي كشور موجب شده تابرخي از مغازه داران نيز چوب حراج به اجناس خود بزنند.برخي از كارشناسان معتقدند با شناساي دست فروشان واقعي ودر اختيار قرار دادن مكانهاي مناسب در كلان شهرها مي توان به درستي اين معضل را مديريت كرد.هرچند در قانون شهرداري ها وطبق قانون مجازات اسلامي به صراحت در اين خصوصا اعلام شده ،طبق تبصره یک ماده ۵۵ قانون شهرداریها، سد معابر عمومی و اشغال پیاده روها و استفاده غیرمجاز آنها و میدانها و پارکها و باغهای عمومی برای کسب یا سکنی یا هر عنوان دیگری را ممنوع بوده و شهرداری مکلف است از آن جلوگیری کند.همچنين طبق ماده ٦٩٠ قانون مجازات اسلامی را هم بهعنوان مستندی مورد توجه قرار میدهد، همان قانونی که میگوید هر فردی که اقدام به تجاوز و تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت و ممانعت از حق در املاک متعلق به شهرداری کند یک ماه تا یکسال به حبس محکوم میشود.اما معضل بيكاري سبب شده تا اين قانون تنها در برخي موارد مورد استناد واجرا قرار بگيرد.
