طاق بستان نوروزامسال رسم مهمان‌نوازي را به جا مي‌آورد؟!

نگين کرمانشاه در محاصره آهن و سيمان

حدود چهار سال از آغاز عمليات اجرايي طرح ساماندهي طاق بستان کرمانشاه مي گذرد. طرحي که قرار بود با احياي اين اثر ارزشمند علاوه بر رونق گردشگري و اقتصادي استان، نگين تاريخي کرمانشاه را در فهرست آثار جهاني جاي دهد! از آنجا که طي سالها ساخت و سازهای غیرکارشناسی و بی اساس و وجود ده ها رستوران کوچک و بزرگ و دکه و مغازه این اثر را احاطه کرده و از زیبایی ذاتی اش کاسته بود، قرار شد با انجام اقداماتي در قالب يک برنامه مدون 5 ساله دستي به سر و روي طاق بستان کشيده شود تا اين اثر تاريخي اعتبار خود را بازيابد و بتواند به ليست آثار جهاني راه پيدا کند. اما حالا از دوره 5 ساله زماين باقي نمانده و جز داربست هاي برافراشته و عمليات ساخت و ساز نصفه و نيمه چيزي نصيب اين بنا نشده است. وضعيتي که بي ميلي مسافران نوروزي در سالهاي گذشته به اقامت بيش از چند ساعت در اين مکان و بازديد از آن را در پي داشته و شواهد موجود نشان مي دهد امسال هم از پس ميزباني بر نمي آيد!

از سال 86 مطالعات طرح جامع ساماندهی و رفع مشکلات طاق بستان شروع شد و از سال 90 اجرای عملیات این طرح در دستور کارقرار گرفت تا با انجام اقدامات عمرانی چون پایین بردن كف دریاچه طاق بستان، ساماندهی اطراف دریاچه، نرده گذاری اطراف مجموعه طاق بستان، جابه جایی اصناف و دكه های كنار دریاچه و تعیین مسیر ورودی جدید برای مجموعه طاق بستان و ... این اثر ارزشمند آنگونه که شایسته است احیا شده و به عنوان دومین اثر استان کرمانشاه برای ثبت در آثار جهانی معرفی شود. اما بلافاصله پس از شروع عمليات ساخت و ساز، تب و تاب مسئولان فروکش کرد و مدتها محدوده اين بنا در محاصره ابزار، تجهيزات و مصالح ساختماني قرار گرفت. تا آنجا که مجموعه طاق بستان کرمانشاه با همه جذابيت و محبوبيتش نتوانست در ايام تعطيل سال به ويژه ايام نوروز ميزبان مسافران و گردشگران باشد. حالا امسال هم در آستانه فرار سيدن ايام عيد کرمانشاهي ها نگرانند نتوانند ميزبان خوبي براي مسافران باشند و گردشگراني که با هدف بازديد از نگين کرمانشاه به اين ديار سفر کرده اند با نارضايتي به شهرشان بگردند!

تجاوز به حريم اثر ادامه دارد

در کنار بي توجهي به مسئله ساخت و ساز بنا و احياي طاق بيستون، موضوعي که حالا به تهديدي براي اين منطقه تاريخي تبديل شده است، تداوم ساخت و سازهاي غيرمجاز در حريم اين مجموعه است. موردي که در طرح ساماندهي جزو اولويت هاي کاري قرار گرفته بود و حالا نه تنها سازه هاي غيرمجاز قبلي تخريب نشده بلکه ساختمان هاي جديد هم بي قاعده و به سرعت قد علم مي کنند.

تا انجا که چندي پيش مدیرکل میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه از آن به عنوان تهديد جدي براي ثبت جهاني اين مجموعه ياد کرد و گفت: برای ثبت جهانی شدن طاق‌بستان قبل از هرچیز کارشناسان یونسکو به پایش وضعیت فعلی اثر ثبت جهانی شده بیستون می پردازند و اگر موردی خلاف تعهدات جهانی این اثر ببینند (مثلا ساخت و ساز غیرمجاز در حریم بیستون و ...) هرگز با ثبت جهانی شدن طاق بستان موافقت نمی کنند.

بنا به گفته فعله‌گری ساخت و سازهای غیرمجاز و تعرض و تجاوز به حریم جهانی و ملی سایت بیستون ثبت جهانی طاق بستان و سایر محوطه های با قابلیت ثبت جهانی استان کرمانشاه را تهدید می کند! از اين رو در حال حاضر توسط مراجع قضایی حکم توقف ساخت و ساز شهرداری بیستون را در برخي مناطق از جمله محوطه پارتی دريافت شده و قرار است به زودي حکم تخریب سازه‌های ایجاد شده هم صادر شود!

ناگفته نماند که حکم تخريب ساختمان هاي غيرمجاز و توقف ساخت حدود سه سال پيش هم صادر و قرار بود بلافاصله اجرايي شود اما تا به امروز همچنان معلق مانده است!

همسايه هاي طاق بستان گله مندند!

از ساليان قبل در سايه بي توجهي به حفظ حريم آثار باستاني ساخت خانه هاي مسکوني در حريم اين مجموعه تاريخي و فرهنگي طاق بستان، سبب افزايش جمعيت ساکن دراين منطقه و شکل گرفتن روستا شد. روستایی که از زمان قاجار داغ طرح ساماندهی بر پیشانی آن نقش بسته و اکنون با بیش از ۳۰۰ خانوار و حدود ۲۵۰۰ نفر جمعیت، در بين تخريب يا ماندن بلاتکليف مانده است.

در حالي که برخي مسئولان از خريداري زمين هاي اهالي اين روستا در سالهاي قبل سخن مي گويند اما روستاييان مدعي اند هيچ گونه مبلغي براي جابجايي به انها پرداخت نشده و نمي توانند با دست خالي قيد خانه و کاشانه آن را بزنند. ضمن اينکه خانه هاي انها فرسوده شده و شهرداري و سازمان ميراث فرهنگي اجازه ترميم و ساخت و ساز را هم به آنها نمي دهد!

مدیرکل میراث فرهنگی کرمانشاه در این خصوص می گوید: با اطمینان اعلام می کنم که این منازل مسکونی در طرح ساماندهی طاقبستان هستند و باید تخریب شوند چرا که برای ثبت جهانی طاقبستان هم مشکل ساز می شوند. لذا هرنوع ساخت و سازی در آن محوطه ممنوع بوده و اخطارهای لازم در این خصوص به شهرداری ابلاغ شده است.

علی فعله گری مي افزايد: این منازل از ابتدا نباید ساخته می شدند، حالا که ساخته شده اند تخریب آنها به مرور زمان جزو تعهدات میراث فرهنگی است و بايد شهرداری و اداره راه و شهرسازی استان هم با ما همکاري کنند!

گويا مقرر شده نهايتا تا پايان سال 95 خانه هاي روستايي خريداري شده و مردم اين روستا در نقطه ديگري اسکان داده شوند البته در اين خصوص بحث تامين مالي و اعتبار هم در ميان است ! با اين تفاسير شايد نمي توان اميدوار بود که اجراي طرح ساماندهي طاق بستان در مدت تعيين شده 5 ساله محقق و شرايط براي ثبت جهاني اين مجمعه تاريخي مهيا شود.