كمبود آب در سراسر كشور معضلي جدي شده است؛ از چند سال پيش بود كه كارشناسان مرتباً هشدار ميدادند با توجه به كاهش ذخاير آبي كشور به ويژه آبهاي زيرزميني، بحران آب و مهاجرتهاي جدي رخ خواهد داد كه چندان توجه نشد؛ امروز اما خطرات بزرگتري در كار است. روند خالي شدن روستاها به دليل بيآبي شتاب گرفته است، اختلافات آب كه پيشتر توسط «ميرآب»ها حل و فصل ميشد امروز ريش سفيدي را هم برنميتابد.
روند كوير شدن ايران به دليل كمبود منابع آبي در حال تشديد است و همه براي آب ميجنگند؛ به طوري كه مديرعامل شركت مديريت منابع آب ايران هم آن را تأييد ميكند و ميگويد دعوا بر سر آب نگرانكننده شده است.
محمد حاج رسوليها در نشست تخصصي «حكمراني آب، چالشها و راهكارها» با اشاره به برهم خوردن تعادل منابع و مصارف آب در حوضههاي آبريز، گفت: مناقشات بين استاني و حتي بين شهرستاني بر سر منابع آب مشترك بالا گرفته است.
وي اظهار داشت: اگر به مسئله قومگرايي در موضوع مديريت منابع آب هرچه زودتر رسيدگي نشود و براي حل آن تدبير نشود، ممكن است تبعات ناگواري را در آينده به دنبال داشته باشد.
حال آبريزها خوب نيست
حاج رسوليها ادامه داد: در كنار تنگناهاي زيست محيطي ناشي از كاهش بارشها، با تشديد رقابت بين شرب، صنعت و كشاورزي براي سهم بيشتر از آب مواجهيم. وي افزود: سال به سال و به مرور زمان، داريم منابع آب در دسترس را از دست ميدهيم؛ متوسط بارشهاي ايران در درازمدت از 250 ميليمتر به 240 ميليمتر رسيده، متوسط بارشها در 15 سال اخير به 225 ميليمتر رسيده و در هشت سال اخير اين رقم به 205 ميليمتر رسيده است.
مديرعامل شركت مديريت منابع آب ايران تصريح كرد: منابع آب تجديدپذير ايران از 130 ميليارد مترمكعب در سال به 100 ميليارد مترمكعب رسيده و اهميت حفظ منابع آب اين ضرورت را ايجاب ميكند كه نگرشمان را بر مديريت منابع آب تغيير دهيم.
وي ادامه داد: در برخي موارد در سالهاي گذشته، فعاليتهاي انحصاري داشتيم كه در طول يكسال اخير شركتهايي تأييد صلاحيت شدهاند و كارهايي واگذار شده كه از انحصارگري خارج شدهايم؛ يكي از اين موارد در خصوص ابزارهاي اندازهگيري است.
حاج رسوليها با بيان اينكه موضوع حكمراني آب در ساير كشورها نيز سابقهاي طولاني ندارد، گفت: ما نسبت به ديگر كشورها خيلي دير به موضوع حكمراني آب نپرداختهايم، اين مسئله در برخي كشورها سابقهاي 10 تا 12 ساله دارد كه البته اين سابقه به ميزان بحران آب در آن كشورها وابسته است.
وي افزود: متوسط روانآبها نسبت به گذشته 52 درصد كاهش داشته و با چالش جدي كاهش شديد جريانهاي آب سطحي مواجهيم.
مديرعامل شركت مديريت منابع آب ايران با بيان اينكه به ايجاد مديريت به هم پيوسته در حوضههاي آبريز ادامه ميدهيم، گفت: وزارت نيرو از تغيير رويكرد بخش آب كشور با هدف تحقق استقرار مديريت به هم پيوسته منابع آب در حوضههاي آبريز استقبال كرده است.
آخرين وضعيت بارشها
مديركل دفتر مطالعات پايه شركت مديريت منابع آب ايران نيز درباره آخرين وضعيت ذخاير آبي كشور گفت: ۶۱ درصد ظرفيت ۱۵۸ سد مخزني بزرگ كشور كه وظيفه تأمين آب شرب، صنعت وكشاورزي را برعهده دارد، خالي است.
رضا راعي عزآبادي با اشاره به مصرف سه برابري از مخازن سدها نسبت به حجم ورودي آنها گفت: ورودي سدهاي كشور در سال آبي گذشته نسبت به سال قبل از آن 12 درصد كاهش داشته در حالي كه خروجي آنها فقط 4 درصد كاهش داشته است.
مديركل دفتر مطالعات پايه شركت مديريت منابع آب ايران افزود: حجم بارندگيها در سال آبي گذشته نسبت به ميزان بلند مدت 46 ساله نيز 18 درصد كاهش را نشان ميدهد.
راعي افزود: 7 درصد ذخاير آبي كشور براي شرب، 3 درصد در صنعت و 90 درصد آن نيز در بخش كشاورزي مصرف ميشود؛ هرچند توجه به نوع مصرف در شرب و صنعت مهم است اما براي مقابله با كم آبي بايد تمركز فعاليتها در كاهش مصرف آب كشاورزي باشد.
رضا راعي گفت: بررسي وضعيت بارندگي در 31 استان طي سال آبي 94- 93 نشان ميدهد، ميزان بارش در 14 استان نسبت به مدت مشابه سال قبل افزايش داشته و اين ميزان در برخي استانها مانند سمنان از رشد 42 درصدي برخوردار بوده است.
وي افزود: ميزان بارشها در استانهاي مختلف كشور در اين مدت نسبت به مدت مشابه ميانگين 46 ساله كشور در هشت استان افزايش و در 22 استان كاهش داشته و در يك استان بدون تغيير بوده است.
مديركل دفتر مطالعات پايه منابع آب گفت: در سال آبي 94- 93 در آذربايجان شرقي 380 ميليمتر بارش داشتهايم كه نسبت به ميانگين 46 ساله 28 درصد رشد داشته است. استان گيلان در رتبه دوم استانهايي است كه با افزايش بارندگي رو به رو بوده است و ميزان باران در اين استان 1194 ميليمتر بوده كه از رشد 18 درصدي نسبت به ميانگين 46 ساله برخوردار بوده است.
وي ادامه داد: مازندران در رديف سوم رشد قرار دارد كه ميزان بارش در آن از رشد 15 درصدي برخوردار بوده است. در استان آذربايجان غربي 399 ميليمتر باران باريده كه نسبت به ميانگين 46 ساله رشد 13 درصدي داشته است. استان اردبيل نيز در اين مدت 338 ميليمتر باران داشته و ميزان بارش آن نسبت به درازمدت افزايش 8درصدي داشته است. راعي با بيان اينكه كمترين ميزان بارشها در استانهاي هرمزگان و خوزستان بوده است، گفت: در اين دو استان به ترتيب 82 و 198 ميليمتر رخ داده است كه در هرمزگان بارش سال جاري نسبت به متوسط بلندمدت56 درصد كاهش داشته است.
وي خاطرنشان كرد: بهترين شكرگزاري براي هر نعمتي نظير بارشهاي مناسب هفتههاي اخير، درست مصرف كردن همان نعمت يعني آب است.
