اصولاً برگزاري جشنوارهها و برنامههاي فرهنگي ميتواند تأثير زيادي در آگاهسازي افكارعمومي و بيان حقايق داشته باشد. كما اينكه شاهد برپايي برنامههاي متعددي با عناوين مختلف در سطح بينالمللي هستيم كه عمدتاً توسط ان جي اوها و گروههاي مردم نهاد برپا ميگردند. بر همين اساس چند وقت پيش جشنواره فرهنگي هيروشيما در ژاپن برگزار شد كه از تمام كشورهاي دنيا از جمله ايران دعوت شده بود تا ضمن بيان خشونتهاي ناشي از جنگ و صدماتي كه به همراه دارد؛ فعاليتهاي فرهنگي و هنري نيز در اين زمينه ارائه و افكار عمومي را متوجه اهميت صلح و انساندوستي كنند. عباس جوادي جانباز 75درصدي است كه در كربلاي شلمچه با گاز خردل شيميايي شد و از ناحيه چشم و پوست صدمه ديد. وي پس ازگذشت سالها تازه توانست پيوند قرنيه چشم داشته باشد و تا حدودي ديدش بهبود يابد. جوادي جزو گروه اعزامي در جشنواره فرهنگي هيروشيما بود كه چند وقت پيش به ژاپن رفتند. فرصتي دست داد تا با وي درباره اين سفر فرهنگي گپ وگفت كوتاهي داشته باشيم.
براي حضور در جشنواره فرهنگي صلح هيروشيما به غير از جانبازان شيميايي چه كساني همراه تيم اعزامي بودند؟
چون جشنواره فرهنگي و هنري بود علاوه بر دوستان جانباز با تعدادي از كارگردانان، نويسندگان و هنرمندان راهي هيروشيما شديم كه جمعاً گروهي 20 نفره بوديم البته جشنواره دو سال قبل هم برگزار شده بود كه آن زمان پرويز پرستويي آمده بود و امسال هنرمنداني چون رخشان بنياعتماد، رضا ميركريمي، آهنگري، ابوالقاسم طالبي و نويسندگاني مانند احمدزاده همچنين خانم بابايي مادر شهيد ژاپني هم با ما عازم شد.
چه برنامههايي در مراسم هيروشيما برگزار كردند؟
همزمان سه تا چهار برنامه در اين مراسم بينالمللي برگزار شد. همايشي براي قربانيان بمبارانهاي شيميايي، برنامهاي با نام جوانان صلح و شهرداران صلح كه400 شهردار صلح از كشورهاي ديگر حضور داشتند و شهردار ايران آقاي قاليباف مقام دوم را بعد از ژاپن به عنوان شهردار صلح دريافت كرد. برنامه ديگر جشنواره صلح با عنوان دوستي و صلح بود. در گوشه و كنار كشورهاي ديگر حتي ژاپنيها چادرهايي زده بودند و ان جي اوها كارهاي تبليغاتي ميكردند كه چون مراسم غيردولتي بود پول جمعآوري شده براي مراسم هزينه ميشد. حين برگزاري جشنواره دانشآموزان مدارس بروشورهاي برنامههاي مختلف را به زبانهاي ژاپني و انگليسي توزيع ميكردند و چند شاخه گل هم به همه مدعوين ميدادند كه آخر سر همه گلها را به قربانيان اهدا نمودند. همزمان در يكي از سينماهاي معروف هيروشيما در ساعاتي خاص فيلمهاي ايراني اكران ميشد و بعد كارگردانان ايراني ميآمدند و در جلسه پرسش و پاسخ حضور پيدا ميكردند. يكسري راهپيماييهاي صوري هم برپا بود كه خواهان صلح بودند و اينكه نبايد جنگ باشد.
از طرف سفارت هم با شما همكاري ميشد؟
يكسري كارهاي فرهنگي مانند معرفي جانبازان شيميايي به ژاپنيها و زمينه مصاحبه را ايجاد ميكردند.
چرا ژاپن ميزبان چنين برنامههاي فرهنگي صلح در جهان شده است؟
شايد به اين دليل كه چون خود ژاپنيها هم به نوعي درگير با بمب شيميايي و عوارض آن بودند. گفته ميشود روزگاري در يك جزيرهاي بمب شيميايي ساخته ميشده كه از دبيرستانيها براي كار استفاده ميكردند. كسي هم نبوده تا مانع بشود. كم كم به خاطر عوارض بدي كه كار داشته است، 6 هزار دانشآموز جان باختند و بعد از آن 8 هزار تن ديگر هم بيمار شدند و از دنيا رفتند. پزشكان ژاپني دنبال مرگ وميرها رفتند و دريافتند علت اصلي چه بوده است. وقتي مردم متوجه شدند در كارخانه را بستند و سلاحهاي شيميايي را در دريا غرق كردند كه يكي، دو سال پيش ميگفتند يكي از كشتيهاي ماهيگيري در تورش يكسري مواد شيميايي بيرون كشيده است. ماهيگيرها بعد از مدتي مسموم شدند و مردند كه همه ناشي از گاز خردل بوده است.
فقط در هيروشيما بوديد؟
نه ما به توكيو هم رفتيم. آنجا نمايشگاه فيلم ايران و ژاپن برگزار شده بود و كارگردانان از فيلمهاي پخش شده خود در جلسات پرسش و پاسخ دفاع ميكردند و برنامههاي مختلفي بود. از جمله موزه بمباران توكيو كه در يك روز 370 بمبافكن به مردم حمله كرده بود و 150 هزارنفر كشته و اكثريت سوخته بودند. بعد از آن هيروشيما و ناكازاكي را بمب اتم زدند كه ژاپن مجبور به تسليم شد. موزه توكيو يك خانه دوطبقهاي بود كه اهالي آن خانه براي ساخت موزه اهدا كرده بودند. آنجا پر از فيلم و عكس بود و موزه بمباران نام داشت.
گفته ميشود كه ژاپنيها در موزه جنگ خود اينطور نشان دادهاند كه كشورشان مستحق اين اتفاقات بوده، درست است؟
بله در بخشهايي از موزه جنگ، نقشههاي مختلف از دورههاي امپراتوريهاي ژاپن بود كه همه نشاندهنده جنگطلبي آنها بود. ژاپنيها با توجه به تاريخ خود اذعان دارند كشوري جنگطلب بودهاند. ميگويند ما به چين و كره حمله كرديم و همه اين اسناد و مدارك را در تابلوهاي مشخص نشان دادهاند. حتي در بخش گازخردل موزه هم قبول دارند افرادي قبل از ما اين فعاليت جنايتكارانه را در جزيره انجام دادهاند.
از يك طرف مراسم ياد بود براي كشته شدگان هيروشيما و ناكازاكي ميگيرند و ازطرف ديگر خود را جنگطلب ميدادند، اين تناقض نيست؟
در هيروشيما موزه صلح وجود دارد اما در موزه جنگ حقايق گفته شده اينكه بعد از جنگ دوران صلح و دوستي است. در موزه جنگ تمام كشتههاي عملياتهاي انتحاري معرفي شدهاند و عكس همه كشتهشدگان را در ديواري كه روي آن شيشه بود گذاشتهاند.
آيا در موزه ردپايي از نگاه امريكاييها هم هست كه حق را به امريكا بدهند؟
براي ما همين جالب بود مرگ بر امريكا نميگفتند چون به شدت در استعمار امريكا حل شدهاند و به نوعي مستعمره امريكا هستند ولي وقتي در فيلمي نشان دادند كه امريكا رفته بودند تا با كسي كه فرمان بمب اتمي در ژاپن را داده بود مصاحبهاي كنند او حاضر به گفتوگو نشده بود كه چطور اين جنايت بزرگ را انجام داده است.
از بعد از جنگ خيلي تلاش كردند تا صداي مظلومان ما را به جهان برسانند اما هنوز هم خيليها نميدانند صدام از شيميايي استفاده كرده است. حالا ژاپنيها اقدام كردهاند و اينطوردر قالب برنامههاي جهاني عمل ميكنند، نظرشما چيست؟
بله درحاليكه ما سالها در طول دفاع مقدس آسيب ديدهايم. ژاپنيها تنها هشت بازمانده از بمب اتمي دارند كه خيلي پير و فرتوت شدهاند اما هرسال آنها را جمع ميكنند و مراسم ميگيرند ولي ما اين همه جانباز شيميايي داريم كه يكي يكي شهيد ميشوند و كسي سراغشان را نميگيرد. بايد اين نمادها را در كشور حفظ كنيم. شما ببينيد روز بمباران سردشت با اينكه مربوط به كشورماست اما هنوز خيليها از خودمان آنجا را نميشناسند و چيزي از ماجرايش نميدانند ولي از ژاپن براي حمايت و معرفي به جهان آمده بودند.
به نظرشما جالبترين اتفاق در هيروشيما چه بود؟
اينكه فطرت انسانها صلحجو وصلحطلب است. همه مردم دنيا خواهان صلح و دوستي هستند. كسي از جنگ خوشش نميآيد زيرا عواقب خوبي ندارد.
خاطرهاي هم درطول سفر داريد؟
دكتر سروش مسئوليت داشت تا با شهرداران صلحطلب ارتباط برقرار كند. پايگاهي كه از طرف سازمان ملل پشتيباني ميكند براي دكتر ايميل زد كه اين فصل گرماست و افراد حاضر طبق قانون بايد براي جلوگيري از هدررفت انرژي كروات نبندند و دكمه بالاي لباسشان هم باز باشد. شما كه با شهرداران ملاقات داريد اين وضعيت را حمل بر بياحترامي ندانيد قانون فصل گرماست. اين خيلي برايمان جالب بود.
اصفهان يك شهرتوريستي است. به نظر شما تفاوت برنامههاي بينالمللي اينچنيني با جشنواره كودك ما چه بود؟
جشنواره هيروشيما توسط ان جي اوها تشكيل شده نه بودجه كلان دولتي و اين حركت بينالمللي انساندوستانه كاملاً خودجوش و غيردولتي بود كه قابل تقدير است، درحاليكه جشنواره كودك دولتي است. جشنواره هيروشيما در زمان تعطيلات مدارس بود. دانشآموزان يك هفته تعطيل بودند. شهر خلوت بود اما ان جي اوها آزادي عمل داشتند تا فعاليت تبليغاتي كنند و برنامههاي خود را داشته باشند.
سفير ژاپن در سخنراني گفت كه خوشحاليم كه شما به كمك ما آمديد تا ايران را معرفي كنيم. اينگونه برنامههاي تأثيرگذار جهاني خيلي لازم هستند تا افكار عمومي را متوجه حقايق كنند. ما بايد در سطح جهاني كار كنيم و با فرهنگسازي بستر آن را در كشورمان آماده كنيم زيرا كشوري صلحطلب هستيم كه ناخواسته درگير جنگي تحميلي شديم كه عواقب بدي داشت. مظلوم واقع شديم؛ هرچند هنوز هم كشورهاي غربي ما را مهاجم و تروريست معرفي ميكنند. بايد به گوش همه برسانيم كه حقيقت اصلي چه بوده است و ما جانبازان شيميايي ماحصل همان هجوم هشت ساله صدام و حاميانش هستيم.
